شیطان در گرداب

* به نظر شمـا مـهـم تـریـن اهـداف آمریکا از حمـلـه بـه عـراق چه بـوده و آیـا در این مدت توانسته به آن برسد یا خیر؟
** آمریکا اهداف متعددى را در عراق دنبال مـى کـرده که شایـد بـتـوان گفـت بنیادى ترین هدف آن ، تغـیـیـر نـقـشـه سیاسى خاورمیانه بود .این قضیه بعداز برخورد اولین هواپیما به برج هاى دوقلو کم کم وجهه خود را نمایان کرد، یعنى زمانى که محافظه کاران جدید از سال 1379 روى کار مى آیند و این بحث را مطرح مى کنند که چرا آمریکا در جهان نتوانسته به جایگاه خـودش دست پیدا کند .آنها معتقد بودند که سازمان هاى بین المللى یکى از این مـوانع هستند، این طی مدام نق مـى زدند که آمریکا با 230 تریلیون دلار گردش مالى نباید در شوراى امنیت کنار روسیه اى باشد که 150 میلیـارد دلار بدهى دارد یا در مجمـع عـمـومى کـنـار بـورکینـافـاسـو بنشیند .بنابراین استدلال مى کردند که ایالات متحـده بـا تـوجه بـه قدرتى کـه دارد، جایگاه معادل قدرت را در سطح بین المللى ندارد .در واقع این برآیند، همان نظریه تک قطبى بود که در سال 1369 مـطــرح شـد و بـعـد بـه دلـیــل شکست جـورج بوش این تئـورى کنار گذاشته شد و در سال 1379 که بوش روى کـارآمد به دنبال مـحـمـلـى بـراى قضیه فوق بود، قضیه 11 سپتامبر یک محمل مـنـاسـب بـراى وى بود .بـوش بعداز حمله اولین هواپیما به بـرج هاى دوقلو این موضوع را اعلام کرد که یک فرصت طلایى براى تغییرات در سطح جـهـان بـه وجـود آمده و آمـریـکـا ایـن فرصت طلایى را از دست نخواهد داد، دو ساعت بـعـد اعـلام کـرد که عـامـل حـادثـه الـقـاعـده بــوده و مـرکـزش در افغانستان مى باشد و باید به افغانستان حمله کند .
چطور ممکن است در یک دوران بحران ، چنین ذهنیـاتـى تراوش کند؟ در کنار این هدف ، ایران و سوریه و عراق و لبنان نیـز مـورد هدف بوده و باید به بهانـه هـایـى راه را براى ورود بـه خاورمیانه و ایجاد پایگاه فراهم کند که به بهانه وجود سلاح هاى کشتار جمعى در عراق و دادن آزادى و دموکراسى به ملت عراق به آن کشور حمله کرد . تقویت وجهه رژیم صهیونیستى و تأمین امنیت آن از جانب صدام حسین نیز از جمله اهداف دیگر بوده است . در کـنـار ایـن اهـداف ، قـاعـدتــا اهداف اقتصادى یعنى دسترسى به نفت عراق و ...نیز مدنظـر بـوده ، ضمـن اینکه با توجه به وضعیت اقتصاد داخل آمریکا به نحوى مى خواست توجه مردم خود را از مشکلات داخلى به سمت و سوى بیرون سوق دهد . به هر صورت آمریکایى ها به دنبال یک جابجایى کلى قدرت در خاورمیانه بودند و طرح خاورمیانه بزرگ را که الان ارایـه دادنـد، هـمـیـن تـفـکـر را نـشـان مى دهد .منـظـور آنـهـا از خـاورمیـانـه بزرگ ، خاورمیانه اى است که به بازارى براى آمریکا مبدل مى شود و در مشت اسرائیل قـرار مى گیـرد .به هر صـورت حتى خود آمریکایى ها اهدافى را که از حمله به عراق داشتند پنهان نمى کننـد و صراحتاً گفتند که عـراق و افغانستان بـراى ما ماننـد یـک پـل اسـت کـه اگـر بتوانیم از این پل عبور کنیم به اهـداف دیگر هم مى رسیم .
