اتحادیه اروپایی و رژیم صهیونیستی

علیرضا قربانپور
در حالیکه کشورهای اروپایی می کوشند در عرصه داخلی و بین المللی از خود چهره یک اتحادیه منسجم و واقعی را به نمایش بگذارند اما به صورت سنتی در خاورمیانه و بویژه در قبال موضوع رژیم صهیونیستی و سرزمین های اشغالی فلسطین درگیر اختلافات عمیقی هستند. اتحادیه اروپایی غالباً بر سر قطعنامه های ضد اسرائیلی کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل و جانشین آن شورای حقوق بشر دچار انشعاب و انشقاق است. وجود طیف وسیعی از واکنشها در قبال حملات رژیم صهیونیستی به غزه نیز گویای همین الگوی رفتاری است. در جریان حملات سه هفته ای رژیم صهیونیستی بسیاری از این کشورها خواهان آتش بس فوری شدند و حملات اسرائیل را اقدامی «نامتناسب» توصیف می کردند. در مجموع می توان دو رویکرد را در اتحادیه اروپایی در قبال رژیم صهیونیستی و اقدامات آن مشاهده کرد:
الف) رویکرد انتقادی: شاید برجسته ترین واکنش انتقادی در اتحادیه اروپایی از آن کشور ایرلند باشد. به عنوان مثال به دنبال حملات اسرائیل به نوار غزه، وزیر خارجه ایرلند این اقدام را محکوم و آن را «ویرانگر» توصیف کرد. طرفداران این دیدگاه اقدامات اسرائیل را «تداوم جدی تشدید تنشها» قلمداد کرده و بر این باور بودند که اقدامات تل آویو از جمله محاصره غزه نتیجه ای جز وخامت زندگی مردم غیر نظامی غزه و افزایش قاچاق تسلیحات- یعنی بهانه اصلی اسرائیل برای حمله به غزه- نخواهد داشت. این دیدگاه خواهان نزدیکی اعضای اتحادیه با حماس به عنوان نماینده منتخب مردم فلسطین است.
ب) رویکرد حمایتی: بسیاری از کشورهای عضو اتحادیه اروپایی از جمله ایتالیا، آلمان و جمهوری چک با رژیم صهیونیستی اظهار همدردی و از اقدامات این رژیم در تهاجم به غزه تحت عنوان «دفاع مشروع» حمایت می کردند. این کشورها غالباً زبان سخت گیرانه ای را در قبال حماس بکار می گیرند و از به رسمیت شناختن آن به عنوان نماینده مشروع ملت فلسطین امتناع می کنند. به عنوان مثال آنجلا مرکل،صدر اعظم آلمان در جریان جنگ 22 روزه، حماس را مسئول تشدید بحران و اقدامات اسرائیل را مشروع دانست.
در همین حال نکته مهم نقش ریاست اتحادیه اروپایی است. در حال حاضر ریاست اتحادیه بر عهده رئیس جمهور کشور چک است. از آنجایی که روابط اسرائیل - چک غالباً به عنوان قوی ترین روابط در نوع خود در مقایسه با سایر اعضای اتحادیه محسوب می شود، تل آویو امید زیادی به امکان بهبود و تقویت بیشتر مناسبات خود با اتحادیه اروپایی در این دوران دوخته است. این مهم منتج از این امر است که ریاست اتحادیه اروپایی نقش مهمی در تنظیم کار شورای اروپایی ایفا می کند و گرایشات و نقطه نظرات رئیس کاملاً در اعلامیه ها و بیانیه های اتحادیه اروپایی انعکاس پیدا می کند. نکته بسیار مهمتر اینکه سال 2009 شاهد برگزاری کنفرانس ضد نژادپرستی در ژنو خواهد بود که اسرائیل امیدوار است کشورهای غربی به هر نحو ممکن آن را تحریم کنند. مواضع چک در دوران تهاجم وحشیانه رژیم صهیونیستی در غزه نشان می دهد که ریاست کنونی اتحادیه اروپایی به نفع بوجود آمدن یک محیط بین المللی مطلوب تر برای اسرائیل جهت مقابله با این چالش عمل خواهد کرد. در دوره کنونی رژیم صهیونیستی با وقوف به حساسیت موضوع و جایگاه خود تلاش خواهد کرد پیوندهای خود را با اتحادیه تقویت کند زیرا از دید تل آویو ریاست آینده اتحادیه یعنی سوئد (جولای 2009) احتمالا مشکلاتی را فراروی اسرائیل خواهد گذارد.