جمهورى فرانسه در معرض تهدید روسرى!

* وضــعــیــت آمــارى و تــرکــیــب جمعیتى مسلمانان در فرانسه چگونه است ؟
** دکتر نـیـک سـرشـت: بـراساس آمار رسمى ، 5 میلیـون مسلمـان در فرانسه 55 میلیـونى زندگى مى کننـد درحالى که بنابر شواهد متقن در حال حاضر بـیـش از 7 میلیـون مسلـمـان فـرانـسـوى در ایـن کـشـور حـضــور دارند .بنده در ماه گذشته ، وقتى که به یکى از بخش هاى تفسیـرى رادیو فرهنگ فرانسه » فرانس کولتور «گوش مى دادم ، یکى از اساتـیـد بـرجسـتـه دانشگاه سوربن در تحلیل وضعیت مسلمانان فرانسه ، ناگزیر به اعتراف ایـن واقعیت شـد کـه شـمـار واقعـى مسلمانان فرانسه فراتر از آمار رسمى و بیش از 7 میلیـون نفر است کـه از این قبیل موارد، بارها در مطبـوعات و رسانه هاى تصـویـرى و شنیـدارى این کشور تکرار شده است . از سوى دیگـر، رشد جمعیـت در میان مسلمانان فرانسوى حدود دو درصد اسـت کـه ایـن نـرخ در مـیـان مسیحیان صفر و حتى در سال هاى اخیر منفى دو دهم درصد اعلام شده است و این بدان مـعـنـاسـت کـه در آینده اى نه چندان دور یعنى دو دهه دیگر، مسلمانان اکثریت سـاخـتـار جمعیتى فرانسه را به خود اختصاص خـواهـنـد داد .تـرکیـب جـمـعـیـتـى مسلمانان هم متشکل از مسلمانـان شـمـال آفـریـقـا یـعـنـى کـشـورهـاى الجزایر، تونس ، مغرب مصر و لیبى است که اکثریت را تشکیل مى دهند و بقیه از کـشـورهایى چـون تـرکیـه ، ایـران ، سـوریـه ، لـبـنـان ، عـراق ، افغانستان و پاکستان مى باشند .
* اگر تـوضیحـاتـى هـم پـیـرامون وضـعـیـت اجـتـمـاعـى مـسـلـمـانــان در فـرانـسـه داشـتـه بـاشـیـد، خـوانـنـدگـان تـــصـــویــــر روشـــن تــــرى از جـــامـــعــــه مسلمانان خواهند داشت .
** دکتر نیک سرشـت: مسلمانان به عنوان پرشمارترین اقلیت مذهبـى فرانسه که بنابر آمـار رسمـى دولت ، 8 درصد و بنـابـر آمار غیـررسمـى ، بـیـش از 12 درصد جـمـعـیـت ایـن کشور را به خود اختصاص داده اند، از دارا بـودن حتى یـک نـمـایـنـده در مجلس قانـونگـذارى ـ که 577 نفـر عضـو دارد ـ و همچـنـیـن مـجـلـس سناى این کشور محروم هستند .این درحالى است که فرانسه خود را مهد دموکراسى در دنیاى امروز مى دانـد اما در کشور ما یعنـى ایـران ، برخى اقلیت هاى دینى ماننـد آشورى ها و ارامنه شمـال و زرتشتى ها، بـا آرایى حدود 3 تا 5 هزار، نمایندگانى را به مجلس شوراى اسلامى مى فرستند . همچنین مشاغل مهـم دولتى و مناصـب بـالاى ادارى و سیـاسـى و قضایى از دسترس مسلمانان به دور است .به عنوان مثال ، درحالى که یـک ســوم جـمــعــیــت مــارسـى را مسلمانان تشکیل مـى دهـنـد امـا در هیچ یـک از رده هاى مدیریـتـى ایـن شهـر، مسلمـانـى مـنـصـوب نشـده اسـت و بـا اعـمـال تـبـعـیـض هــاى نژادپـرستانه ، از مسلمانان تـنـهـا در کارهاى دون پایه اجتماعـى استفاده مى برند .