* آیــا در رســیــدن بــه ایــن اهـــداف موفق بودند؟ چرا؟
** خیـر، وضعیت افـغـانـسـتـان کـه آشکار است و هـر روز شـاهـدیـم کـه نیروهاى مردمى افغانستان ، اشغالگران را طرد مى کنند . از سوى دیگر حذف القاعـده کـه هـدف مـحــورى آنـهـا از حـمــلــه بــه افغانستان بوده تنها در حد پوشش اخبار به آن رسیدنـد، در عراق که در باتلاق گـرفتـار شـده انـد و الان سـر دو راهـى گـیـج «ادامـه اشغـال » یـا «بـرگـشـت » شده اند، با قیام هاى مردمى روزبه روز بیـشـتـر مـواجه مـى شـوند .آنهـا فـکـر مى کـردند بـعـداز سـقـوط صدام مـردم عراق از نیروهاى آنان استقبال مى کنند ولـى الان مـى بـیـنـم کـه در شـهـرهـاى مختل تنها نیروهاى مردمى هستند که با سلاح هایى که از دوران صدام به آنها رسیده با اشغالگران مى جنگند؛ مبارزه در فـلـوجـه ، شـهـرک شـهـیـد صـدر، نج ، کـربـلا، کـاظـمـیـن حـتـى در تکریت و جاهاى دیـگـر، نمـونه هاى روشن از این درگیرى هستند . آمریـکـا از یـک طـرف نـمـى دانـد چگـونه بـر دروغى کـه در زمینـه وجـود سلاح هاى کشتار جمعـى در عـراق به جهان گفتـه بـود سرپـوش بگذارد و از طرفـى از دادن آزادى و دموکراسى هـم به مردم عراق عاجز مانده است ، حتى تـوانایى ایـجـاد امـنـیـت در شهـرهـاى کوچـک را ندارد چـه رسد به شهـرهـاى بزرگ عـراق ؛ در کنار هـمـه این موارد وجهه بین المللى خـود را ـ که به دنبال نظام تک قطبى است ـ هم خـدشـه دار کرده است .همچنین آمریکـا سـازمان ملل و بسیارى از اعضاى اتحادیه اروپا را رنجانده است که آلمان و فرانسه هم به دیده غر ض به آن نگاه مى کنند .
* تـهــاجــمــات اخــیــر آمــریــکــا در افـغـانـسـتـان و عــراق چـقـدر بــرگـرفـتـه از نظریات هـانـتـیـنـگـتـون و فوکویـامـا بـوده است ؟
** قبل از فروپاشى شوروى یعنى از سال 1364 که غربى ها متـوجه شدند آن کشور در حال فروپاشى است به این معنى کـه هر روز با صـادرات کمتـر و واردات بـیـشـتــر مــواجـه شــده بــود، نظریه پردازان اروپایى به دنبال نظریات همـگـرایـى ، وحدت اروپـا، افـزایش تولید، کنار گـذاشـتـن رقابت نـظـامـى و ...رفــتــنــد، ولــى در آمــریــکـــا نظـریـه پـردازانى مثل هـانـتـیـنـگـتـون و فوکویامـا بـه دنبال نظـریـه بـرتـرى یک قـدرت برقـدرت هاى دیگـر رفتنـد، بـه عبارتى اینطور مـطـرح کردند که جهان دوقطبى پـس از فروپاشى شـوروى بـه نظام تک قطبى مبدل شده است . به اصطلاح چیزى که جورج بوش پدر اعلام کرد در حقیقت معناى نظریه پایان تاریخ و نظریه جنگ تمدن هـاى فوکویاما و هانتینگتون بود که زمینه این ذهنیـت را در محافظـه کـاران جدید بـه وجود آورد؛ نقطه هاى اصلى این فکـر خانم کاندولیزا رایس ، آقاى پاول و پل ولفوویتز ـ متفکـران اصلى راستگریان جدید آمریکا ـ هستنـد کـه در آکـادمـى مطالعاتشان این کار را ادامه دادند و در حقیقت نظریه ها را پخته کردند .
* بـــه نـــظـــر مــــى رســـد یـــک مــــوج اسـلامــخــواهـى در عــراق پــدیــدار شــده است که حتى سیاستمـداران آمریکا در گفته هایشـان اعتراف کرده اند از تبدیل شـدن عــراق بـه یـک کـشـور جـمــهــورى اسـلامـى بـیــم دارنـد، بـه نـظـر شـمـا ایـن فرایند چگونه شکل گرفت ؟
** عراقى هـا در وهله اول سه مرحلـه را طى کـردند؛ مـرحلـه اول سـکـوت و عدم عکس العمل تـا سـقـوط صـدام ، مـرحـلــه دوم ابـراز رضـایــت درقـبــال سرنگونى دولت صدام و رژیم بعثى به عنـوان رژیمى که دسـت بـه جـنـایـات زیادى زده بود و در محیط بین المللـى هم منزوى بود . بعـداز ایـن مـرحلـه ، مـردم عـراق مایل بودند کشـورشان از اشغال خارج شـود کـه بـه هـمـیـن مـنـظـور هــم بــه آمریکایى ها براى ایجاد آرامش فرصت داده بودند، ولى بعد دیدند نه تـنـهـا از سـوى اشـغـالـگـران آرامـشـى صــورت نـگــرفـت بـلـکــه مــراکـز مـذهـبــى و مـراجـع شـان هــم مــورد بـى حـرمـتــى اشغالگـران قرار گرفت و مقدساتـشـان تحقیر شد؛ اینجا بود که به ایدئولوژى خودشان متـوسل شدند و در حقیقـت به سوى قیامـى روى مى آورند که جنبه مذهبى و دینى در آن بالا گرفته است .
