فرجام جنگ قدرت در تل آویو/ندا بهارى

بصیرت: در وضعیتى که بسیارى از ناظران خاورمیانه انتظار نخست وزیرى تزیپى لیونى را مى کشیدند اما سرانجام شیمون پرز، رئیس رژیم صهیونیستى این امتیاز را به بنیامین نتانیاهو تقدیم کرد. قدرت گرفتن رهبر لیکود (نتانیاهو) نه تنها در تل آویو که در دیگر محافل جهانى بحث هاى پردامنه برانگیخته است.
اغلب سؤال ها درباره دوره نتانیاهو حول آینده فلسطین اشغالى و سرنوشت پروژه سازش مى چرخد. در اولین نگاه به آرایش جناح ها در تل آویو، به نظر مى آید از اساس مخالف هرگونه تقسیم زمین با فلسطینى ها است. در مقابل او، لیونى رهبرى کادیما مدت ها است پروژه صلح در برابر زمین را دنبال مى کند، اما در جهان بینى سیاسى لیونى و نتانیاهو فرقى با دیگر رهبران اسرائیلى نخواهند داشت. در اینجا باید به یک مسئله دیگر هم اشاره کرد. تمام احزاب اسرائیلى بجز چند حزب کاملاً افراطى، مدت ها است که رؤیاى اسرائیل بزرگ را رها کرده و به راه حل دو سرزمین و دولت فکر مى کنند. البته این تغییر نگاه ناشى از شرایط سیاسى و اجتماعى جدید منطقه است. نگاهى به استراتژى اسرائیل از زمانى که شارون با طرح دو سرزمین موافقت کرد، نشان مى دهد که اسرائیل در قالب این طرح (دو دولتى) همواره تحت هر شرایطى در پى انزواى حماس بوده است.
بنابراین دلیلى ندارد که حالا بخواهد تحت رهبرى لیونى و یا نتانیاهو این سیاست را تغییر دهد. البته در این بین فقط یک نکته قابل تأمل است که مى تواند باعث وقفه در این پروژه شود. نتانیاهو با «اسرائیل، خانه ما» لیبرمن و شاس ائتلاف کرده است. هر دو آنها از احزاب بشدت افراطى اسرائیل به شمار مى آیند. حال اگر نتانیاهو بخواهد پروژه سازش را دنبال کند، به احتمال بسیار هر دو حزب (اسرائیل خانه ما و شاس) ائتلاف با او را خواهند شکست و او را در اقلیت قرار خواهند داد.
این چیزى است که باعث دلگرمى لیونى و هواداران حزب حاکم شده است. اما براى شرکاى تل آویو بویژه امریکا ناکامى در تشکیل کابینه باعث نگرانى باراک اوباما است. رئیس جمهور جدید امریکا که ژست تفاوت داشتن با بوش را دارد، هر چند ممکن است در خفا همان سیاست امریکایى ها که معاندت با فلسطین است را دنبال کند، اما در ظاهر نیازمند ایجاد تغییراتى در خاورمیانه است تا وجهه امریکا را در این منطقه بهبود بخشد. در همین راستا، اوباما در نخستین روز ریاست جمهورى خود، جورج میشل را که مدعى بى طرفى در منازعه اعراب و اسرائیل است، راهى خاورمیانه کرد و حالا اندکى پس از سفر جان کرى به غزه، علاوه بر موافقت با حضور در بازسازى غزه، وزیر خارجه سوریه را نیز به کاخ سفید دعوت مى کند.
تیم اوباما همچنین از طرح ایجاد دولت وحدت ملى بین فلسطینى ها حمایت کرده اند و همین گروه از مشاوران دولت جدید امریکا گفته اند کاخ سفید بى میل نیست با واسطه اروپایى ها و اعراب پلى بین گروه هاى فلسطینى ایجاد کند. لذا اگر نتانیاهو به خاطر ترس از احزاب افراطى در پروژه سازش تعلل کند، ناظران معتقدند که این اقدام او ممکن است با واکنش اوباما روبه رو شود. براساس این فرضیه که «بحران در سیاست داخلى اسرائیل اکنون به سیاست خارجى آن کشید» مطرح مى شود.
اگر اوباما به سیاست هاى اعلام شده اش پایبند بماند، لاجرم اختلافات تازه اى میان دو دولت امریکا و رژیم صهیونیستى بروز خواهد کرد. ایران و سوریه در دو محور این اختلاف نظرها قرار دارند. تیم دیپلماسى اوباما ابراز علاقه کرده است تا بتواند با هر دو کشور که زمانى جزو محورهاى سیاست خصمانه بوش بودند، مذاکره کند اما دولتمردان جدید تل آویو چنان که در انتخابات گفتند، با این کشورها تضاد ایدئولوژیک دارند. نتانیاهو خود بارها از مواضع تند خویش در قبال تهران و دمشق سخن گفته است. اما بحث شکاف میان دولت جدید امریکا و دولت آینده تل آویو گرچه با همه جذابیت خبرى در حد یک فرضیه است.
در دولت اوباما نیز ترکیب کادر اصلى دیپلماسى او را لابى هاى یهودى تشکیل مى دهند. حضور نخبگان حامى اسرائیل هرگز اجازه نمى دهند در صورت بروز چنین اختلاف عقایدى، خدشه اى بر روابط تل آویو و واشنگتن وارد شود. احتمالاً نمونه جدید آن را بزودى خواهیم دید. زمانى که پروژه به دادگاه کشیدن سران رژیم صهیونیستى به جرم جنایات جنگى وارد مرحله نهایى شود. از هم اکنون همان طور که نوام چامسکى نیز دیروز پیش بینى کرد، مى توان قاطع گفت اگر این مسئله در شوراى امنیت مطرح شود، امریکا آن را وتو خواهد کرد.