* به نظـر شـمـا، اقـدام دولت و مجلس فرانسه در ممنوعیت حجاب اســلامــى در مــدارس دولــتــى ، بــراى مقابله با چـه خطـرى بوده است ؟ آیـا رشـد آمــارى مـسـلـمـانــان بــاعــث ایــن تصمیم شـده یـا مـوارد دیگـرى در این میان دخیل بوده اند؟
** دکتر نیـک سـرشـت: شواهـد و قرائن بسیار حکـایـت از آن دارند که حکام فرانسوى ، بیش از آنکه از رشد جمعـیـت مسلمـانـان بـتـرسـنـد، از بیـدارى و هویت یابـى مـسـلـمـانـان هـراسان شـده انـد .در فـرانسـه ، بـه فرزندان مسلمانانى که از کشورهاى اسلامـى بـه ایـن کـشـور مـهـاجـرت کرده اند، نسل » ام «مى گویند یعنـى نسلى که در جامعه لائیک فرانسه به دنیـا آمده و تحت تعالیم لائیسـیـتـه پرورش یافتـه و رنگ و بویى کـامـلا غربى و فـرانسوى پیدا کرده اند .امـا آنچه در سـال هـاى اخیر مـشـاهـده مى شود آن است که این نسل » ام «، عـلـى رغـم تـمـامـى بـمـبــاران هـاى آموزشى و تبلیغاتى ، در جستجوى هویت اسلامى و انسانى خود برآمده و امـروزه در بسـیـارى از شـهـرهـاى فرانسه این موضوع به کرات مشاهده مــى شـــود کــه در کــنـــار مـــادرى غیرمحجبه ، دخترى محجبه در حال عبور از خیابان و یا خرید از مغازه اى است و این همان واقعیتى است که ژان پیر رافارن ، نخست وزیر فرانسه را مجبور کرد تا در مجلس این کشور حـاضـر شـود و به صـراحـت اعـلام نماید که اگر چاره اى براى مقابله بـا رشـد اسـلامـخـواهـى در مـدارس و مـراکز عـمـومى فـرانسـه انـدیـشـیـده نشـود، حجاب اسـلامـى و جنبـش اسلامخواهى به زودى سراسر فرانسه را به تسخیر خود در خواهد آورد .
* همانگـونه که مستحـضـریـد، انـقـلاب فــرانـسـه بــراسـاس سـه اصــل شــکـــل «آزادى ، بــرادرى و بـــرابــرى » گـرفـت .بـا ایـن تـوضـیـح ، مقـامـات فرانسـوى چه توجیهى بـراى ممانعـت از حـجـاب اسـلامـى در مــدارس ایـن کشور با التفات به اصل اول انقلاب فرانسه یعنى آزادى دارند؟
** دکتـر نـیـک سـرشـت: بـه نـکـتـه جالبـى کـه یـکـى از مـحـورى تـریـن چـالـش هـاى پــیــش روى دولـت و مجلس فرانسه است اشـاره کردید . نشریه فرانسوى » لوپوئن «در این باره نـوشـت :ژاک شـیــراک کـه خـود را میـراث دار انقـلاب فـرانسـه مـعـرفى کرده ، آزادى و به رسمیت شناختـن حـقـوق طبـیـعـى افـراد را به چـالـش کشیده و حـقـوق انسانى و دیـنـى 7 میلیون مسلمان فرانسوى را در آزادى نـوع پـوشـش ، نـادیـده انـگـاشـتـه و على رغم اصل » بى طـرفى دولـت در برابر تنـوع بـاورهاى مذهبى «کـه از اصول و دستاوردهاى غیرقابل تغییر انقـلاب فـرانسـه شـمـرده مى شـود، شـیـراک مـدعـى اسـت کـه روسـرى پـایـه هـاى هـویـت » جـمـهـورى «را لـرزانـده و حـجـاب بــه نــمــادى از ضدیت با اصول لائیسیته درآمده ، از جملـه سـردبیـر روزنامـه انگلـیـسـى گاردین ، با درج مقاله اى اقدام دولت شیراک را به » جنون سکولاریسـم در فرانسه «تعبیر کرده و نوشت :دولت فرانسه درحالى که همه سـرمایه هـاى سیاسى ، قانونگذارى ، اطلاعاتى و حتى عـاطـفـى خـود را براى ممـنـوع کـردن حـجــاب اسـلامـى هـزیــنــه مى کند، هیچ کس به فکـر پـایـمـال شــدن حــقــوق مــســلــمــانــان در بـرخوردارى از بدیهى تـریـن حـقـوق ایشان در این کشور نیست .روزنامه ایتالیایى » ایل فولیو «هم در یادداشت صـفـحـه اول خـود نـوشـتـه اسـت : فرانسه جـمـهـورى لائیـک عجیـبـى است که بنیادگرایى لائیک را از بالا بـر آزادى شـهـرونـدانـش تـحـمـیــل مى کند .