* نــقــش مـــرجــعـــیـــت را در عــراق چگونه ارزیابى مى کنید؟
** نقشى که آیت الله حکیم (ره)و در حال حاضر آیت الله سیستانى در عراق ایفا مى کنند نقش بسیار مهمى است . هـر چـه به جـلـو مـى رویـم وحـدت و انسجـام مـردم و مـرجعیـت ـ آیـت الله سیستانى ـ محکم تر مى شود که برخورد منطقى ایشان بـا حـوادث نشان داد که پیش بینـى هـایـش درست بـوده است . مـردم بـه پـیـام هـا و ارشـادات آیـت الله سیستانى گـوش فرامى دهند و این امـر آنقدر مهم است که بعداز اینکه ایشان قانون اساسى عـراق را مشروع ندانسته بود، آمریکا متـوجه شده بـود که نبایـد خودش را با مرجعیت درگیر کند .
* چرا آمریکا با اینکـه خـود را تنهـا قـدرت جـهـان مـى دانـد در مـقـابـل مــردم عراق گرفتار شده و توانایى اداره کشور و برقرارى امنیت را در آنجا ندارد؟
** ببینید، خاک عراق خاستگاه قیام شـیعـیان اسـت و وجود قـبـور ائمـه و امـاکن مـتـبرکـه بـه ویژه مـرقـد مطـهـر حـضـرت عـلـى (ع)و حـضرت امـام حـسیـن (ع)که رهـبر آزادگـان جـهان اسـت ، بـحـث شـوخـى نـیسـت .از طرفى آمریکایى ها اگرچه تجربه کشور گـشـایى دارنـد، امـا تـجربـه بـرخـورد درست و منطقى با ملت ها را ندارند . ممـکن اسـت تصرف یـا اشغال فـلان کـشور آفـریـقایـى و تـحقـیـر مردم آن کشور بـه قیام منـجر نشده بـاشد ولى طبیعـى است در عراق ـ که خاستـگاه قـیام ائـمـه اسـت ـ نتـیـجه مـعـکـوس بدهد .همانـطور که اشاره شد بحث مرجعیت و انسجام گروه هاى طوای متعدد در عراق به ویژه اتحاد کردهاى شیـعه و سـنى در بـرابر اشـغالـگران ، باعث شده که آمریکا در باتلاق عراق گرفتار شود .
* آیا شما پیش بینـى مـى کـنـیـد کـه شایعه حمله اشغالـگـران به شهر نجـ عملى شود؟
** بحث نج ، بحث مهمى است چرا که حمله به نج به مـعـنـى قـیـام شـیـعـیـان در سـرتـاسـر جـهـان عـلـیـه اشغالـگـران است .منفکـر مـى کـنـم آمریـکـایـى هـا دارنـد ارزیـابـى هـزیـنـه مــى کــنــنــد .حــالا تــحــت فــشــار صهیونیست ها دست به این کار بـزننـد یا نه ، معلوم نیسـت ، ولى اگر آمریکا عاقل باشد دست به این کار نـخـواهـد زد .
* آمریـکـا قـبـل از حـمـلـه بـه عـراق توانسته بود تقریباً یکسرى از کشورها را یا به اصطلاح اجماع بین الـمـلـلـى را در میـان برخـى دولت ها ایجاد کـنـد، ولـى الان وضع به گونه اى دیگر شده است ، جنابعالى این بـحـث را چگـونه ارزیابى مى کنید؟
** آمریکا قبل از حمله به عراق براى هماهنگ سازى برخى از کشورها به آنها گفته بـود که مسأله عـراق را ظرف دو ـ سه مـاه حل خواهد کـرد و بنابـراین آن کشورها فکر کردند سفره اى آماده است که فقط تقسیم غنایم در آن شکل گیرد . در این زمینه بـرخى کشورها یا شیداى این قضیه شدند یعنـى فـکـر کـردند که سهم بیشـتـرى نصیبشان مى شـود مثـل استرالیا، ایتالیـا و اسپانیا، و یا تحـت فشار آمریکا به این قضیه تن دادند مثل لهستان ، مجارستان و سایر کشورهاى دیگـر .ولى در حال حاضر همه آنـهـا متـوجه مـى شـوند کـه عـراق تنـهـا یـک باتلاق است و هر چه بیشتـر در عـراق بمانند تلفات هزینه و نیروهایشان هـم بـیـشـتـر خـواهد شـد .بـه ایـن خـاطـر کشورهایى مثل اسپانیا یا ژاپن و دیگران دارند از عراق خارج مى شوند .
