تهران؛ کانون رایزنی کشورهای منطقه

علی امینی
نهمین اجلاس وزیران امور خارجه کشورهای همسایه عراق با هدف بررسی مشکلات داخلی این کشور و نقش حمایتی همسایگان نسبت به نظام جدید سیاسی عراق در تهران برگزار شد.
سابقه اجلاس وزیران امور خارجه کشورهای همسایه عراق به زمان رژیم بعث عراق برمی گردد. سه کشور ایران، سوریه و ترکیه با این پیش فرض که بی ثباتی داخلی عراق به کشورهای همجوار سرایت می کند و اوضاع آنها را تحت تاثیر قرار می دهد اقدام به برگزاری نشست هایی در پایتخت های سه کشور عضو کردند.
پس از سقوط رژیم بعث عراق و تشکیل نظام سیاسی جدید در این کشور با توجه به اینکه ناآرامی های داخل عراق همچنان استمرار داشت و حتی نسبت به گذشته نیز شدت بیشتری پیدا کرد، ابعاد اجلاس نیز گسترش یافت و علاوه بر کشورهای عربی همجوار عراق، مصر را هم شامل گردید. به این ترتیب اجلاس کشورهای همسایه عراق از سه کشور به 1+8 افزایش یافت. این اجلاس پس از اشغال عراق به تناوب در یکی از کشورهای عضو از جمله یک بار هم در حاشیه اجلاس وزرای امور خارجه کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی در تهران برگزار گردید.
اجلاس نهم با توجه به پیشینه اجلاس های کشورهای همجوار عراق دومین نشستی است که در تهران برگزار می شود. این اجلاس در مقایسه با اجلاس های پیشین از ویژگی های متفاوتی برخوردار است که این ویژگی ها یقینا بر نتایج و دستاوردهای آن تاثیرگذار خواهد بود.
1- اجلاس نهم در شرایطی برگزار شده که عراق جدید ظرف ماه ها و هفته های گذشته از نظر سیاسی و امنیتی دچار تحولات شگرف شده است. از یک سو دولت دائمی و سایر نهاهای حکومتی با آرای مردم روی کار آمده و از سوی دیگر «ابومصعب زرقاوی» سر کرده گروهک تروریستی کشته شده است. بدیهی است که این دو تحول مهم در دیدگاه و مواضع کشورهای عضو و نتایج و دستاوردهای اجلاس نهم موثر است.
2- کشورهای عربی منطقه تا پیش از این نگاه مثبتی به فرایند تحولات سیاسی عراق نداشتند و از گسترش دامنه عمق استراتژیک ایران در عراق ناراضی بودند. واقعیت های موجود و روند شتابان تحولات سیاسی در عراق و نیز سیاست های اعتمادساز ایران و دولت اسلامی «نوری المالکی» در تصحیح نگاه و گرایش آنها نقش به سزایی داشته است. سفر هفته پیش نخست وزیر عراق به کشورهای عربستان، کویت و امارات متحده عربی که نخستین سفر خارجی رئیس دولت اسلامی عراق محسوب می شد و رایزنی های گسترده منطقه ای ایران در این رابطه عامل مهمی در ایجاد وحدت و همبستگی کشورهای همسایه عراق بوده است. از این رو فضای حاکم بر اجلاس نهم برخلاف اجلاس های گذشته دوستانه و صمیمی بوده و حاکی ار ترمیم روابط میان کشورهای ایران و ترکیه و همسایگان عرب عراق جدید است.
3- حضور «اکمل الدین احسان اغلو» دبیر کل سازمان کنفرانس اسلامی و «عمروموسی» دبیر کل اتحادیه عرب در اجلاس نهم بر اهمیت و جایگاه این اجلاس افزوده است. بخصوص اینکه برگزاری این اجلاس با دور جدید عملیات وحشیانه نظامیان رژیم صهیونیستی به نوار غزه همزمان شده است. از این رو از پیش این انتظار وجود داشت که اجلاس تهران به تحولات عراق محدود نشود و آغازی برای پویایی و فعال کردن بیشتر سازمان کنفرانس اسلامی و اتحادیه عرب در قبال تحولات سرزمین های اشغالی فلسطین باشد. چرا که رژیم صهیونیستی عامل همه بی ثباتی ها و تنش های منطقه ای است و تا زمانی که این رژیم حیات سیاسی دارد کشورهای منطقه با التهابات سیاسی روبرو خواهند بود.