طرح مؤاخذه از دوران بوش

بصیرت: نظریه «تغییر» در کاخ سفید چگونه مى تواند عملیاتى شود هر تعریفى که اوباما از این مفهوم داشته باشد لاجرم اولین پیش نیاز این طرح، دگرگون سازى سیاست ها و قوانینى است که چهره امریکا را مخدوش کرد. برهمین اساس اکنون شمارى از نخبگان معتقدند که اوباما نیازمند کمیته حقیقت یابى است تا خطاهاى دولت بوش بویژه در جنگ با تروریسم را روشن سازد.
پاتریک لیهى، سناتور دموکرات ورمونت جزو اولین کسانى بود که این ماه پروسه اى را براى انجام این کار پیشنهاد کرد و گفت: امروزه بسیارى از امریکایى ها احساس مى کنند که نیازمند دانستن منشأ آنچه که موجب این اشتباهات شد، هستند. ما باید قبل از این که دفتر سیاسى مربوط به بوش به طور کامل بایگانى شود، باید تمام مطالب را درباره او بدانیم.
پیدا بود که این طرح با مقاومت طیف زیادى از محافظه کاران روبه رو شود بسیارى هم در واشنگتن به مخالفت با این عقیده برخاستند. یکى از این افراد آرلن اسپکتر، سناتور جمهوریخواه ایالت پنسیلوانیا است.
او مدعى شد: «اگر قرار باشد هر دولتى در بدو شروع کار خود، دولت قبلى را مؤاخذه کند، هرگز انتهایى براى این کار وجود نخواهد داشت اینجا که امریکاى لاتین نیست.»
پاسخ طراحان پیشنهاد رسیدگى به عملکرد دولت پیشین امریکا به سناتور اسپکتر این بود که درست است که امریکا، امریکاى لاتین نیست اما با مطالعه درباره موارد حقوق بشر در امریکاى لاتین در ربع قرن گذشته مى توان دریافت که چیزهاى زیادى هستند که امریکا باید از امریکاى لاتین بیاموزد. رهبران دموکرات گفتند: آنچه که بوش در ۸ سال گذشته انجام داد، اگر همسنگ جنگ کثیف آرژانتین، آگوستو پینوشه شیلى و یا جنگ هاى داخلى طولانى مدت گواتمالا نباشد اما ماهیت اشتباه ها و جنایات و مسئولیت دولت در قبال آنها برابر است.
به امریکاى لاتین دهه ۱۹۷۰ میلادى توجه کنید. آنها به خاطر آوردند که در آرژانتین و شیلى سران حکومتى مخالفان سیاسى و مظنونین به توطئه چینى علیه دولت را مى ربودند و شکنجه مى کردند تا از آنها اطلاعات بگیرند و سپس در نهایت آنها را در خفا اعدام مى کردند. البته در آن زمان نظام عدلیه امریکاى لاتین به مباشرت دولت در این قتل ها و خشونت ها، به دلیل وابستگى به دولت، رسیدگى نکرد.
آیا این حوادث شباهتى به آنچه که در دوران بوش گذشت، ندارد دولت امریکا در ۸ سالى که جنگ با ترور را پایه گذارى کرد، به صورت بى پروا قانون تعقیب و ربودن مظنونان را اجرا کرد و فهرستى از انواع شکنجه ها را در کارنامه خود ثبت کرد، بدون اینکه سیستم قضایى مستقلى براى مبارزه با آنها وجود داشته باشد.
بنابراین از نگاه سناتور لیهى و همکارانش، امریکاى دوره اوباما درسى مهم را باید از سرگذشت امریکاى لاتین بیاموزد.
آنها معتقدند که برخلاف تصور عده اى که گفته اند الان فرصت مناسب براى محاکمه دولتمردان سابق نیست که اغلب به خاطر اشتباهاتشان از سمت خود برکنار شده اند، اما بى گمان بهترین زمان براى جمع آورى اطلاعات درباره آنها و کنترل آن تیم جنگ طلب است. در امریکاى لاتین که حکومت هاى نظامى اغلب دستگاه هاى ترد و شکننده قضایى را تهدید مى کردند، براى ۲ یا حتى ۳ دهه تمام پیگردهاى قضایى در ارتباط با این جرایم ناتمام ماند. بنابراین تأخیر در رسیدگى به این امور در امریکا جایز نیست.
امروز در امریکاى لاتین کشورهایى که بشدت حقوق بشر را رعایت مى کنند، همان کشورهایى هستند که زمانى تحت شدیدترین سرکوبگرى ها بوده اند. به خاطر این تجربه تلخ مسئولان این کشورها، حال کمیته هاى حقیقت یابى را تشکیل داده اند که در ابتداى هر دوره انتقال قدرت، مدرک لازم را جمع آورى کنند تا مجرمان دولتى را تحت پیگرد قرار دهند و به این صورت ضریب تکرار اشتباهات گذشته را به حداقل مى رسانند.نخبگان امریکاى لاتین در مواردى بدون تشکیل کمیته هاى حقیقت یاب به تعقیب خاطیان دولت هاى سابق مى پردازند مانند اعتراف نامه رسمى آدولفو سسیلینیگو در سال ۱۹۹۵‎/ او یک کاپیتان نیروى دریایى آرژانتین بود که در پروازهاى مرگ چند دهه قبل این کشور مشارکت داشت. آنها در این پروازهاى مرگبار مجرمان را بر فراز اقیانوس از هواپیما به آب مى انداختند.
او پس از گذشت چندین سال تصمیم گرفت لب بگشاید و آشکارا همه چیز را درباره قتل هایى که خود مجرى یا شاهد آنها بوده، فاش کند.
در تجربه امریکاى لاتین گاهى هم تعقیب دولتمردان جنایت پیشه بعد بین المللى به خود گرفته است مثل دستگیرى پینوشه در سال ۱۹۹۸ در لندن و یا آلبرتو فوجیمورى در شیلى. آنها در دادگاه هایى بیرون از کشور خود به پاى میز محاکمه کشانده شدند.
بنابراین سخن تیم دموکرات هاى متقاضى رسیدگى به پرونده دوران بوش این است که آنچه که بسیارى از جمهوریخواهان امریکا مى توانند از امریکاى لاتین بیاموزند، این است که اگر مى خواهند به اهدافى که مدعى بودن در پى آنها هستند، برسند، باید گذشته را مرور کنند. یک کمیته حقیقت یاب مى تواند نشانه اى از وجود تغییرات در سیستم جدید باشد.