کمیسیون‌های پارلمانی

کمیسیون یا هیات (Commission) به مجموعه ای از افراد که انجام عملی معین مثل بررسی طرح ها و لوایح یا بررسی موضوعی خاص یا ارائه راه حل هایی را برعهده می گیرند، اطلاق می شود. کمیسیون های مجلس متشکل از تعدادی نماینده است که کارها و مطالعات مقدماتی را در موارد مختلف انجام داده و آن را برای بحث و بررسی و اتخاذ تصمیم نهایی به جلسه عمومی مجلس می سپارند. نقشی که کمیسیون ها به عنوان مجموعه هایی که از نمایندگان و کارشناسان متخصص (غیر نماینده) تشکیل می شوند و درخصوص تدوین شالوده و بنیان امور و بسیاری از قوانین به عهده می گیرند، بسیار مهم بوده و به تصمیم گیری های مجلس جهت می دهند.
برای فراهم کردن مقدمات لازم برای تشکیل کمیسیون ها براساس تخصص و تجربه، آیین نامه داخلی مقرراتی را پیش بینی نموده است. شناخت و بررسی تخصص نمایندگان، انتخاب و پیشنهاد حداقل دو کمیسیون به ترتیب اولویت از سوی خود نماینده و تخصیص نمایندگان به کمیسیون ها براساس مسائلی نظیر توافق هیات رئیسه و اولویت هایی نظیر تخصص، تجربه و سابقه عضویت در آن کمیسیون و رای گیری مخفی اعضای آن از مقدمات تشکیل کمیسیون ها می باشد. پس از انتخاب اعضای کمیسیون‌ها، هر کمیسیون به ریاست مسن ترین عضو با حضور حداقل دو سوم اعضای خود منعقد و فورا یک رئیس، دو نائب رئیس، یک مخبر و دو منشی با رای مخفی با ورقه از طریق اکثریت نسبی برای مدت یکسال انتخاب می نماید. ملاک اعتبار جلسات کمیسیون حضور حداقل دو سوم اعضا بوده و مصوبات کمیسیون با اکثریت مطلق آراء عده حاضر خواهد بود. هیات رئیسه مجلس حداقل یک نفر از کارشناسان با تجربه و مناسب مجلس را به عنوان دبیر در اختیار هر کمیسیون برای ساماندهی به امور کارشناسی و اداری قرار می دهد.
آیین نامه داخلی مجلس با در نظرگرفتن وظایف کلی مجلس در ابعاد قانونگذاری و نظارتی ، دو نوع کمیسیون‌های خاص و کمیسیون‌های تخصصی(و کمیسیون های موقت) با محدوده وظایف مشخص را در نظر گرفته است. کمیسیون‌های خاص شامل کمیسیون تحقیق، تدوین آیین نامه داخلی و اصل 90 می باشد. کمیسیون های تخصصی که مسئولیت اصلی بررسی، اصلاح و تکمیل طرح ها و لوایح را دارند، شامل دوازده کمیسیون به نامهای آموزش و تحقیقات، اجتماعی، اقتصادی، امنیت ملی و سیاست خارجی، انرژی، برنامه و بودجه و محاسبات، بهداشت و درمان، صنایع و معادن، عمران، فرهنگی، قضایی و حقوقی، کشاورزی،آب و منابع طبیعی می باشند.