ترمیم کابینه با کدام نگاه

دکتر یدالله جوانى
موضوع ترمیم کابینه دولت آقاى خاتمى حدود ده روز قبل از سوى محمد ابطحى ، معـاون پارلمانى رئیس جمهـور مطرح و به یکى از بحث هاى داغ سیاسى کشور تبدیل شد .گـمـانـه هـاى گـوناگـون در مورد گستـره تـرمیم ، نیروهـاى جایگزین و مهم تر از همه دلایل و انـگـیـزه هاى این اقدام پـس از آشکار شدن ترکیب مجلس هفتم و دوره کوتاه عمر مجلس ششم که باید به وزراى پیشنهـادى رأى دهد، از محـورهاى اصلى بحـث تـرمیم کابینـه طـى روزهاى گذشته از سوى رسانه ها و جریان هاى سیاسى بود . مزروعى ، نماینده اصفهان و عضو جبهـه مـشـارکت ، ترمیم کابیـنـه را ضرورى مى داند ولى صفایى فراهانى دیگر عضو جبهه مشارکت اعتقاد دارد که ترمیم کابینه هیچ کمکى به ساختار اجرایى کشور نمى کند .احمد شیرزاد دیگر نمایـنـده دوم خردادى اصفهـان ، تـرمیم کابیـنـه را غیرضـرورى و موج برخاستـه از سـوى جنـاح راست مى داند و در عین حال مـعـتـقـد است اگـر قراراست چنین اقدامى صورت گیرد، مصلحت ایجاب مى کند این اقدام در مجلس ششم انجام شود . بادامچیان ، عضـو بـرجسته حـزب مـؤتلفه نیز تـرمیم کابیـنـه را اقدامـى ضرورى تلقى مى کند .همچنیـن مـحـمـد هـاشـمـى از چهـره هاى کلیـدى کارگزاران نیز چنین اعتقادى داشته و بر ترمیم کابینه مهر تأیید مى زند . البته در مـورد دلایل و انگـیـزه ها نیز گمانه ها بسیـار مـتـفـاوت است ، گمانه ها و تحلیل هایى از قبیل :
1 ـ برخى حرکت خاتمى در موضوع ترمیم کابینه را اقدامى اصلاحى و در جهت تقویت اصلاحات مى دانند .
2 ـ عده اى براین اعتقادند که آقاى خاتمى ترمیم کابینه را با هدف ایجاد هماهنگى بیشتر با مجلس هفتم انجام مى دهد .
3 ـ گروهى براین باور هستند که ترمیم کابینه با هدف فرارى دادن برخى از وزراى دولت از پاسخگویى به مجلس هفتم انجام مى شود .
4 ـ برخى احتمال استیضاح تعـدادى از وزراء از سوى مجلس هفتم را دلیل اقدام خاتمى براى ترمیم کابینه تحلیل مى کنند .
5 ـ دور زدن مجلس هفتم و ترمیم کابینه با کمک مجلس ششم به شکل دلخواه از دیگر گمانه هاى مطرح در مورد دلایل و انگیزه هاى آقاى خاتمى در خصوص ترمیم کابینه عنوان مى شود .
در هنگامه قوت پیدا کردن موضوع ترمیم کابینه و استعفا یا عزل برخى از وزرا، پاسخ وزراى مطرح در مسأله ترمیم کابینه شنیدنى است .احمد خرم ، وزیر راه و تـرابرى مى گوید، اگـر گـردنم را هم بـزنند استعفا نـخـواهم داد . موسوى لارى از دیگر وزراى مطرح در مسأله ترمیم کابینه مى گوید، استعفا نداده ام و اهل استعفا هم نیستم .مظاهـرى از دیگر وزراى کابینه مى گویـد که با قدرت به کار خود ادامه مى دهد . از مجموعه مباحث مطرح در این روزها نسبت به موضـوع ترمیم کابینه مى توان به این نتیجه رسید که موضوع از حالت طبیعى ، حقوقى و فنى خارج شده و بیشتر شکل سیاسى به خـود گرفته است .تغییر و تحول و جابجایى مسئولان از جمله وزراى کابینه براساس شایستگى ها و نیازها یک امر ضرورى و طبیعى است .براساس اصول 134 و 136 قانون اساسى ، رئیس جمهور در برابر مجلس مسؤل اقدامات هیأت وزیران است .رئیس جمهور مى تواند وزرا را عزل نمایـد و وزیر یا وزراى جدیـدى را جهت کسب رأى اعتماد بـه مجلس معرفى کند .بنابراین رئیس جمهور در ترمیم کابینه خود از حق قانونى برخوردار و قانون ، قیدى جز کسـب راى اعتماد مجلس ، محدودیتى قایـل نشده است .بنابـراین به نظـر مـى رسد اگر هدف از تـرمیم کابینه اصـلاح و تقویت بـرخى از وزارتخانه ها و سـازمان ها از نظر مدیریت باشـد، اقـدامـى شایسته است .علاوه بر نمایندگان مجلس که وظیفه نظارتى بر دستگاه هاى دولت دارند و در صورت لزوم مى تـوانند وزیرى را استیضاح نماینـد، رئیس جمهور نیز این اختیار را دارد که در صورت وقوف بر ناکارآمدى وزیر، نسبت به برکنارى آن اقدام نماید .