* صـرف نظر از مخالـفـت هـاى مــطــبــوعـات ، مــقــامــات مــذهــبــى و روشنفکران ، آیا مخالفت با حجاب در فـرانـسـه بـه یـک اجــمــاع دولـتــى و حزبى تبدیل شده یا مـخـالـفـان قـابـل توجهى هم در بین مقامـات سـیـاسـى و احزاب وجود دارند؟
** دکتر نیک سـرشت :در فرانسـه احزاب چپ همچون حزب سبزها و احـزاب کـمـونیـسـت و هـمـچـنـیـن لایه هایى از حـزب سوسیالیست به همراه 36 نماینده مجلس مخـالـ این طرح بودند .اما موافقان این طرح همچون حزب ژاک شیراک و حزب دسـت راستى یـو .ام.پـىو طـیـ گسترده اى از سوسیالیست ها و جبهه ملى و اکثریت پارلمان از موافقان این طرح بودند .
* به دنبال شکست حزب حاکم فـــرانــســه در انــتــخـــابـــات مـــحـــلـــى ، تحلیلگـران سیاسى یکى از علل ایـن شـکــســت را مـخـالــفــت حــزب ژاک شیراک با حجاب اسلامى مسلمانان عنـوان کردند .نظر شـمـا در ایـن بـاره چیست ؟
** دکتر نیک سرشت :قطعا یکى از علل شکست حزب ژاک شیراک ، همـیـن طـرح مـمـنـوعیـت حـجـاب اسلامى در اماکن عمومى بوده است چرا که ائتلاف احزاب چپ که عموماً مخال این حجم از فـشـار بـرروى مسلمانان بـودند، به پیروزى نسبتـاً قاطعى دست یافتنـد و بـیـش از 50 درصـد آرا به آنها اختـصـاص یـافـت درحالى کـه حـزب ژاک شـیـراک 36 درصـد آرأ را از آن خــود کـرد و ایــن درحالى است که قبل از برگزارى این انتخابات ، حزب ژاک شیراک از 22 استان 14 استان را در اختیار داشت و تـــنـــهـــا 8 اســـتـــان در دســـت سـوسیـالـیـسـت هـا بـود امـا بـعـد از انـتـخـابـات ، احـزاب ائـتـلافـى کـه مــتــشــکــل از حــزب ســبــزهــا، کمـونیسـت هـا و سـوسیالیـسـت هـا مى باشند، ریاسـت 21 استان را در اختیار گرفتند و حزب حاکم تنها بـر یک استان حکومت مى کند .
* خانم صفایى ، شما به عنوان یکى از دانشجویان ایرانى مقیم فرانسه که به مدت پنج سـال در ایـن کـشـور حضور داشته اید، بفـرماییـد واکنـش زنـان و دخـتـران محـجـبـه مـسـلـمـان را درقـبـال تـصــمــیــم هــاى اخــیــر دولــت فرانسه چگونه دیدید؟
** دکـتـر صـفـایـى: در بهـمـن مـاه سـال گـذشـتـه ، زمـانـى کـه پـشــت دستگاه کامپیوتر شخصى ام مشغول کار بودم ، چند پیـام کـوتاه اینتـرنتى مبنى بر برپایى تجمعى اعتراض آمیز در پاریـس دریـافـت کـردم ، پس از دریافت این پیـام ، بـرنامه هایـم را به گونه اى تنظیم کردم تا بتوانم در این تجمع حضور پیدا کنم .در تخمین اولـیـه اى کـه در ذهـن داشـتـم فـکـر مى کردم جمعیتى حدود500 نفر در این تجمع شـرکت کنند اما وقتى در ســاعــت 11 خـــود را بــه مــیــدان هزار 10 رساندم حدود «جمهورى » زن محـجـبـه را در محـل مـشـاهـده کـــردم .