تکرار سناریوی فتنه مذهبی در عراق

حسن دلشاد
امام خمینی (رحمه الله علیه) از ابتدای انقلاب اسلامی و در طول دهه شصت همواره یک استراتژی طلایی را درمقابل تهدیدات خارجی اعمال می کرد و وحدت وانسجام ملی را در محیط داخلی، مبنای شکست وتلاشی از سوی دشمنان و تهدیدات خارجی می دانست. این مفهوم امروز نیز به جز ایران، در تمامی عرصه های خاورمیانه که صحنه مداخله و ماجراجویی آمریکاست بخوبی صادق است. به عبارت دیگر هرگاه آمریکا و قدرتهای استکباری بتوانند یکدستی و یکپارچگی ملی دریک کشور را بهم بزنند و اقتدار حاصل از وحدت و انسجام را فرسایش دهند، امکان نفوذ و حضور و اثرگذاری پیدا می کنند و اهداف پنهان وآشکار خود را محقق می سازند.
با اینکه در عراق و حتی دوره تاریک حکومت صدام هیچگاه مسئله مذهبی مبنای اختلاف طوائف نبوده ولی آمریکا از ابتدای اشغال عراق براین موضوع دامن زده و آن را گسترش داده است.
آمریکا برای ماندن درعراق نیاز به جای پای قابل اعتماد دارد که این مسئله از طریق مزدوری و وابستگی برخی جریانها حاصل می شود و یا از طریق اختلاف و رقابت وفتنه ساختگی و هدایت شده و جانبداری آمریکا از یکطرف و یا مدیریت وهدایت آن بحران امکان پذیراست. جالب است که حتی آمریکایی ها در مراکز آموزش پلیس و ارتش که توسط افسران اردنی طی چهارسال گذشته به اجرا درآمده «تحریکات سنی علیه شیعه و شیعه علیه سنی » را با کمترین بهانه ها دنبال کرده اند و در صحنه عملی نیز به این پدیده واگرایی بین آحاد مردم عراق وگروهها و طوائف آن پرداخته اند. سنی های عراق که حکومت را از دست داده اند و واقعیت جدید عراق را تحمل نمی کردند، رویکرد مخالفت را دستور العمل خود قرار داده اند. ولی می دانند که نهایتاً باید در کنار دیگر طوائف عراقی به «عراق بدون اشغالگر» و یا «عراق بدون اشغالگر تروریستها» فکر کنند. یک حکومت ریشه ای در عراق توسط جریان مقتدی صدر طی دو ماه گذشته آغاز شد و اکثر گروههای سنی آن را پذیرفتند که درکنار هم با اشغالگر و تروریستهای تکفیری مقابله کنند. این حرکت که می رفت تا به نتیجه نهایی توافق دست یابد وفرآیندهای سیاسی وآشتی ملی و امنیت فراگیر و با ثبات را پایه ریزی کند با اقدامات جدید آمریکا روبه روشد . مقامات آمریکایی که اعتراف دارند درعراق شکست خورده اند و «امنیت سازی» را صرفاً برای تحقق اهداف استعماری در عراق مطلوب خود می دانند، به کارشکنی در فرآیند همگرایی گروه های عراقی روی آوردند. از سوی دیگر مقامات آمریکا که فرصت چندانی تا پایان سپتامبر ندارند و رقابتهای انتخاباتی پس از آن، عراق را به برگه باخت در انتخابات جمهوریخواهان تبدیل می کنند، رویکرد« تبدیل شکست درعراق به پیروزی مرحله‌ای» را دنبال می‌کنند. از آنجا که امنیت سازی درعراق اولویت فرماندهان ومسئولین آمریکایی نیست «همگرایی ضد اشغالگر وتروریست» رسوایی و شکست بزرگتری نصیب آنها می کند، خط فتنه سازی و فرسایش داخلی در بین گروههای مختلف و طوائف عراقی را مجدداً فعال کرده اند. در شرایطی که در بیشتر مناطق سنی، عشایر وگروههای سنی با القاعده و تکفیری ها در تقابل و جنگ قرار گرفته بودند و به موازات آن فشار به اشغالگران با افزایش تلفات در ماه گذشته درجریان بود و هیچ بهانه ای وجود نداشت یکباره با انفجار گلدسته های حرمین امامین در سامراء، «جرقه تغییر اولویت و توجه و رویکرد» به محیط امنیتی عراق زده شد و از آنجا که رهبران و مراجع شیعی به مهار احساسات مذهبی مردم پرداختند، برای تحریک مجدد و گسترده فتنه مذهبی در عراق، شاهد انفجار یک کامیون انتحاری با 500 کیلوگرم مواد منفجره دریکی از مساجد شیعی بغداد 87 شهید و 200 زخمی هستیم. این انفجار تروریستی و فشار امنیتی علیه شیعیان تنها با هدف تغییر اولویت و رویکرد امنیتی در عراق صورت می گیرد تا اشغالگران هدف فشارهای مردمی درعراق نباشند. نکته جالب اینکه نظامیان آمریکایی بجای تقویت وتجهیز وگسترش توان ارتش وپلیس عراق، به تسلیح نظامی و مالی عشایر سنی ودیالی و بعقوبه پرداخته تا رویکرد آنان را علیه حکومت مالکی، شیعه، ایران نموده وحتی آنان را وادار به حمایت از منافقین درادیان استان دیالی عراق کنند. در واقع نیروهای آمریکایی از یکروز زمینه کشتار شیعیان را فعال می کنند و از سوی دیگر به تقویت عشایر سنی و هدایت آن بسوی نهادها و جامعه شیعی می پردازند. از نگاه دیگر به اقدامات آمریکا، می توان به ارتباط این اقدامات و مسئله مذاکره مرحله دوم با ایران اشاره کرد که تلاش دارند تا موازنه قوا و موازنه شرایط دو طرف در عراق رابا تشدید فضای فتنه مذهبی بهم بزنند و یا به تضعیف هر چه بیشتر موقعیت شیعیان در عراق بپردازند و خط اتهام و فرافکنی ناکامی های خود را برای اجرای عملیات نظامی و فشار به شیعیان درمناطق مختلف، به اجرا بگذارند.
اگرچه مقامات آمریکایی در تکمیل «تدابیر فتنه مذهبی» بدنبال معرفی حکومت مالکی بعنوان عامل شکست خود هستند تا بحران عراق را عمق بیشتری بدهند ولی ابتکار عمل نهایی در دست مردم عراق، رهبران مذهبی عشایر و گروههای مسئولیت پذیر عراق خواهد بود وامید آمریکا برای ماندن دهها سال در عراق تنها « رویایی تفسیرنشدنی» است. درگیری جیش اسلامی سنی با القاعده در غرب بغداد و ادامه هوشمندی ضد اشغالگر درتظاهرات مردمی نشانه‌های خوبی است که باید به گسترش آن پرداخت.