اقدام اردوغان در داووس قابل تحسین است

بصیرت: پروفسور «آوی شلایم» استاد یهودی روابط بین الملل دانشگاه «آکسفورد» انگلیس، در گفت وگو با روزنامه «زمان» چاپ ترکیه، اقدام «رجب طیب اردوغان»، نخست وزیر این کشور، در کنفرانس داووس را ستود. اردوغان در یک نشست حاشیه ای داووس، رئیس رژیم صهیونیستی را به خاطر کشتار در غزه، هدف حملات لفظی قرار داده بود. گفت وگوی «شلایم» که با خبرگزاری فارس انجام شد، را از نظر می گذرانیم.
- تنش بین اردوغان و پرز در داووس را چگونه ارزیابی می کنید؟ اردوغان وقتی در حال استناد به مقاله شما بود، مورد ممانعت قرار گرفت؟
¤ من به اردوغان علاقه دارم. به اردوغان حق پاسخ عادلانه داده نشد. در حالی که پرز 25 دقیقه بلاانقطاع صحبت کرد، رفتار گرداننده جلسه در برابر اردوغان بسیار بی ادبانه بود. روزنامه نگار آمریکایی هم بی ادبانه و هم به دور از اصل بی طرفی و بسیار ناموفق جلسه را اداره کرد. وی به پرز هر چقدر که خواست وقت داد، ولی، مانع از صحبت کردن اردوغان شد.
- یعنی حق را به جانب اردوغان می دهید؟
¤ بله. من موافق این هستم که اردوغان احساسی رفتار کرد، برخی بیاناتش فوق العاده قوی بود. ولی وی احساس خویش در برابر این رذالت را بر زبان می آورد. باید اشاره کنم میلیون ها نفر در جهان شریک احساسات اردوغان هستند. اردوغان در مصر و سایر کشورهای عربی و اسلامی یکباره تبدیل به قهرمان شد.
- اما به دلیل اینکه واکنش دیپلماتیک نشان نداد، مورد انتقاد قرار گرفت؟
¤ رفتار اردوغان دیپلماتیک نبود، چونکه دیپلمات ها عموماً زبان خیلی محتاطی به کار می برند و اکثر اوقات هم چیزی نمی گویند. اردوغان از زبانی فوق العاده استفاده کرد و من از این حق وی دفاع می کنم.
- بازتاب واکنش اردوغان در غرب و به خصوص در اروپا چگونه بود؟
¤ واکنش در غرب به طور اعم و در اروپا به طور اخص، مثبت بود. چونکه اردوغان جرات بیان حقیقت را از خود نشان داد. وی در جهان عرب قهرمان شد. هیچ یک از سران عرب به پرز به حمله (به غزه)، واکنش نشان ندادند.
«عمروموسی» علیرغم حضور در نشست، اعتراضی به پرز نکرد. تنها رهبر سیاسی و تنها مسلمانی که به پرز اعتراض کرد. اردوغان بود. وی در غرب به عنوان رهبری شناخته شد که در مقابل روحیه جنگ طلب اسرائیل ایستاد. باید گفت واکنش کلی به اردوغان مثبت بود.
- اسرائیل را به عنوان دولتی یاغی، که توسط رهبران فاقد اخلاق و وجدان اداره می شود، خطاب می کنید، چرا؟
¤ من استاد روابط بین الملل هستم. برای تعریف دولت یاغی در جهان، سه مولفه وجود دارد، نقض همواره حقوق بین الملل، دارا بودن سلاح های کشتار جمعی و اعمال ترور علیه غیرنظامیان در راستای اهداف سیاسی. اسرائیل هر سه مولفه را داراست.
- در مقاله تان از رفتار آمریکا و اتحادیه اروپا نسبت به حماس، به شدت انتقاد کردید. به نظر شما آیا زمان گفت وگوی غرب با حماس فرا رسیده است؟
¤ غرب باید حالا دیگر حماس را به عنوان مخاطب بپذیرد. حماس به عنوان یک گروه تروریستی ارزیابی می شود، اما حماس فراتر از این امر است. حماس یک حزب سیاسی با پایگاه مردمی گسترده و حرکتی اجتماعی است. مسئله مهم این است که حماس به روشی دموکراتیک انتخاب شده است. رهبران حماس فرشته نیستند، اما مردم آنها را انتخاب کردند. اگر ما خواستار صلح هستیم، باید حماس را به عنوان مخاطب قبول کنیم. هیلاری کلینتون وزیر خارجه جدید آمریکا در کنگره اعلام کرد که با حماس گفت وگو نخواهد کرد. این خانم باید بیدار شود. بدون مخاطب قرار دادن حماس، در خاورمیانه نه صلح برقرار می شود و نه ثباتی در کار خواهد بود. غرب هر چقدر که این مسئله را زودتر درک کند، به همان اندازه بهتر خواهد بود.
- می گویید سخنگویان اسرائیل همواره دروغ می گویند. اسرائیل می گوید آتش بس را حماس بر هم زد. واقعاً چه کسی آتش بس را بر هم زد؟
¤ سخنگویان اسرائیل در طول درگیری، بیش از حد دروغ گفتند. بزرگترین دروغ، مسئله آتش بس بود. اگر خوانندگان شما نفهمند که آتش بس را چه کسی بر هم زده است، هیچ چیز را نخواهند فهمید. در حقیقت خود منابع اسرائیل روشن می کند که آتش بس را طرف اسرائیلی بر هم زده است.
در 19 ژوئن 2008 (30 خرداد گذشته) اسرائیل و حماس بر سر آتش بس پس به توافق رسیدند. قرار شد حماس حملات موشکی را متوقف کند و در مقابل اسرائیل هم محاصره اقتصادی را بردارد. چون که به 1.5 میلیون انسان امکان رساندن مواد غذایی، سوخت و تجهیزات پزشکی از بین رفته بود. این امر مجازات جمعی است که حقوق بین الملل آن را ممنوع اعلام کرده است. در حقیقت اسرائیل محاصره اقتصادی را شدیدتر کرد. قرار بود وقتی حماس حملات موشکی را متوقف کرد اسرائیل هم به حملات هوایی و سوءقصدها خاتمه دهد. برخلاف تبلیغات اسرائیل، آتش بس بسیار موفق بود.
در شش ماه قبل از آتش بس، هر ماه حدود 179 موشک از غزه به اسرائیل شلیک می شد. در چهار ماه بعد از آتش بس، این رقم به ماهی سه موشک تنزل پیدا کرد. این اطلاعات مربوط به پایگاه اینترنتی وزارت خارجه اسرائیل است. لذا هیچ کس نمی تواند به این ارقام اعتراض کند. در 4 نوامبر (14 آبان) اسرائیل با کشتن شش چریک (مبارز) حماس، آتش بس را نقض کرد. این مسئله هم غیرقابل انکار است.