فنآوری هستهای صلحآمیز
فنآوری هستهای دارای کاربرد دوگانهای است: صلحآمیز و غیرصلحآمیز. منظور از صلحآمیز چیست؟ و ملاک آن کدام است؟ اگر چه تعریف صلحآمیز امری بدیهی است. اما این مفهوم در سیر تاریخی خود دچار تغییر و تحولی شده است. در دوران جنگ سرد فنآوری هستهای صلحآمیز به معنای داشتن اهداف صلحآمیز بود. در مورد چگونگی اهداف صلحآمیز نیز دو دیدگاه وجود داشت. از نگاه آمریکاییها یکی از شاخصهای تحقق اهداف صلحآمیز دانش هستهای این است که برنامههای هستهای در دست «غیرنظامیان» باشد اما روسها معتقد بودند که ملاک صلحآمیز بودن برنامههای هستهای غیرنظامی بودن آن نیست بلکه غیرتهاجمی بودن برنامه هستهای است. پس از جنگ سرد و پایان رقابتهای دو ابرقدرت شرق و غرب، صلحآمیز بودن فنآوری هستهای تنها به معنای به کارگیری این فنآوری در امور پزشکی، تولید برق، کشاورزی، محیط زیست و صنعت بود. در واقع در این دوره بیش از اینکه به اهداف فنآوری هستهای توجه شود، به کاربردهای آن معطوف گردیده است.
اما این تعریف به مرور از سوی قدرتهای بزرگ مورد خدشه قرار گرفت. به ویژه پس از سالهای 1993 (1372) این قدرتها سعی کردند تعریف جدیدی از اقدامات صلحآمیز هستهای ارائه دهند. محور اصلی تعریف جدید این شد که فعالیتهای هستهای که «توانایی» ساخت سلاحهای هستهای نداشته باشد صلحآمیز است. براساس این تعریف، داشتن چرخه سوخت هستهای، با فرآوری هستهای غنیسازی اورانیوم، رآکتورهای آب سنگین به معنای داشتن توانایی ساخت بمب اتمی است. در حال حاضر اکثر کشورهای دارنده این فنآوری و مدیرکل آژانس از تعریف فوق حمایت میکنند. بوش رئیسجمهور آمریکا در طرح پیشنهادی هفتگانه خود به صراحت اعلام کرد که «غنیسازی و بازفرآوری برای کشورهایی که در پی استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای هستند ضروری نیست.»
شبیه همین پیشنهاد را مدیر کل آژانس در خرداد سال 1383 مطرح ساخت. اما با این حال چنین تعریفی را هنوز اکثر کشورهای جهان قبول نکردهاند و طرحهای پیشنهادی برخی قدرتهای بزرگ به ویژه آمریکا و مدیر کل آژانس در کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی تاکنون با عدم استقبال اعضا مواجه شده است. قابل ذکر است که براساس تعریف اولیه از صلحآمیز بودن فنآوری هستهای ملاک تشخیص آن و میزان حقوق دستیابی کشورها به این فنآوری معاهده NPT و پادمانهایی است که براساس ماده سه معاهده موصوف بین اعضا و آژانس بینالمللی انرژی اتمی منعقد شده است. اما در صورتی که تعریف جدید از صلحآمیز بودن فنآوری هستهای پذیرفته شود، متعاقبا میبایست معاهدهNPT مورد بازنگری و درخصوص حقوق هستهای کشورها نیز تجدیدنظر شود.
اتفاقا چنین مقصودی، در بازنگری معاهده NPT در سال 2005 توسط آمریکا و فرانسه و مدیر کل آژانس دنبال شد لکن موفق به جلب نظر اعضا نگردید.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
