سیاست موازنه میشل از حرف تا عمل

بصیرت: بسیارى بر این عقیده اند که پایان دادن به اشغال ۴۰ ساله کرانه باخترى، بیت المقدس شرقى و باریکه غزه توسط اسرائیل نیازمند تغییر اساسى در سیاست هاى امریکا است. این پیام پس از پایان دوره جورج بوش با صداى رساترى به گوش مى رسد.
چنین دیدگاهى درباره حل بحران خاورمیانه بر یک عینیت استوار است وآن این که امریکا مهم ترین منبع تغذیه و متحد اصلى اسرائیل است و در صورت عدم اعمال فشار از ناحیه امریکا، تل آویو همچنان به رفتارهنجار شکنانه و ضد انسانى خود از جمله شکستن قوانین بین المللى، ظلم به مردم مظلوم فلسطین و ساخت شهرک هاى صهیونیست نشین در زمین اعراب ادامه خواهد داد.
به همین دلیل دولت جدید امریکا با انبوهى از انتظارات در خاورمیانه روبه رو است. نخستین پاسخ اوباما به این انتظارات این بود که او نماینده اى ویژه براى این حوزه تعیین کرد.
جورج میشل که یک دیپلمات دو رگه عرب و ایرلندى است ، یک بار نیز به مدت کوتاهى پرونده خاورمیانه را در دست داشته اما به خاطر کارشکنى اسرائیل از این مأموریت کناره گیرى کرده بود ‎/ میشل در میان دیپلمات هاى اروپا نیز به خاطر حل مناقشه ۸۰۰ ساله ایرلند شمالى داراى اعتبار خاصى است. این پیشینه موجب شد که تا حدى خوشبینى در بین بخشى از محافل عربى ایجاد شود یا دست کم بعضى ابتدا به دیده تردید به این مسئله نگریسته و درصدى شانس براى وى قائل شوند. طبق گفته حنان عشراوى، شخصیت فلسطینى، میشل قول داده قرار دادن هر گونه پیش شرطى را براى طرف فلسطینى کنار بگذارند.
با این حال با وجود این بحث ها هنوز در این که اوباما و نماینده ویژه دولت جدید امریکا در امور خاورمیانه، بتوانند تحول آفرینند تردید جدى وجود دارد. این تردید بعد از اولین مأموریت منطقه اى میشل نه تنها کمتر نشد بلکه پررنگتر گردید. سفر میشل به منطقه پس از یورش وحشیانه رژیم اشغالگر قدس به باریکه غزه و کشتار صدها انسان بى گناه انجام گرفت. گفتار و کردار میشل توسط رهبران سیاسى در منطقه و سراسر جهان که سال هاى متمادى با به بى توجهى امریکا به جنایات و فجایع اسرائیل روبه رو بوده اند، به دقت زیر ذره بین قرار گرفت ‎/
اما در همین مرحله به عنوان نقطه عزیمت سیاست خارجى اوباما در خاورمیانه نقایص و غفلت هاى جدى بروز کرده است که بدون شک در صورت رفع نشدن این غفلت ها هیچ تضمینى براى موفقیت حرکت هاى بعدى او نیست. این اشتباه زمانى بروز کرد که نماینده ویژه اوباما در اوج ناکامى اسرائیل و جبهه محافظه کاران عرب همچنان ارجحیت را به این جناح بخشید و در مقابل جبهه مقاومت را در اوج قدرت آن نادیده گرفت. به این صورت که میشل درطول سفر خود به منطقه خاورمیانه به غزه یا دمشق سفر نکرد و با جنبش حماس وارد گفت و گو نشد و این نشان نامیمونى بود از این که هنوز تئورى کاندولیزا رایس با وجود همه بن بست هاى موجود بر اندیشه تیم دولت اوباما حکمفرما است ‎/ نظریه اى که از تقسیم خاورمیانه به دو بخش میانه رو و تندرو و جانبدارى امریکا از گروه اول سخن مى گوید.
این درحالى است که برحسب گزارشات رسیده حمد ابوالغیط وزیر خارجه مصر به میشل گفته است دولت اوباما باید راهکار هاى جدیدى را به کار برد ؛ زیرا اثبات شده است که روشى که دولت سابق امریکا در پیش گرفته بود کاملاً ناکارامد و بى اثر بوده است.
البته پیش از این هشدار، محافل عربى پیغام مهم ترى را نیز به اوباما مخابره کرده بودند مبنى بر این که نباید رفتارى دوگانه از نماینده او سر بزند و فرستاده ویژه او به خاورمیانه باید از اختیارات کافى و نیز نگاه واحد برخوردار باشد ، البته دراین باره اوباما تضمین هایى را داده است چنان که گفته مى شود میشل از حمایت باراک اوباما و وزیر خارجه امریکا هیلارى کلینتون برخوردار است. به گفته اوباما هرچه میشل مى گوید در واقع نظر آنها است.
افرادى مثل عشراوى معتقدند که میشل یک تازه وارد نیست وبه خوبى با شرایط موجود و طرف هاى درگیر آگاهى دارد. او به سخنان اوباما در روز معرفى میشل اشاره مى کند که گفت: من از میشل خواستم که کارش را با شنیدن آغاز کند زیرا غالباً دولت امریکا کارش را با دیکته کردن آغاز مى کند و به همین خاطر نیز نمى تواند از بسیارى از مسائل دخیل در موضوع آگاهى یابد.
