تشکل‌های دینیNGO نیستند

مسجد کانون ارتباط
از قدیم الایام همه ارتباطات ایرانی بر محوریت مسجد بوده است و اگر تصاویر ماهواره ای از شهرهای قدیمی ایران تهیه می شد نشان می داد که مسجد مانند منظومه ای است که بازار، منازل و مراکز علمی و تحصیلی بر گرد آن به وجود آمده اند. بسیاری از امور ملی و دینی ما نیز اکنون با محوریت مسجد انجام می شود اما با آنکه در کشور 70 میلیونی ما طبق برآوردها باید 120 هزار مسجد وجود داشته باشد این تعداد به 70 هزار مسجد می رسد که بیش از 50 درصد از این تعداد به خاطر مشکلات مالی، ساخت و ساز و نداشتن امام جماعت عملا غیرفعال هستند با این حال تشکل های متعددی از جوانان، میانسالان، زنان ... و در مسجد شکل گرفته است که به امور مذهبی و دینی می پردازند. تعداد این تشکل ها به هشت هزار تشکل می رسد که دارای نقشی فعال در اسلامی نگاه داشتن فضا و برگزاری مراسم های دینی و مذهبی هستند.
آنچه که اخیرا این تشکل های اسلامی را تهدید می کند تبدیل این تشکل ها و هیئات مذهبی به سازمان های غیردولتی (NGO) و یا ایجاد رقیب هایی در کنار تشکل های مذکور با جذابیت های فریبنده است. در سال های اخیر سازمان ها و نهادهای مختلفی با الهام از برنامه های یونسکو و سازمان ملل اقدام به NGOسازی و رقیب سازی با این تشکل های دینی کرده اند.
پیش از این در وزارت کشور هم یک مرکز توانمندسازی سازمان های غیردولتی در تهران فعال شده بود که بودجه عظیمی را برای این راه هزینه می کرد و به دنبال تبدیل تشکل های دینی مساجد به NGO و پرداخت مستمری ثابت و یا در بسیاری از مواردی که موفق به این تغییر نمی شدند اقدام به ایجاد تشکل های رقیب در این زمینه می کردند.
اکنون شنیده می شود چنین فعالیت هایی در شهرداری تهران ، سازمان ملی جوانان ،هلال احمر و... نیز در حال انجام است که می تواند به مرور زمان تشکل های دینی را با آسیب مواجه می کند. یکی از مسئولین وزارت کشور چندی پیش اعلام کرده بود که اکنون 1800 تشکل غیردولتی به ثبت رسیده است که با توجه به مدت 10 ساله این فعالیت ها رقم بالایی محسوب می شود.
نخستین نشست سالانه سازمان های غیردولتی توسط جبهه مشارکت در سال 1376 در بوشهر کلید زده شد و دومین در مشهد در سال 1380 و سومین نشست آنها در سال 1381، چهارمین نشست آن در یزد سال 1383 و پنجمین آن هم در همدان در سال 1383 و آخرین نشست آنها در تهران شهریور 85 بوده است.
فرق بین NGOها و تشکل های دینی
در نظر بسیاری از مسئولین ان جی او ادامه همان تشکل های دینی است اما با یک اسم جذاب تر و با وظایف اجتماعی . اما با شناخت پایه های هر کدام از این دو تشکل می توان نتیجه و برایند هر کدام از این تشکل ها را محاسبه نمود:
1- تشکل های دینی بر محور مساجد و روحانیت شکل گرفته اند و تا حدود زیادی تحت تاثیر ساختار روابط مردم با روحانیت می باشند.
2- گفتمان انتخاب شده NGOها تحت تاثیر ساختارهای بین المللی خصوصا نهادهای سازمان ملل و به صورت شبکه از کشور استکباری آمریکا دستور می گیرند و در صدد همرنگ کردن ساختارهای سیاسی کشور با خواسته های رسانه ها و سازمان های بین المللی هستند.
3- گفتمان مربوط به هیأت مذهبی تحت تاثیر ساختارهای دینی کشور ما پیروی از ولایت فقیه نائب حضرت مهدی (عج) در عصر غیبت می باشد و از یک ساختار ایدئولوژیک شیعی بر خوردار است اما ساختار ایدئولوژیک ان جی اوها بر اساس گزینش هایی از تاریخ و ادعا بر وجود مبانی فلسفی و علمی و عرفی بنا می باشد و با استفاده از این ساختار ایدئولوژیک اقتضائات ساختار اجتماعی ای که در آن قرار گرفته را تامین می کند.
4- در تعریف ان جی اوها ادعا می شود که این تشکل ها اساسا غیر سیاسی هستند اما شواهد و اطلاعات به دست آمده حاکی است که این تشکل ها با چراغ خاموش، کم نور و در موارد زیادی کاملا آشکار به برگزاری میتینگ و میزگردها و کارگاه های آموزش در خصوص آموزش و تعلیم آموزه ها و مفاهیم سیاسی غرب و حتی از آن بالاتر کادرسازی سیاسی مبتنی بر تعالیم مکاتب سیاسی غرب در ایران می پردازد.
