بدهی مطبوعات در گرامیداشت هشت سال ایثار

حسین عبداللهى‌فر
نخستین روز کاری هفته گذشته برابر بود با اولین روز هفته دفاع مقدس که برای مطبوعات کشورمان رسالت جدیدی ایجاب می کرد. اما اینکه به این مناسبت تا چه حد ایثارگری های وصف ناپذیر هشت ساله شهدا و جانبازان و ایثارگران بر صفحات روزنامه ها نقش بست، جراید کشورمان در روز نخست هفته دفاع مقدس (شنبه 31 شهریور) را مورد بررسی قرار می دهیم:
روزنامه ایران با گرامیداشت پایمردهای ملت ایران در برابر تجاوز دشمنان در صفحه ادب و فرهنگ پایداری اقدام به درج مقاله ادامه داری نمود که تا پایان هفته نیز ادامه می یافت.
این روزنامه یک روز بعد (یکشنبه 1/7) هم ویژه نامه ای با نام «شکوه شقایق» در 16 صفحه منتشر ساخت که به ادبیات دفاع مقدس اختصاص داشت.
«تهران امروز» در این روز (شنبه 31/6) به درج خاطرات محسن رضایی بسنده کرد که گفته بود خاطراتم جعبه سیاه جنگ است. اما در روزهای بعد ضمن اختصاص تصویر اول و مقالات متعدد، سرمقاله ای نیز با عنوان «دفاعی که برای همه ملت‌های جهان مقدس است» درج کرد که در آن بر کمک های غرب به عراق تاکید شده و آمده است: «دفاع مقدس در ایران تجربه خوبی است که به روشنی نشان می دهد که محور شرارت واقعی در جهان کیست و چه دولتی است که همواره از تنش و خشونت در منطقه انرژی خیز خاورمیانه و خلیج فارس و بلکه دنیای اسلام حمایت کرده است. تاریخ برای آموختن و به کار بستن است.»
«حزب ا...» اما در همین روز نخست هفته سنگ تمام گذاشت و با درج تصویر اول و اختصاص دو صفحه به خاطرات رهبر معظم انقلاب از دوران دفاع مقدس و خاطراتی دیگر، ضمن تبریک این هفته در سرمقاله خود با عنوان «درباره جنگ چه می توان گفت؟» نوشته است: «جنگ اگرچه منحصر در آن هشت سال نیست که گذشت. اما دفاع هشت ساله ای که از شهریور 1359 تا مرداد 1367 طول کشید، نمونه و نمادی از همه آن چیزی است که در قواره جهاد در راه خدا می شناسیم.» این روزنامه در روزهای بعد نیز با درج تصاویر و مقالات و چندین سرمقاله، یاد رشادت های آن دوران مقدس را گرامی داشت.
«جمهوری اسلامی» هم با درج تصویر بزرگی در صفحه اول خود سالروز حماسه پیروز دفاع مقدس بر ملت استوار ایران را تبریک گفت.
این روزنامه که در طول هفته اقدام به درج مطالبی پیرامون دفاع مقدس می نمود در همین روز نخست در یک نگاه مقایسه ای شرایط جهان با دوران دفاع مقدس نوشت: «اکنون که 27 سال از شروع جنگ تحمیلی می گذرد، بهتر می توان دریافت که امروزه اتحاد جماهیر شوروی، از بلوک شرق، از یوگسلاوی، از رژیم بعث عراق و از جبهه متحد دشمنان انسانیت چه باقی مانده است؟ اتحاد جماهیر شوروی از هم فروپاشیده و از بلوک شرق کمونیستی به جز خاطرات پرابهامی در ذهن ها باقی نمانده است.... حتی آمریکا که طراح جنگ تحمیلی بود و ظاهرا آسیبی ندیده بود، اکنون در باتلاق عراق دست وپا می زند... و امروز برای خروج از عراق و رهایی از این باتلاق به ایران متوسل شده و امیدوار است راهکار خروج از عراق با نظر مساعد ایران، میسر شود.»