با این حال همانطور که اغلب کارشناسان امریکا نیزگفته اند مرز و معیار دگرگونى و تغییر در سیاست اوباما و میشل این است که آیا آنها قدرت اول معادلات فلسطین یعنى حماس را به رسمیت مى شناسند و به عبارتى آیا میشل به سخنان حماس گوش نخواهد داد حتى به شکل غیر مستقیم و از طریق مصر.احمد یوسف مشاور سیاسى نخست وزیر حماس مى گوید حماس یکى از اصلى ترین حاضران در صحنه است وایجاد سازش بین اسرائیل و فلسطین بدون حماس به هیچ وجه قابل قبول نمى باشد.
وى معتقد است براى قضاوت در مورد دولت اوباما و توانایى وى در اداره این امور هنوز خیلى زود است. وى ادامه داد بى توجهى امریکا به گفت وگو با حماس مانند این است که نامه اى به آدرس نادرست فرستاده شود.
به باور این کارشناسان مهم ترین نتیجه جنگ غزه این بود که دولت امریکا دریابد تلاش براى از بین بردن حماس بى نتیجه خواهد ماند. امریکا و اسرائیل در محاصره غزه ناکام ماندند بعد هم دست به قتل عام مردم بى گناه زدند اما باز هم به جایى نرسیدند. آنها چاره اى جز مذاکره با حماس ندارند در غیر این صورت صلحى در فلسطین به وقوع نخواهد پیوست.جدا از یافتن راه حلى براى احیاى روند صلح بین فلسطین و اسرائیل میشل باید تلاش کند تا آتش بس شکننده در غزه را مستحکم کند. این آتش بس پس از اینکه جنگنده هاى اسرائیلى کریدور فیلادلفى در امتداد مرز مصر را بمباران کردند بشدت متزلزل شده است.
در این میان برخى دولت هاى عربى منطقه نیز البته شرط ها و معیارهاى دیگرى براى موفقیت سیاست اوباما و میشل تعیین کرده اند. این گروه از اعراب معتقدند عاملى به نام گسترش مناطق یهودى نشین ایجاد صلح بین فلسطین و رژیم اشغالگر قدس را غیر واقعى و حتى غیر ممکن ساخته است. آنها به گزارش روز ۲۷ ژانویه سال جارى که گروه اسرائیلى موسوم به اکنون صلح ، منتشر کرد استناد مى کنند که نشان داد تعداد واحدهاى تازه تأسیس یهودى نشین در باریکه غزه در سال ۲۰۰۸ نسبت به سال ۲۰۰۷ حدود ۶۹ درصد رشد داشته است.
این گزارش همچنین حاکى از این واقعیت است که جمعیت ساکن باریکه غزه از ۲۷۰ هزار نفر در پایان سال ۲۰۰۷ به ۲۸۵ هزار نفر در پایان سال ۲۰۰۸ رسیده است. این ارقام غیر از ۲۵۰ هزار نفرى است که در بیت المقدس شرقى و اطراف آن زندگى مى کنند.
توسعه مناطق یهودى نشین و بسیارى از دیگر سیاست هاى استعمارى رژیم اشغالگر قدس موجبات نا امیدى رهبران حکومت خودگردان فلسطین را فراهم کرده است.
در اسرائیل نیز رفتار و گفتار اوباما به شدت مورد توجه همگان قرار دارد. اما آیا چنان که رئیس جمهور جدید امریکا وعده داده میشل براى هر مشکلى راه حلى دارد. و به راستى آیا قرار است میشل این مناقشه را حل کند و نه اینکه تنها آن را مدیریت کند ، یعنى سیاستى که دولت بوش، شارون و اولمرت در پیش گرفته بودند.
سلما احمد سلما تحلیلگر مصرى مى گوید اولین کار این است که میشل باید متفاوت از دنیس راس و مارتین ایندیک یهودى الاصل، نمایندگان دولت بیل کلینتون و جرج بوش در امور خاور میانه که نخستین اولویتشان تأمین امنیت اسرائیل بود، ظاهر شود.
او باید ترجیح دهد که طرف هاى درگیر را پاى میز مذاکره بیاورد آن هم بدون هیچ پیش شرطى. وى باید راه هاى جدیدى را بیابد از جمله قبل از اینکه وارد جزئیات روند صلح شود براى ایجاد مصالحه بین گروه هاى فلسطینى تلاش مضاعفى کند و بکوشد آتش بس را پابرجا نگه دارد.
اما به باور عشراوى تیم اوباما باید قبل از هرچیز اسرائیل را متقاعد کند که محدودیت هایى وجود دارد. دیگر مردم خاورمیانه نمى خواهند که مذاکرات در یک سو پیشرفت کند و اسرائیل در سوى دیگر اقداماتى را انجام دهد و موجب شود امکان وقوع صلح در منطقه از بین برود.
در حال حاضر ما نیاز به راه کارهاى جدید، امضاى قرار داد چند جانبه با تضمین هاى محکم و نیز اجراى آن داریم و دیگر نیازى به انجام مذاکرات بیشتر نداریم