که بسیاری از فعالیت های آنها را آمریکاییها افشا کرده اند و نیازی به طرح مجدد آن نیست.
5- توسعه این تشکل ها اگر چه ممکن است در ابتدای امر برخی آن را خیرخواهانه و کنترل شده توجیه کنند اما در آینده همین توجه مسئولین به این تشکل ها باعث کم توجهی به هیأت ها و تشکل مذهبی نشأت گرفته از مساجد و حسینیه ها می شود و حتی باعث فاصله گرفتن آنها از مسئولین نظام می گردد.
فعال کردن تشکل‌های دینی
از آنجایی که تشکل های دینی کشور ما مسجد را کانون و محور فعالیت های خود می دانند نیاز هست که شورای سیاست گذاری امور مساجد در زمینه فعال کردن مساجد در امور فعالیت های اجتماعی، فرهنگی و مذهبی از ایجاد هر گونه رخنه ای در فعالیت های دین مدارانه مساجد جلوگیری نمایند برای این منظور لازم است:
1) در مساجد، روحانیت حضور جدی تری داشته باشند، اکنون متاسفانه علیرغم اعتماد و اعتقادی که مردم با به روحانیت دارند بسیاری از مساجد ما به علت کمبود حضور روحانیون در حالت تعلیق به سر می برند (58 درصد مساجد کشور امام جماعت ندارند) و حضور روحانیون می تواند تشکل های دینی را تقویت کند.
2) فعالیت های اکثر فرهنگسراها که به خاطر ایجاد جذابیت هایی در محیط های صرفاً علمی یا تفریحی طراحی شده است و می تواند بین جوانان و مساجد فاصله ایجاد کند و سبب ضعف تشکیلات دینی مساجد و حضور کم رونق جوانان شود. این در حالی است که با صرف این بودجه ها در مساجد می توان آن فعالیت های فرهنگی را در مساجد انجام داد که دارای اثر دینی هم باشد.
3)شناسایی نیازها و مشکلات اجرایی نهادها و تشکل های فرهنگی دینی و سازماندهی و نظارت بر امور آنان.
4) ایجاد کرسی های آموزشی ویژه مدیریت بر نهادها و تشکل های فرهنگی دینی در دانشگاه ها و حوزه های علمیه و استاندارد سازی فعالیت ها در این نهادها.
5) برگزاری نشست ها و همایش های تخصص های کشوری با حضور اساتید رشته های مرتبط و یافتن راهکارهای ارتقای اثربخشی فعالیت های نهادها و تشکل های مردمی فرهنگی و مذهبی.
6) مسئولین فرهنگی کشور باید به شناسایی و احصا کلیه نهادها و تشکل های فرهنگی دینی کشور اقدام کنند و با تبیین ملاک های تخصصی فرهنگی دینی در صدور مجوز فعالیت برای آنان و التزام عملی متولیان به معیارهای تخصصی از فعالیت نهادها و تشکل های فاقد معیارها و به منظور صیانت از فرهنگ و دیانت جلوگیری نمایند.
7) واگذاری پروژه ها و اجرای فعالیت های فرهنگی به منتخبین توانمند توجیه یافته و آنان به کسب تجربه و اعمال سلیقه های بومی و کارشناسی ضمن اعمال نظارت کاملا کارشناسانه فرهنگی و دینی بر روند اجرای فعالیت ها مجاز شوند.
8) دور ساختن جریانات حزبی قدرت طلب با اندیشه های ضد دینی از این مراکز.
9) سازماندهی مطلوب و دارای استراتژی (با جلب مشارکت حوزه و دانشگاه) نهادها و تشکل های دینی و مردمی از طریق ایجاد شوراها، اتحادیه ها و کانون های هماهنگی استانی و کشوری.
10) لزوم توجه جدی در تامین اعتبارات فرهنگ دینی در مناسبت ها و فصول اوقات فراغت.
11) برگزاری مستمر نمایشگاه های دستاوردها و خدمات نهادها و تشکل های فرهنگی دینی کشور و انتخاب برترین های شهرستانی و کشوری و حمایت از برترین ها.
12) تشکل های دینی هم وظیفه دارند به تلاش در جهت خروج از وضعیت فعلی و ورود به عرصه ارائه خدمات کلان تر فرهنگی و اجتماعی در جهت زدودن انگاره ها و خرافات فکری با استفاده از جایگاه والایشان نزد آحاد مردم.
13) تشکل های دینی باید با متولیان فرهنگی دینی در نظارت بر امور فعالیت های فرهنگی دینی و مبارزه با بدعت ها و خرافات و ناهنجاری های فرهنگی دینی (همچون بی بند و باری اخلاقی، اعتیاد، بی حجابی، قمه زنی و...) همکاری کنند.