احزاب و گروه‌های سیاسی در آمریکا (بخش ششم)

على حمزه پور
حزب جمهوریخواه یکی از دو حزب عمده ایالات متحده آمریکا به شمار می رود. این حزب در اصل حزب ایالت های صنعتی و ثروتمند شمال و پیروز در جنگ داخلی بود. آنان پشتیبانی مناطق روستایی و شهرهای کوچک غرب میانه که شامل نخستین جوامع پروتستان آن منطقه می شد و نیز پشتیبانی ایالت های کرانه اقیانوس آرام را کسب کردند و در مجموع حزب ائتلافی نیرومندی بنا نهادند. قدیمی ترین جلسات این حزب در اکتبر 1853 برپا شده است و کنوانسیونی که بطور رسمی فعالیت حزب را اعلام کرد در جولای 1854 آغاز به کار نمود که در آن گروهی از محافظه کاران سابق، دمکرات ها و طرفداران کشور آزاد عنوان جمهوریخواه را برای خود برگزیدند. خط مشی تصویب شده در اولین گردهمایی ملی حزب در سال 1856 اعلام می‌دارد که کنگره حق ندارد برده داری را در هیچ ناحیه ای به رسمیت بشناسد بلکه باید برده داری را ملغی اعلام کند.
این دیدگاه نماینده احساسات گسترده ای در شمال بود. در طول اولین چهارسال، این حزب به سرعت جای محافظه کاران را در شمال به عنوان اپوزیسیون اصلی دمکرات ها گرفت. در سال 1856 اولین نامزد این حزب توانست همراهی یازده ایالت را در مبارزه انتخاباتی ناموفق خود برای مسند ریاست جمهوری بدست آورد. در سال 1860 آرای انتخاباتی 18 ایالت شمالی، ریاست جمهوری را به دومین نامزد، یعنی آبراهام لینکلن اعطا کرد. اما مخمصه طولانی جنگ داخلی چشم اندازهای لینکلن را برای انتخاب مجدد در سال 4681 تضعیف کرد. با پایان جنگ داخلی یک دوره طولانی تسلط جمهوریخواهان آغاز شد و طرفداری اکثر کشاورزان شمالی و میانه غربی را برای حزب به ارمغان آورد و همچنین حمایت حزب از تعرفه های حمایتی و طرز تلقی سازگار و انعطاف پذیر آن نسبت به مشاغل بزرگ باعث شد بسیاری از نواحی شهری شمال و مراکز قدرتمند مالی و صنعتی طرفدار حزب شوند. از هجده انتخابات ریاست جمهوری مابین سال های 1860 تا 1932 در چهارده مورد جمهوریخواهان به کرسی ریاست جمهوری دست یافتند.
جمهوریخواهان در دهه 1880 و اوایل دهه 1890 ریاست جمهوری را به دست آوردند و در انتخابات 1896 کنترل مجلسین کنگره را از آن خود کردند و تا سال 1910 این جایگاه را حفظ نمودند. در سال 1910 ترور رئیس جمهور «ویلیام مک کینلی» جمهوریخواه باعث شد معاون رئیس جمهوری «تئودور روزولت» به ریاست جمهوری برسد. وی رهبر جناح پیشرو این حزب شد و حملاتی را به عملکردهای تجاری انحصارگرایانه و استعمارکننده آغاز کرد. روزولت از سیاست‌های محافظه کارانه جانشین جمهوریخواه «ویلیام هواردتافت» ناراضی شد و در سال 1912 بعد از کناره گیری از جمهوریخواهان حزب پیشرو را تشکیل داد و با آن وارد مبارزه انتخاباتی شد. این امر باعث شد رای جمهوریخواهان دو قسمت شود و ریاست جمهوری و کنترل مجلسین به دست دمکرات ها بیفتد. جمهوریخواهان در سال 1920 دوباره ریاست جمهوری را به دست آوردند و با موج بهبود اوضاع اقتصادی در این دهه در انتخابات 1924 و 1928 پیروز شدند. اما رکود اقتصادی که در سال 1929 شروع شد برای این حزب پیامدهای حادی داشت. بی میلی جمهوریخواهان برای مبارزه با تاثیرات رکود اقتصادی باعث شکست چشمگیر رئیس جمهور «هربرت هوور» از «فرانکلین روزولت» دمکرات در انتخابات 1932 شد. سه بار انتخاب مجدد روزولت، جانشین هری ترومن در سال 1948 جمهوریخواهان را به مدت بیست سال از قدرت دور نگه داشت.
در این مدت آنان کنترل هر دو مجلس کنگره را از دست دادند و در عمل تبدیل به حزب اقلیت شدند. در سال 1952 حزب جمهوریخواه با انتخاب «دوایت آیزنهاور» به قدرت بازگشت و موفق شد حمایت طولانی مدت صاحبان مشاغل کوچک و بزرگ و پشتیبانی جدیدی از شهرنشینان طبقه متوسط را به دست آورد. آیزنهاور یک دوره دیگر نیز در این سمت باقی ماند لکن تا سال 1968 قدرت را به حزب دمکرات واگذار کرد. در سال 1968 نیکسون به ریاست جمهوری انتخاب می شود و در سال 1972 نیز مجددا انتخاب می شود لکن پس از رسوایی واترگیت در سال 1974 وی استعفا نمود و «جرالد فورد» معاون رئیس جمهور جانشین وی می شود. در سال 1976 کارتر دمکرات انتخاب می شود و در سال 1980 نیز ریگان جمهوریخواه به قدرت می رسد و تا سال 1987 کنترل سنای آمریکا را در دست گرفت. رقیب انتخاباتی ریگان، جورج بوش معاون وی بود که در سال 1988 موفق به کسب اکثریت آرا گردید. لکن در سال 1992 آن را به «بیل کلینتون» واگذار نمود تا اینکه در سال 2000 با اختلاف ناچیزی و به حکم دادگاه فدرال آمریکا با روی کارآمدن بوش پسر مجددا جمهوریخواهان در عرصه سیاست آمریکا حضور یافتند.