اپورتونیسم

اپورتونیسم (opportunism) از واژه لاتینی (opportunus ) به معنای مناسب فصل، به هنگام و به موقع می باشد. در ترجمه فارسی آن معادل فرصت طلبی به کار گرفته می شود. اما در مقوله سیاست، مقصود از فرصت طلبی یا اپورتونیسم، رفتاری است سازش کارانه با شرایط، اوضاع و احوال مسلط موجود برای کسب منافع یا اهداف خاص و چشم پوشی از کاستی های موجود در شرایط مزبور، حتی اگر با اصول و عقاید اولیه شخص مطابقت نداشته باشد.
غالبا این اصطلاح برای اشاره به کسانی به کار می رود که ابتدا معتقد یا پیرو مکتب یا روش معینی بوده اند و بعداً به دلایلی که معمولا منافع شخصی و مقاصد غیراصولی نظیر آن می باشد، مکتب یا روش قبلی خود را رها کرده و به طرفداری از موج های قوی تر موجود در اجتماع می پردازند که در این صورت آنها را اپورتونیست یا فرصت طلبی می نامند. تشخیص افراد فرصت طلب یا ابن الوقت در اجتماع گاهی به صورت کار بسیار مشکلی در می آید زیرا فرصت طلبان به هنگام رنگ عوض کردن خود غالباً توجیه و تفسیرهایی را ارائه می نمایند که حداقل از نظر خودشان و موج های قوی تری که به حمایت آنها دل بسته اند قابل قبول است.
به هر حال فرصت طلبی به مفهوم منفی آن بیشتر مربوط به زیر پاگذاشتن هدف ها و اصول اعتقادی افراد در جهت منافع شخصی می باشد. اینگونه افراد در اغلب نهضت های جهان بزرگترین ضربه را به مسیر مبارزات واقعی مردم وارد کرده اند. یکی از نشانه های این قبیل افراد و جریان ها این است که به دنبال پیروزی یک نهضت یا روش فکری و عمل جدید افراد فرصت طلبی که سال ها با جان و دل برای سیستم قبلی فعالیت کرده اند، ناگهان حتی از افرادی که در بطن نهضت جدید بوده اند، تندروتر ، معتقد و مومن تر خود را نشان می دهند. نفوذ این گونه افراد به داخل هر نهضتی یک فاجعه است. زیرا از یک سو افراد فرصت طلب نظر محافل صاحب قدرت را به خود جلب می نمایند و با نشان دادن سرسپردگی خود به مناصب قابل ملاحظه ای دست می یابند و در عین حال با بی اعتقادی واقعی خود موجبات تهی شدن و پوسیدگی جنبش یا مکتب جدید را فراهم می نمایند و از سوی دیگر اخلاق و سنت فرصت طلبی و ابن الوقتی را به دیگران تزریق و القا می نمایند. ایام انتخابات هم از دیگر عرصه های بروز این اخلاق رذیله است که باید مراقب عملکرد افراد و گروه های سیاسی فرصت طلب بود. در اصطلاح عموم به این گروه ها، حزب باد هم می گویند.