روزنامه ابرار به درج تصویر درشتی از رزمندگان دفاع مقدس اکتفا کرد که زیر آن نوشته شده بود: «با فرارسیدن هفته دفاع مقدس بار دیگر یاد و خاطره 8 سال پایداری و ایثار رزمندگان در اذهان مردم زنده می شود.» اما جام جم یاد و خاطره این ایام را در سرمقاله خود با عنوان «بهانه ای برای...» گرامی داشت و نوشت: «امروز وقتی کتاب خاطراتمان را ورق می زنیم، بر می گردیم به 31 شهریور سال 59، صدای غرش هواپیماهای دشمن بعثی، عبور از مرزهای خاکی، بمباران فرودگاه مهرآباد تهران و آغاز جنگی غافلگیرانه.»
کیهان هم در این روز آخرین قسمت مقاله آسیب شناسی شناخت ارزش های دفاع مقدس تحت عنوان «حماسه سازان بی ادعا، تحلیلگران پرمدعا» را به مناسبت هفته دفاع مقدس درج کرد.
و رسالت هم که در این روز مثل کیهان هیچ فضایی از صفحه نخست خود را به این موضوع اختصاص نداده بود در روزهای بعد به جبران پرداخت و در سرمقاله (3/7) به مقایسه اقدامات دولت وقت ایران و عراق در آستانه جنگ اشاره کرد و نوشت: «آن روز برای دفاع از خرمشهر مظلوم به چند قبضه آر.پی.جی7 محتاج بودیم اما امروز به برکت هوشیاری دولت و ملت انواع تانک ها، توپ ها، موشک ها و حتی هواپیماهای جنگی را خودمان تولید می کنیم. آن روز از جابه جایی 12 لشکر زرهی در مرزهای خود غفلت کردیم. اما امروز تمام مرزهای آبی و خاکی ما تحت کنترل پیشرفته ترین سایت های الکتریکی مراقبت هستند و... اما امروز دفاع ما حتی به ساعت هم نخواهید انجامید و در دقایق اولیه تجاوز را پاسخ خواهیم داد.»
«مردم سالاری» نیز با درج یک یادداشت در صفحه دوم و اختصاص موضوع ضمیمه خود، در این مراسم همراه شد و کارگزاران نیز در آخرین شماره خود سرمقاله خود را به گرامیداشت هفته دفاع مقدس اختصاص داد.
«سیاست روز» اما در این روز ضمن درج طرح جالبی در صفحه نخست خود، یک صفحه کامل خود را به «شرح اجمالی روند جنگ تحمیلی از آغاز تا پایان» اختصاص داد. این روزنامه در روزهای بعدی نیز مطالبی در خصوص دفاع مقدس منتشر کرد اما در گلایه ای از اختصاص یک هفته به چنین موضوع مهمی، سرمقاله ای با عنوان «لطفا برای جنگ فاتحه نخوانید» تنظیم کرد و نوشت: «با این تفکر که دوران امروز، عرصه استمرار مبارزه است، دیگر برای دفاع مقدس فاتحه نمی خوانیم و مرور خاطرات آن را به یک هفته و مراسم سالگرد خلاصه نمی کنیم بلکه مراسم یادبود شهدا و جنگ، به منظور تقویت روحیه و انگیزه جهت استمرار مبارزه و جنگ امروز است.»
همشهری هم طرح زیبایی به این مناسبت در صفحه نخست خود درج کرد و انتقاد هنرمندان و نویسندگان از رکود فرهنگی در یادمان دفاع مقدس را تیتر کرد. این روزنامه در این مطلب به مناسبت 27 سالگی آغاز دفاع مقدس می پرسد: «آیا رویکردهای هنری و فرهنگی ما مقتضی شان این بزرگترین اتفاق شناسنامه مذهبی- میهنی ما بوده؟ یا بعد از پایان این دفاع مقدس هشت ساله تنها مناسبت‌های تقویمی باعث پرداختن ما به این فرهنگ شده؟»
و البته بودند روزنامه هایی مثل صدای عدالت، همبستگی، اعتماد و اعتماد ملی و آفتاب یزد که از عرض یک تبریک کوتاه هم به همین یک مناسبت این همه حماسه خودداری کردند.