اروپا در دو راهی افغانستان

کیومرث شهبازی
کشورهای اروپایی که حضور فعال در معادلات جهانی را از اولویت های خود پس از دوران جنگ سرد می دانستند تلاش کردند تا در قالب نظامی با محوریت ناتو در عرصه بین المللی حضور یابند. حضور این کشورها در افغانستان در سال 2001 که اولین ماموریت غیر اروپایی آنها بود را می توان گام بلند آنها برای این مهم دانست. هر چند که آنها در ائتلافی جهانی توانستند افغانستان را به اشغال خود در آورند اما پس از گذشت 6 سال، اکنون با چالش های بسیاری مواجه شده اند به گونه ای که بسیاری از آنها خروج از این کشور را اعلام کرده اند. هر چند که کشورهای اروپایی برای سرپوش نهادن بر این ناکامی ها تلاش می کنند اما هزینه های پرداختی آنها چنان است که دیگر توانایی پنهان کردن آن را ندارند.
1) هر چند که اروپایی ها پس از پیروزی در صربستان و ماموریت های اروپایی توانستند جایگاهی جهانی کسب و حتی خود را جایگزین نیروهای حافظ صلح سازمان ملل معرفی کنند، اما شکست آنها در افغانستان، وجهه نظامی آنها را مخدوش نمود و به نیرویی ساده مبدل نمود.
2) چالش بزرگ اروپایی ها در افغانستان، افشای فسادهای مالی، اخلاقی و حرفه ای آنها است. جنایات آنها در کشتار و شکنجه غیرنظامیان، فسادهای اخلاقی و همکاری در قاچاق زنان و کودکان به اروپا و آمریکا تنها بخش هایی کوچک از رسوایی های اخلاقی اشغالگران افغانستان است که به جنایات آنها در بوسنی و صربستان افزوده شده است.
3) اروپایی ها در کنار ناکامی در افغانستان در عرصه داخلی نیز با چالش هایی مواجه شده اند. تشدید اختلافات میان کشورها در زمینه سیاسی و نظامی به ویژه در قبال همکاری با آمریکا که اتحادیه اروپایی را زیر سوال برده، ضعف قوای نظامی در حالی که برای تشکیل ارتش واحد اروپایی تلاش می کردند، کاهش توسعه اقتصادی با معطوف شدن به بحران افغانستان در حالی که آمریکا از این فرصت برای انزوا و حفظ موقعیت فرمانبری اروپا استفاده کرده و توسعه تروریسم به داخل خاک اروپا که حاصل مستقیم حضور این کشورها در افغانستان بوده که از یک سو شکست آنها در طرح مبارزه با تروریسم را به همراه داشته و از سوی دیگر بحران های شدید امنیتی برای این قاره ایجاد نموده است، مهم ترین چالش های داخلی اروپا پس از حضور در افغانستان می باشند.
در مجموع اروپایی که در سال 2001 با نام ناتو وارد افغانستان شد چنان در گرداب این کشور گرفتار آمده که برای حفظ حیثیت بر جای مانده به هر ابزاری حتی مذاکره با طالبان متوسل شده است. تحولات افغانستان گویای آن است که خروج و یا تداوم حضور اروپایی ها در مقطع کنونی از این کشور هزینه های سنگینی برای آنها به همراه دارد که ممکن است تا سال ها آنها را از حضور در ماموریت های جهانی باز دارد.