نگرانی غرب از سفر پوتین به تهران

سیامک باقرى
سفر پوتین رئیس جمهوری روسیه به ایران برای شرکت در اجلاس سران کشورهای حاشیه خزر که در 24 مهر ماه (16 اکتبر) برگزار می شود، از چند جهت مورد توجه دولت ها و محافل سیاسی و خبری جهان قرار گرفته است. اگرچه برخی از محافل سیاسی و عمدتا داخلی معطوف به تصمیم این اجلاس و رژیم حقوقی دریای خزر شد اما رسانه ها و تحلیل گران خارجی به تبع دولتمردان غربی سفر پوتین را عمدتا در ارتباط با مسئله هسته ای ایران مورد ارزیابی قرار داده اند. اما آنچه در این باره حائز اهمیت است نگرانی و یکسری تلاش های مذبوحانه دولتمردان غربی و آمریکا نسبت به سفر پوتین به تهران می باشد.
1- بررسی مواضع و واکنش های دولتمردان و رسانه های غربی در خصوص سفر پوتین به تهران نشان می دهدکه؛
1-1) آنها سفر وی را نوعی مشروعیت بخشی بین المللی برای دیپلماسی رئیس جمهور ایران و ملاقات پوتین با مقام معظم رهبری و دکتر احمدی نژاد را مقدمه جهت گیری های خارجی ایران تلقی می کنند زیرا تلاش های گذشته و حال رسانه های غربی و دولتمردان آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی انزواسازی ایران به ویژه مخدوش جلوه دادن چهره احمدی نژاد بوده حال سفر یک مقام بلندپایه اروپایی نقض تلاش ها و سیاست های آنها خواهد بود.
2-1) همچنین آنها سفر پوتین به تهران را تقویت بیش از پیش مناسبات تهران- مسکو ارزیابی می کنند در حالیکه کوشش آمریکا و رژیم صهیونیستی و انگلیس بر این بود که از سفرهای اینچنینی مانع شوند.
3-1) از سوی دیگر آنها سفر پوتین به تهران را تاییدی بر روند هسته ای تهران می دانند به ویژه روندی که جدیدا شروع شده است. از نظر آنها با توجه به تحریم های سازمان ملل و عدم تمکین ایران به قطعنامه های الزام آور 1737 و1747 شورای امنیت، سفر پوتین به تهران مخدوش کردن آنها خواهد بود.
4-1) از نظر فرانسه، آمریکا و انگیس سفر پوتین به تهران تلاش های آنها برای صدور قطعنامه جدید علیه ایران را با ناکامی مواجه خواهد ساخت این سه کشور از ابتدای شهریور ماه سال جاری تلاش گسترده ای را برای تصویب قطعنامه سوم تحریمی انجام داده اند ولی موفقیت های آنها اندک بود اما این سفر می تواند ضربه ای بزرگ به همان موفقیت های اندک باشد. به ویژه بر نشستی که آمریکایی ها بنا دارند برای گروه 1+5 در هفته آینده فراهم سازند تاثیر خواهد گذاشت.
2- کاخ سفید و متحدین وی به منظور جلوگیری از تبعات این سفر اقدامات بی سابقه ای را شروع کردند. آنها ابتدائا سعی کرده اند که از سفر پوتین به تهران جلوگیری نمایند. سفر سارکوزی به روسیه علیرغم مناقشاتی که اخیرا با روسیه داشته و مواضع تندی علیه پوتین گرفته بود، قابل توجه است هدف اولیه سارکوزی این بود که پوتین را متقاعد کند تا سفر خود به تهران را لغو کند اما با مواضعی که پوتین در خصوص مسئله هسته ای ایران گرفت نشان داد که تحرکات فرانسه کارساز نبود. اما غرب و آمریکا هنوز تلاش می کنند که سفر انجام نشود به همین منظور برخی از مقامات آمریکا و رژیم صهیونیستی و برخی از کشورهای اروپا بنا دارند در سفری به مسکو، پوتین را از این سفر منصرف سازند. اما به نظر می رسد تلاش غرب بیهوده باشد زیرا پوتین تصمیم خودش را برای سفر به تهران گرفته است از همین رو غربی ها چون به هدف اصلی و اولیه خود نرسیدند تلاش دارند تا از طریق پوتین و سفرش به تهران، به اهرم فشاری بر تهران جهت متقاعدسازی تهران به تعلیق غنی سازی بهره گیرند. چنانکه وقتی سارکوزی نتوانست پوتین را برای سفر به تهران متقاعد کند از وی خواست تا از نفوذش برای متقاعدسازی تهران استفاده کند.
3- علیرغم همه تلاش های انجام شده دو فرضیه همچنان در سفر پوتین مطرح است. فرضیه اول که ضعیف است اینکه پوتین در آخرین دقایق سفر برنامه دیدار خود از تهران را به هم زده و به جای خود معاونش را راهی تهران نماید.
فرضیه دوم این است که پوتین به تهران سفر خواهد کرد و این سفر نقطه عطفی در مناسبات دو طرف خواهد شد. چنانکه صفراف تحلیلگر راهبردی روسیه گفت: در کیف پوتین پیشنهادهایی برای همکاری با ایران وجود دارد که می تواند به اقتصاد ایران یاری رساند. با این حال چند اثر و پیامد این سفر را به قرار زیر می توان احصاء کرد:
الف) سفر پوتین به تهران تحریم های غربی ها را به شدت دچار اختلال و سردرگمی خواهد کرد. به عبارت دیگر سیاست اعمال تحریمی که کاخ سفید و فرانسه خارج از سازمان ملل علیه ایران دنبال می کنند با این سفر دچار ابهام جدی خواهد شد به ویژه اینکه چینی ها، ایتالیا، اتریش و آلمان نیز به صراحت مخالفت های خودشان را با تحریم های غیرقانونی ابراز داشته اند.
ب) سفر پوتین به تقویت همکاری های جدید ایران و آژانس خواهد انجامید و امیدواری های بیشتری برای تداوم طرح اقدام البرادعی برای حل مسئله هسته ای فراهم خواهد ساخت.
ج) در مناسبات تهران- مسکو فاز جدیدی پیدا خواهد کرد. همانطور که پوتین در دیدار با سارکوزی برای اولین بار گفت که ایران شریک روسیه است نشان دهنده این است که باب جدیدی در روابط دو کشور در حال بازگشودن است به ویژه اینکه رئیس جمهوری ایران نیز اعلام کرد جمهوری اسلامی هیچ محدودیتی برای توسعه روابط با روس ها قایل نیست و به دنبال روابط پایدار موثر و حداکثری با این کشور است.