احزاب و گروه‌های سیاسی در آمریکا (بخش ‌سوم)

علی حمزه‌پور
این حزب یکی از دو حزب نیرومند ایالات متحده آمریکاست. پیشینه این حزب ریشه در حزب جمهوریخواه- دمکرات در اواخر قرن هجدهم دارد. حزب جمهوریخواه دمکرات به عنوان مخالف حزب فدرالیست ها در سال 1793 توسط توماس جفرسون و جیمز مدیسون تاسیس شد. هواداران حزب خود را جمهوریخواه می نامیدند تا حمایت و پشتیبانی خود را از انقلاب فرانسه اعلام دارند. پسوند دمکرات نیز به عنوان نماد مردمی بودن و دمکراسی به نام حزب افزوده شد. این حزب خواستار محدودیت قدرت حکومت فدرال به منظور حفظ آزادی های فردی بود. با به قدرت رسیدن آندرو جکسون در سال 1828 پسوند جمهوریخواه از نام حزب حذف شد و حزب با نام رسمی حزب دمکرات در صحنه سیاسی آمریکا به فعالیت ادامه داد. هواداران این حزب بیشتر از میان کشاورزان خرده پا، خرده مالکین و طبقه متوسط پایین شهری بودند که به خاطر آرمان دمکراسی مشارکتی جفرسون جذب این حزب شده بودند.
حزب دمکرات به تدریج در ایالت های جنوبی و جنوب غربی نفوذ پیدا کرد و پایگاه اجتماعی وسیعی در میان اهالی جنوب یافت و منافع آن به تدریج با منافع مالکین کشتزارهای پنبه و برده داری گره خورد. در جنگ داخلی آمریکا در طی سال های 1865-1861 هواداران حزب دمکرات از هواداران حزب جمهوریخواه که حزب ایالت های صنعتی- بازرگانی سواحل شمال شرقی بود، شکست خوردند. در جنوب برده داری جای خود را به کشت سهم بندی شده داد اما نوعی جامعه کشاورزی محافظه کار به سلطه خود ادامه داد و این گروه کوشش های سرسختانه ای برای دور نگه داشتن جمعیت عظیم سیاهپوست این ایالت ها از مشارکت در امور سیاسی به عمل آورد.
در ایالت های ساحل شمال شرقی بزرگترین تغییرات اقتصادی و اجتماعی بین سال های 1920- 1865 حاصل شد و این امر به مدد ورود نزدیک به سی میلیون مهاجر به کشور همزمان با رشد شتاب آلود صنعت و شهرنشینی به وقوع پیوست. حزب دمکرات این گروه‌های تازه وارد شامل ایرلندی ها، لهستانی ها، ایتالیایی ها، کاتولیک ها و یهودیان را به خود جلب کرد و به این ترتیب موفق شد پایگاه نیرومند تازه ای در شمال برقرار کند. این امر با انتخاب فرانکلین روزولت در سال های رکود بزرگ آمریکا در دهه 1930 تقویت شد و با پیشبرد طرح اصلاحی خود به نام برنامه نوین به ترمیم اقتصاد کشور و کم کردن مصائب و درماندگی های گروه های از نفس افتاده و کم درآمد پرداخت. اجرای این برنامه چنان پشتیبانی گسترده و متنوعی برای حزب به ارمغان آورد که دمکرات‌ها به حزب سیاسی برتر در کنگره مبدل شدند و در طول سی وشش سال (1968-1933)، بیست و هشت سال مقام ریاست جمهوری آمریکا را به خود اختصاص دادند. در این دوره لیبرالیسم به اندیشه سیاسی مسلط در آمریکا تبدیل شد و دمکرات‌ها توانستند ائتلاف‌های بزرگی میان گروه‌های کارگری و قومی و نژادی پدید آورند و رهبران اتحادیه های کارگری را ترغیب کنند تا به نفع آنها رای دهند.
حزب دمکرات هرگز واحدی همگن و یکپارچه نبوده است همواره اختلاف نظرهای بزرگ براساس مسائل منطقه ای و ایدئولوژیکی در آن به چشم می خورد. اساسی ترین این اختلافات میان محافظه کاران جنوب و لیبرال های شمال شرقی بروز کرده است. شکاف میان این جناح ها در دهه 1960 که دمکرات های شمالی رهبری حکومت فدرال را به دست داشتند و برای انجام اصلاحاتی در مورد حقوق فردی فشار می آوردند چشمگیرتر شد. آنها خواهان عدم جدایی سیاهان از سفیدپوستان و دادن فرصت های برابر و حق رای به سیاهپوستان بودند. سفیدپوستان ایالت های جنوبی از پشتیبانی نامزدهای حزب دمکرات دست کشیدند و بسیاری از اعضای حزب در کنگره در مورد مسائل اجتماعی علیه رئیس جمهوری رای دادند این امر سبب شد تا شاخه جنوبی حزب دمکرات جناح کنگره و شاخه شمالی آن جناح ریاست جمهوری نام بگیرد.
در سال های آخر دهه 1960 همزمان با سرخوردگی فزاینده لیبرال های شمالی از مداخله نظامی آمریکا در ویتنام، اختلاف جناح های گوناگون حزب دمکرات چنان شدت گرفت که اتفاق آرا در مورد سیاست خارجی نیز از هم پاشید. پس از نزول حزب تا اواسط دهه هفتاد با پیروزی در انتخابات 1976 حزب دمکرات تلاش نمود تا ضمن بازسازی ساختاری، پایگاه های خود را نیز تحکیم نماید اما بحران گروگانگیری در ایران و ضعف کارتر در مدیریت بحران ها موجب شد تا حزب دمکرات همانند یک دهه پیش از آن شکست را پذیرفته و به مدت دوازده سال مقام ریاست جمهوری را به جمهوریخواهان واگذار کند. با پیروزی بیل کلینتون در انتخابات سال 1992 و اقدامات موفقیت آمیز در زمینه مسائل اقتصادی و رفاهی که با اندکی تسامح می توان با برنامه نوین روزولت مقایسه کرد دهه 1990 را می توان دهه حزب دمکرات نامید لکن در انتخابات سال 2000 حزب دمکرات با اختلاف ناچیزی (و به حکم دادگاه فدرال آمریکا) از کاخ سفید خارج شده قوه مجریه را به حزب رقیب خود واگذار نمود و در این مقطع حتی از کسب اکثریت کنگره نیز بازماند.
در حال حاضر در آستانه انتخابات سال 2008 میلادی در آمریکا با توجه به ناکامی های جمهوریخواهان به ویژه ناکامی در جنگ عراق و کسب اکثریت فعلی در کنگره آمریکا در صورت تداوم اوضاع فعلی، کسب اکثریت آرا در انتخابات ریاست جمهوری آتی توسط حزب دمکرات آمریکا را می توان پیش بینی نمود.