تــظـــاهـــرات از مــیـــدان کـه «باستیـل » به سمت «جمهورى » یک مسیر سـنـتـى و سـیـاسـى بـراى برپایـى اعـتـراضات است ، تـدارک دیده شده بـود و تظـاهـرکنندگـان بـا شـعـارهـایـى چــون » حـجـاب حــق ماست «، » بنیادگرایى لائیک دشمن جـمـهــورى اسـت «، » ایـن قـانــون آپارتاید است «، » حجـاب افـتـخـار «حجاب انتخاب ماست » و «ماست «استـاسـى » بـه گزارش کمـیـسـیـون اعـتـراض کـردنـد .راهپـیـمـایـان در باستیل ، با تنظیم نامه اى خطاب به رئیس جمهور این کشور خاطر نشان کـردند که این کـمـیـسـیـون تعـریـ جدیدى از لائیسـیـتـه را ارایه کرده و آزادى مــصـــرح در قــانــون 1905 جمهورى فرانسه براى تضمین اعمال عبادى پیروان ادیان را حذف کرده و میان اسلام و نژادپرستى رابطه برقرار کرده است .چرا باید در کشورى که خود را » مهد تمدن اروپا «مى داند، مسلمانان از ابتدایى ترین حقوق خود همچون مدارس خصـوصى محروم بوده اما اقلیت محدود یهودیان از این حق برخوردار باشند؟ از نـکـات قـابـل تـوجـه در ایـن راهـپـیـمـایـى ، حـضـور دخـتـران بـا روسرى هایى با رنگ و شمایل پرچم فرانسه و خواندن سـرود ملى فرانسه (مـارسیز )و کـارت هاى شـرکـت در انتخابات به نشانه ملـیـت فـرانسوى آنها بود و این حرکت در واقع تذکرى بـه دولـتـمـردان فرانـسـوى بـود تـا از پتانسیـل 7 میلیـون نفـرى مسلمانـان فرانسـوى در انتخابات مـحـلـى مـاه مارس آ گاه شوند .
* در صحبت هایتان به گـزارش کمیسـیـون » استاسى «اشـاره کردید . در ایــن بــاره تــوضــیــحــات بــیــشــتــرى بدهید .
** دکتر صفایى: پس از اینکه ژان پیر رافارن ، نخست وزیر فرانسه ، در مجلس این کشور نسبت بـه ظـهـور موج اسلامخواهى در فرانسه هشدار داد، ژاک شیـراک بـه عـنـوان رئیـس جمهور این کشور، کمیسیون 200 نفـره اصل لائیسیـتـه فـرانسـه را ـ که وظیفه حفاظت از اصـول لائیسـم را دارد ـ به سرپـرستى شخصى بـه نـام مـأمـور کـرد تا گـزارشى «استاسـى » پیرامون زمینه هاى ظهور و گسترش حــجــاب اســلامــى در مــدارس و مجامع عمومى این کشور تهیه نماید تا تـدبـیـرى براى مهـار مـوج جـدیـد اسلام خواهى اندیشیده شود . این کمیـسـیـون پس از سـه مـاه بـررسى و پـژوهـش کـه بـا سـه هـزار مشاور و همکار پشتیبانى مى شـد، گزارشـى را براى مقـامـات عالیـرتبـه سیاسى و فرهنگى این کشور ارسال نمـود که در آن نسـبـت بـه خـطـرات درگیـرى مهد لائـیـسـم بـا جـنـبـشـى نوظهور به نام اسلام خواهى که اتفاقا بیشترین تأثیر را بر جوانان و نیروهاى فرهنگى این کشور گذاشته اسـت ، هشدار داده بـود .بـه دنبال گـزارش کمیته » استـاسـى «، ژاک شیراک در سـخـنـانـى کـه در روز 27 آذر ایـراد کرد، با استناد به نتایج بـررسى هاى این کمیته ، مـوافقت صریح خود را با ممنوعیت استفاده از علایم مذهبى در مدارس و تصویب قانونى در این زمینه اعلام کرد .
* در پـایـان ، اگـر تــوضـیـحـاتــى دربــاره زمــیــنــه هــاى شــکــل گــیـــرى و تاریخچه طرح ممنوعیت حجاب در فرانسه دارید، بفرمایید .