* آقـاى دکـتــر !بــرنـده نـهـایــى ایــن جنگ کیست ؟ و نقـش ایـران را چگـونه تحلیل مى کنید؟
** شاید بتوان گفت صهیـونیست هـا در تهاجم آمریکا و انگلـیـس بـه عـراق بیشتریـن نـفـع را بـردند چـرا که تقریـبـاً توانستند در بیـن دولت ها نفاق ایجـاد کنند واز سوى دیگر فرصت پیدا کردند جنایـات خـودشان در فلسطـیـن را زیر جنایات آمریکا تـوجیه کنند .انتفاضه قبل از حمله به عراق در صدر اخبار بود و ایـن عـمـل نــفــرت بـزرگـى را بــراى صهیونیست ها ایجاد کـرده بود که پس از جنگ عراق اخبار مربوط به جنایات فلسطین به اخبار دوم و سوم رسانه هاى جهان تـنـزل کـرد و حتى بـعـداز آن در صدر قـرار نـگـرفت ، به جـز شـهـادت شیخ احـمـد یـاسـیـن و رنتـیـسـى .در مجموع صهیـونیست ها مى خـواهند با سرکوب فلسطینى هـا وضعیتى را پیش بیاورند که توجه جهانیان را از جنایـات خود دور کنند . در هـمـیـن راســتـا، جـمـهـورى اسلامى ایران بیش از پیش موقعیت و ثبات خویش را در جهان مستحکم تر کرد، صـهیونیـست ها عراق را دروازه ورودى ایران مى دانسـتند و با تصرف عراق تـصور مى کـردند کـه جمهـورى اسلامى ایران 360 درجه به محاصره درمى آید .آنها نـه تنها به عراق دست پیدا نکردند بـلکه عراق به عنوان اهرم فشارى براى ایران شد که از طریق آن تـوانـایـى ضـربـه بـه آمـریـکـا را دارد . مى توان گفت جمهورى اسلامى ایران با کم تـرین هزینـه و تلفات بیـشترین دستاورد را کسب کرده است .از طرف دیگر سـقوط صدام و رژیم بعـثى هم دستـاورد خوبى براى مـا بوده است ، موج اسلام خواهى در عراق که به تبع آن در برخى از کشورهاى حوزه خلیج فارس ایـن نوید داده مـى شود خـود از امتـیازات ایـران در این زمـینه اسـت . اتـحـاد دنـیـاى اسـلام و نـاکـام شـدن آمــریــکــا در اهــداف شــوم خــود از مهم ترین دستاوردهایى است که براى جمهورى اسـلامى ایران حاصل شده است .
* جـنـابــعــالــى وضـعـیــت داخــلــى آمریکا و جورج بوش را به لحاظ در پیش روى بودن انتخابات ریاست جمهورى چگونه تبیین مى کنید؟
** نـه تـنـهـا آمـریـکـا بـلـکـه ســایــر کـشـورهـاى مـتـحـد بـه خـاطــر روش قـلـدرمابـانـه اى کـه در عـراق در پیـش گرفته اند با یک ناامنى مـواجه شدنـد، حالا دیگر در اسپانیا و ایتالیا و استرالیا هم انفجار رخ مى دهد . برابر نـظـرسنجى هایى کـه انـجـام شده قبل از حمله بـوش به عراق میزان محبوبیت وى 65 درصد بوده ولى الان به چـیـزى کمـتـر از 40 درصد رسیـده است .اگر در هـمـیـن شـرایط فـعـلـى انتخابـات انـجـام شـود، بـوش پیـروز میدان نخـواهد بود و فکر نمى کنم کـه وضعـیـت 6ـ5 ماه آینـده بـهـتـر از ایـن باشد .پیش بینى مى شود هر چه آمریکا در عراق بماند، تلفات بیشترى مى دهد و احتمال روبرویى با یک قیام عمومى و زدگى مردم بیشتر مى شود .
*با تشکر از شما به خاطر شرکت در این گفت وگو .