انتخابات رایانه‌ای بیم‌ها و امیدها

محمدمهدی شیرمحمدی
ایجاد تردید در برگزاری سالم و قانونمند انتخابات یکی از آسیب های جدی است که برخی کشورها با آن مواجه بوده و به همین دلیل مورد شماتت دیگر جوامع سیاسی قرار گرفته اند. هنوز هم «انتخاب بوش» یکی از محورهای مورد شماتت ملت ها-حتی اندیشمندان ملت آمریکا- در مواجهه با نظام سیاسی این کشوراست. بدیهی است آن نظام‌های سیاسی که توان تدافعی تبلیغاتی خوبی برای هدایت این تردیدها و شماتت ها را نداشته اند، گرفتار بحرانی شده اند که گاه کارشان به انهدام و فروپاشی انجامیده است.
«کانون مهندسی افکارعمومی» برای ایجاد آشوب های شبه انقلابی(انقلاب های مخملی) در صربستان، گرجستان، اوکراین و...در همین محور شکل می گرفت. رسانه های وابسته به بنیاد اوپن سوسایتی(بنیاد متعلق به جرج سوروس) پیش از انتخابات از احتمال بروز تقلب و انحراف رای مردم به نامزدی که منتخب مردم نخواهد بود، خبر می دادند و اعتمادعمومی را نسبت به برگزاری سالم انتخابات دچار تردید می کردند. سپس در پی برگزاری انتخابات اگر نتیجه با نظر این رسانه ها هماهنگ نبود، با استناد به شواهدی هرچند جزئی از تخلفات، کلیت انتخابات را نفی می کردند و بخش هایی از جامعه را از طریق «ان.جی. او»هایی که قرار بود سیاسی نباشد! به شورش وا می داشتند و در نتیجه نظام سیاسی مستقر را مجبور به پذیرش نظر خود می کردند.
در ایران نیز پیش از اوکراین، اظهارات یک عضو سازمان مجاهدین در مطبوعات منتشر شد که «گرجستانیزه کردن انتخابات مجلس هفتم» را از اهداف ایجاد تردید در برگزاری سالم انتخابات عنوان کرده بود.
استفاده از شیوه های انتخاباتی نوین برای سرعت بخشیدن به فرایند انتخابات و کاهش التهاب ها و هزینه های مادی و معنوی حواشی انتخابات یکی از ضرورت های عقلایی است، بر اساس همین ضرورت است که قانون مصوب مجلس شورای اسلامی نیز مجریان انتخاباتی را به تلاش برای رایانه ای کردن انتخابات ملزم کرده است. اما حرکت بی محابا به سوی رایانه ای شدن انتخابات و عدم اعتنا به پیامدهای احتمالی آن تهدید بزرگی است که سرعت بخشیدن به امر انتخابات نمی تواند جبران کننده آن باشد. در حالیکه بررسی طرح پیشنهادی وزارت کشور برای برگزاری انتخابات مکانیزه نشان می دهد چندان هم نمی توان به سرعت یافتن فرآیند انتخابات دل بست. با توجه به عدم آشنایی تمام آحاد جامعه به شیوه جدید می توان انتظار داشت مشکلات عدیده ای در امر رای گیری سرعت آن را دچار مشکل کند. حتی اگر تمام رای دهندگان با ضرباهنگی هماهنگ رای بدهند، فرآیند اخذ رای از هر فرد حدود 3 دقیقه طول می کشد. بر این اساس در شعبی که گاه تا2هزارنفر رای دهنده حضور می یابند به زمانی در حدود100ساعت وقت نیاز داریم تا آرای افراد را اخذ کنیم! تنها اشاره ای اجمالی به مواردی دیگر از مشکلات پیش روی طرح حاضر بیم های برگزاری انتخابات رایانه ای را دوچندان می کند.
در حالی که 2700پمپ بنزین در کشور در طول حداقل دو سال مهیای اعطای بنزین با کارت سهمیه بندی به حداکثر5میلیون خودرو شده اند کدام زیرساخت فنی، مهیای دریافت آرای 44میلیون واجد شرایط رای دادن در حدود57هزارصندوق اخذ رای، آن هم در یک روز است. برفرض که مقدمات فنی این کار عظیم فراهم گردد، آیا می توان امیدوار بود که حداقل114هزار متخصص نرم افزار(شامل57هزار مجری و 57هزار ناظر) فرایند انتخابات را بدون استراحت در طول حداقل 24ساعت متوالی هماهنگ کنند. در طرحی که وزارت محترم کشور بنای اجرای آن را دارد، امر نظارت بر ثبت صحیح کدملی، بر عهده سازمان ثبت احوال(زیر مجموعه وزارت کشور) گذاشته شده است و عملا نظارت شورای نگهبان بر این بخش مهم از انتخابات-که ناظر بر تطبیق صحت مشخصات رای دهنده است-نادیده گرفته شده است. مسئله ای که مغایر با صراحت قانون اساسی مبنی بر نظارت این نهاد بر امر انتخابات به شما می آید.
زمزمه هایی که از هم اکنون رسانه های بیگانه یا مطبوعات دلداده غرب درمورد سلامت انتخابات به راه انداخته اند می تواند با یک بهانه در آستانه انتخابات اساس انتخابات را زیر سوال ببرد و زمینه روانی ایجاد تردید در سلامت انتخابات را در جامعه ایجاد و تشدید کند. بدیهی است که بیم از این رخداد نیز نمی تواند ما را در حرکت به سوی ارتقاء روند انتخابات محروم کند. اما این بیم به ما گوشزد می کند تا امر رایانه ای شدن انتخابات را با احتیاط بیشتر و اطمینان کامل پیگیری کنیم.