** دکتر صفایى: در این زمینه باید به دو نکته اساسى تـوجه کرد؛ نکتـه اول بحث تاریخى و ظاهرى آن است که ریـشـه ایـن جنجـال هـا بـه سـال 1368 برمى گـردد، یعنى زمانى کـه دو دخـتـر مـحـجـبــه مــراکـشــى در مدرسه اى در حـوزه پاریس (سـنـت دنیس )از دسـتـور مـدیـران مـدارس مـبـنـى بـر بـرداشـتـن حـجـاب خـود استنکاف ورزیده و این امر منجر به اخراج آنان از مدرسه گردید تا موجى از اعـتـراض ، بـسـیــارى از مـدارس فـرانـســه را فـراگـیــرد بـه طـورى کـه وزیـر وقـت آمــوزش و «ژوسـپـیـن » پرورش فرانسه ، موضوع را به دادگاه عالـى ادارى کـه وظیـفـه اصـلـى اش مداخـلـه در دعـاوى بین اشـخـاص حقیقـى و نهـادهـاى دولتى اسـت ، ارجـاع داد .ایـن دادگــاه هــم طــى حکمى اعـلام کـرد که نفس داشتـن حجاب موجب نقض اصل لائیسیته نیست مگر آنکه هدف از آن تبـلـیـغ اسلام به عنـوان یک ایدئولوژى و یـا مانع از جـریـان عـادى آمـوزش و یا اخلال در نظم عـمـومى باشد .امـا چهـره واقعى و نکته اصـلـى در ایـن میان ، دشمنى و خصـومت ماهـوى غرب با دنیاى اسـلام است چـرا که بزرگترین چالش غرب براى دستیابى بــه مــنــافــع و مــطـــامـــع خـــود، روشنگـرى هاى دین مبیـن اسـلام و تـرس و واهمـه سـران غـرب از رشد اسـلامــخــواهـى و هـویــت یــابــى مــســلــمــانــان بــه خــصـــوص در اروپــاســت .امـــروز در غـــرب ، فاصله هـا و تضادهاى اجتمـاعـى ، اقتـصـادى و فـرهنـگـى بـه اوج خود رسیده و در دنیاى مبتنى بر لیـبـرال ـ دمـوکراسى و حاکـمـیـت اقتصـاد، فاصله هاى طبقاتى روز به روز بیشتر شـده و بــرادرى مـبـتـنــى بــر اصــل ، جــاى خــود را بــه «جـمــهــورى » بـى تـفـاوتـى فـردگـرایـانـه و انـزواى اجتماعى داده است .
در میـان بـحـران عمیـق امـروز غــرب و در فــقــدان اصــلاحـــات واقعى ، دولتمردان غربى و اعضاى کمیسیون لائیسیته و استاسى ، چنان تصـویـر مـجـرمانه اى از حـجـاب و دختران محجبه از خود نشان داده اند که حـتـى اجـازه حضور یـک دخـتـر محجبه را در جمع خود براى دفاع از عقـایـد مـسـلـمـانـان را ندادنـد و بـه صورت غیـابـى رأى به محـکـومیـت دخـتـران محـجـبـه صادر کـردنـد تـا لائیسیته زبو ن ، چاره اى به جز حذف فیزیکى دختران محجبه نداشته باشد و این همان مطلبى است کـه نشریه فـرانسـوى زبان اشپیـگـل در دى مـاه سـال گـذشـتـه بــه آن اشــاره کــرد و نوشت :رئیس جمهور فرانسه قصد دارد از پیـشـرفت اسلام جـلـوگیـرى کند .فرانسه با چنین مقرراتى خود را در رأس جنگى علیه مسلـمـانـان در فرانسه و دیگر نـقـاط اروپا قـرارداده اسـت و ایـن احـتـمـال مــى رود کـه آلمان ، ایتـالـیـا و هـلـنـد نـیـز کـه تـا حدودى با مشکلات فـرانسه روبـرو هسـتـنـد، از برخـورد این کشـور بـا مسلمانان تقلید کنند .در این مـیـان فـرانـسـه بـه عـنــوان مـوطـن اصـلـى لائیسم ، نقش خط شکنى را به عهده گـرفـتـه اسـت تـا اتـحـادیـه اروپـا بـا ارزیابى افکار عمـومى و در نهایـت واکنش جـهـان اسـلام ، نـسـبـت بـه پیشبـرد بـرنامه هـا و نقشه هـاى خـود تصمیم گیرى نمایند.
 با تشکر از شما به خاطر شرکت در این گفت و گو .