انتخاب شوراهای استانی عراق

حسین امیدی
روز شنبه دومین انتخابات شوراهای استانی عراق پس از سال 2005 ، با حضور 15 میلیون عراقی و 14431 کاندیدا (3912 زن و 10519 مرد) برای کسب 440 کرسی شورای استانی در 14 استان عراق برگزار شد. بنا به نسبت های جمعیتی، بغداد با 57 کرسی و المثنی با 26 کرسی، بیشترین و کمترین تعداد در شوراهای استانی را تشکیل می دهند.
در این رقابت فشرده 401 گروه و لیست و یا کاندیدای مستقل در انتخابات حضور داشتند، که کرکوک و سه استان کردی دیگر اقلیم کردستان را در بر نگرفت و این انتخابات در زمان دیگری برگزار خواهد شد. یعنی انتخابات روز شنبه در مناطق شیعی، سنی و شهرهای با جمعیت مختلط کردی، سنی و شیعی انجام شد. با توجه به شرایط امنیتی در استان های سنی در سال های گذشته، حضور و نوع گروه های شرکت کننده با گذشته متفاوت است.
اگر قبلا حزب اسلامی ، گفتمان ملی و یا جبهه توافق سنی را در تلاش های سیاسی و انتخاباتی داشتیم، در انتخابات اخیر، عشایر و شوراهای صحوه نقش فعال تری به خود گرفته اند و حتی در انتخابات مقدماتی مربوط به پرسنل نظامی - امنیتی ، بیمارستان ها و مهاجرین ، آمارهای ارائه شده برتری شوراهای صحوه را نیز ثبت کرده است. اگر در انتخابات برگزار شده نیز همین شاخص باقی بماند، به معنی یک تغییر در معادله سیاسی استان های سنی است و جریان های عشایری و مرتبط با بعثی ها، در ساختار سیاسی استانی نیز وارد می شوند. البته این بدان معنا نیست که حزب اسلامی به عنوان وسیعترین جریان سنی، حذف می شود بلکه از حاکمیت مطلق و برتری کامل تنزل خواهد کرد. این نکته از جهت دیگری نیز حائز اهمیت است، چرا که انتخابات شوراهای استانی مقدمه ای برای انتخابات عمومی پارلمانی سال آینده است و تصویر نسبی ترکیب پارلمانی عراق در بخش سنی نیز می تواند محسوب شود. ضمن اینکه شوراهای استانی دارای اختیارات متنوعی است که از جمله باید به موضوع اختیارات درخواست ثبت اقلیم در استان های دیگر عراق اشاره کرد.
به هر حال، شکل گیری ترکیبی جدید از نیروهای سیاسی سنی در استان های شمالی و غربی در عراق، در کنار یک موازنه سیاسی جدید، فضای رقابتی و حتی چالشی بین جریان های رقیب را نیز قوت می بخشد. در استان های شیعی جنوب و بغداد، تقریباً لیست های سیاسی و جریان های اجتماعی، تغییر عمده ای نکرده اند ولی این امکان که جایگاه برخی گروه ها در ترکیب های استانی تغییر کند، وجود دارد. حزب الدعوه آقای مالکی از جمله این جریان ها است که ممکن است حتی موقعیت بهتری از حزب الدعوه طرفدار دکتر جعفری بیابد. فعالیت طرفداران صدر و حمایت آنها از کاندیداهای مستقل نیز پارامتر مهمی در ترکیب و نسبت های انتخاباتی است که در بغداد، شهرک صدر و برخی استان های جنوب عملکرد خواهد داشت. در استان بصره که طی انتخابات قبلی، اکثریت به حزب فضیلت اختصاص یافت، امروز به جز طرفداران صدر و دیگر لیست های انتخاباتی ( فردی یا جمعی) ، شاهد حضور فعال مجلس اعلی و حزب الدعوه مالکی است. لذا در نگاه کلی می توان انتظار داشت، نسبت و آمارهای انتخاباتی سه سال قبل ، تا حدودی تعدیل شده و موقعیت مجلس اعلی و حزب الدعوه آقای جعفری، به نفع حزب الدعوه مالکی و یا برخی جریان های دیگر شیعی تغییر یابد. اگر چه این تعدیل قدرت چندان ریشه ای نیست ولی این احتمال که بر رویکردهای مرکزیت گرا و یا فدرالیسم گرا تاثیر بگذارد، وجود دارد.
در انتخابات برگزار شده که تا چهار روز بعد نتایج آن اعلام خواهد شد، جریان علاوی و کمونیست ها شانس بالایی ندارند و بیشتر در مناطق شمالی و غربی عراق به دنبال کسب رای می باشند.این رقابت انتخاباتی ، سرنوشت ترکیب قدرت در سطوح استانی را روشن کرده و پایه ای برای گمانه زنی در ساخت قدرت ملی در انتخابات پارلمانی سال بعد خواهد بود.