آمریکای پر مدعا و ماجرای نفتکش بریجتون

ساعت 7:30 در تاریخ چهارشنبه 31 مرداد 1366 اولین کاروان اسکورت نفتکشها با فرمان رئیس جمهوری آمریکا و با ابلاغ مقامات پنتاگون، عملیات خود را با هدف تاکتیکی اسکورت دو فروند کشتی کویتی در مسیری 600 مایلی آغاز کردند.
آمریکا قبل از آغاز اسکورت نفتکشها از عراق درخواست کرد که موقتا از حمله علیه نفتکشها در خلیج فارس خودداری نماید. در اولین مرحله از اسکورت نفتکشها، دو نفکش با پرچم آمریکا به نامهای«بریجتون» و «گازپرنس» هر کدام با ظرفیت 400 هزار تن (یا 2/5 میلیون بشکه نفت) و تحت حمایت سه ناو جنگی آمریکا به نامهای «ناوشکن کید»، «رزمناو فوکس» و «کشتی موشک انداز کروملین» حرکت خود را از مبدا 13 مایلی سواحل امارات متحده عربی به مقصد کویت آغاز کردند. سرعت کاروان به طور تقریبی 13 گره دریایی در ساعت و بر اساس حداکثر سرعت تقریبی نفتکش بریجتون تنظیم شده بود.
آمریکاییها به منظور پوشش تبلیغاتی عملیات اسکورت 10 تن از خبرنگاران را با تأیید پنتاگون از یک مجموعه چند صد نفری خبرنگاران انتخاب و تحت عنوان نمایندگان ائتلاف مراکز خبری، در ناوهای جنگی اسکورت کننده و نفتکش مستقر کردند. در عین حال، پنتاگون کلیه گزارشهای خبری را که خبرنگاران جمع آوری می کردند، قبل از انتشار کنترل می کرد.
در حالی که هنوز کاروان نفتکشها به مقصد نرسیده بودند، «آنتونی کردزمن»، یکی از مقامات سابق وزارت دفاع آمریکا با اشاره به محدویت ابزار و وسایل ایران برای جنگ دریایی اعلام کرد:
«به نظر نمی رسد مسئله ای پیش آید، مگر اینکه ایران علاقه مند به پذیرش خطر باشد و این مسئله نیز در حال حاضر چندان بخردانه به نظر نمی آید... در این ماجرا ایران قدرتی است که در برابر نیروی دریایی آمریکا آسیب پذیر است.»
در وضعیتی که کلیه رسانه ها برای پوشش خبری اسکورت نفتکشها بسیج شده بودند و کاروان نفتکشها همراه با ناوهای جنگی آمریکا در 72 کیلومتری جنوب شرقی کویت قرار داشتند، نفتکش بریجتون ناگهان با مین برخورد کرد. بنابرگزارشها، شدت انفجار به گونه ای بود که برخی از خبرنگاران و ملوانان از روی عرشه به دریا پرتاب شدند و کاروان از سرعت خودکاست.
با توجه به پوشش وسیع خبری اولین مرحله اسکورت نفتکشها و جنگ روانی که آمریکاییها در این زمینه به راه انداختند، بازتاب این حادثه بسیار گسترده و قابل توجه بود. در حالی که تا پیش از این، امکانات و تواناییهای دفاعی آمریکا برای مقابله با هر حادثه ممکن و قدرت کنترل اوضاع مورد تأکید قرار گرفت، ناگهان نقش ایران در کار گذاشتن مین، وضعیت دشوار کشتیها و محدودیت آنها برای عبور از آبراهها با توجه به عمق کم آن مورد توجه قرار گرفت. رادیو لندن به نقل از کارشناسان امور کشتیرانی گفت:
«اصابت با مین بزرگترین خطری است که نیروی دریایی آمریکا را در آن آبها تهدید می کند، چرا که عملیات مین یابی بسیار دشوار و طرح ریزی یک واکنش نظامی با آن تقریبا غیر ممکن است.»
همچنین در زمانی که مسئولان کویتی کاملا نسبت به اسکورت نفتکشها خرسند و در انتظار رسیدن آنها به مقصد بودند، برخورد کشتی نفتکش به مین، آنها را در بهت و حیرت فرو برد و ضعف و ناتوانی آمریکا برای مقابله با مین ها برای آمریکا «شرم آور» خوانده شد.
سفیر آمریکا در کویت بلافاصله ایران را مسئول انفجار مین دانست و در عین حال تأکید کرد که این اقدام منجر به لغو تلاشهای آمریکا در کویت شده است. سخنگوی کاخ سفید در مجمع خبرنگاران اعلام کرد: «مشخص کردن عامل این حادثه مشکل است.» همچنین بر این نکته تأکید کرد که در حال حاضر اقدام تلافی جویانه از سوی آمریکا تحت بررسی نیست. مقامات پنتاگون در توجیه این حادثه اعلام کردند :
«بیش از 9 دیده بان مستقر در عرشه ناوگان آمریکایی که نیم مایل جلوتر از بریجتون حرکت می کرد، نتوانستند مین را تشخیص دهند. چون این مینها در عمق آب کار گذاشته می شوند.»
بدین ترتیب، آمریکاییها تنها بر خلاف تصورات خود در اولین گام به منظور حضور مقتدرانه در منطقه خلیج فارس با ناکامی روبه رو شدند و همین امر به پیچیدگی بحران در این منطقه افزود. در واقع، نه تنها اعتبار قدرت نظامی آمریکا، بلکه حضور نظامی آمریکا نیز فاقد تأثیر تعیین کننده در تأمین آزادی کشتیرانی در منطقه خلیج فارس، بدان مفهوم که آمریکا دنبال می کرد، شد.