سابقه شرم الشیخ/ فرهاد فرجاد

چند سالی است که شهر زیبای شرم الشیخ در مصر میزبانی نشست های کوچک و بزرگ سیاسی و اقتصادی را بر عهده می گیرد، اما شاید بتوان ادعا کرد منهای نشست قریب الوقوع رهبران جهان درباره وضعیت عراق، سه نشست استراتژیک و مهم در تاریخ جدید میزبانی مذاکرات جهانی از سوی شرم الشیخ می گنجند. توافق بین عرفات و باراک سابقه رویداد نخست به توافقنامه ای باز می گردد که در 4 سپتامبر 99 بین ایهود باراک، نخست وزیر وقت اسرائیل و یاسر عرفات، رهبر فقید تشکیلات خود مختار فلسطین امضا شد. این معاهده اولیه با هدف توافق نهایی طرفین بر سر حدود مرزی و قلمرو کرانه باختری و نوار غزه با حضور میانجی گرایانه ایالات متحده و نظارت حسنی مبارک، رئیس جمهور مصر به امضای دو طرف رسید. براساس معاهده 1999 شرم الشیخ، دو طرف متعهد شدند؛

1 - مذکرات را تا زمان رسیدن به یک توافق دائمی و نهایی و بر اساس قطعنامه های 242 و 338 شورای امنیت سازمان ملل ادامه دهند. در همین راستا طرفین توافق کردند برای رسیدن به این هدف، چارچوب مذاکرات را ترسیم و جداول زمانی مشخصی را برای مذاکره تعیین کنند.

2 - اسرائیل متعهد شد در فاز یک و دو خروج نیروهای نظامی خود از قلمروهای فلسطینی، در 5 سپتامبر 99، 7 درصد از نیروها را از منطقه C به منطقه B (مناطق مشخص شده در قطعنامه های شورای امنیت)، در 15 نوامبر 99، 2 درصد از نیروها را از منطقه B به منطقه A و 3 درصد را از منطقه C به منطقه B، در 20 ژانویه 2000 یک درصد از نیروها را از منطقه C به منطقه A و 1/5 درصد از نیروها را از منطقه B به منطقه A اعزام کند. توضیح این که در قطعنامه های 242 و 338 شورای امنیت، منطقه A تحت کنترل و قلمرو کامل فلسطین شناخته شده، منطقه B تحت کنترل غیرنظامی فلسطین و کنترل نظامی اسرائیل است و منطقه C نیز تحت کنترل کامل اسرائیل شناخته شده است.

3 - بحث و مذاکره درباره روند آزادسازی اسرای فلسطینی از زندان های اسرائیل ادامه یابد.

4 - کمیته های مختلفی با هدف نظارت بر روند خروج نیروهای نظامی از قلمرو های فلسطینی تشکیل شود.

5 - تعیین گذرگاه های امن و نقاط عبور مورد مذاکره قرار گیرد.

6 - بسترهای ایمن سازی و کارآمدی بندر دریایی غزه برای امور تجاری فراهم شود.

7 - مذاکرات پیرامون معبد الحرام الابراهیمی بیشتر از تاریخ 13 سپتامبر 99 به تعویق نیفتد.

8 - دو طرف تمام الزامات خود را به پیش توافق های مرتبط با مسائل امنیتی، اجتناب از تحرکات تروریستی محترم بشمارند.

9 - مذاکره با مجامع بین المللی برای دریافت کمک های مالی به اقتصاد نابسامان فلسطین و روند صلح اسرائیل - فلسطین متوقف نشود.

10 - فضای مثبت برای مذاکرات، درک و شناخته شود و هیچ یک از طرفین گامی را برای تغییر وضعیت مورد توافق کرانه باختری و نوار غزه برندارند.

11 - اگر الزامات مورد توافقی که برای یک روز خاص تعیین شده اند، با روزهای تعطیل رسمی یا تعطیلات آخر هفته تطابق پیدا کنند، در نخستین روز کاری پس از آن به دست اجرا گذاشته شوند.

مذاکرات محمود عباس و آریل شارون دیگر رویداد مهمی که در تاریخچه نشست های مهم سیاسی برگزار شده در شرم الشیخ قابل ذکر است، دیداری است که هشتم فوریه 2005 بین محمود عباس و آریل شارون، نخست وزیر وقت اسرائیل روی داد. دیدار این دو با هدف پایان بخشی به چهارسال درگیری های خشونت بار پس از آن میسر شد که کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه آمریکا با آنها ملاقات و طرفین را به نشستن پای میز مذاکره دعوت کرد.

در این نشست، محمود عباس برعزم جدی فلسطین برای توقف کلیه فعالیت های خشونت بار تاکید کرد و در مقابل، شارون نیز پاسخ داد که در این صورت، اسرائیل هم تمام عملیات های نظامی خود در قلمروهای فلسطینی را متوقف خواهد کرد. با این حال، از آنجا که هیچ یک از توافق های مشابه پیشین مبنی بر آتش بس بین طرفین، نتایج مثبتی را در پی نداشتند، دو طرف تمایلی را برای امضای یک معاهده جدید آتش بس از خود نشان ندادند و تنها توقف عملیات نظامی طرف مقابل را پیش شرط توقف تحرکات خشونت بار خود اعلام کردند.

مجمع اقتصاد جهانی شرم الشیخ فارغ از نقش سمبلیکی که برای میزبانی مذاکرات صلح خاورمیانه کسب کرده، از مباحث اقتصادی نیز غافل نمانده است. این شهر در ماه مه 2006 میزبان نشست مجمع اقتصاد جهانی با حضور نمایندگان کشورهای صنعتی جهان، نهادها، شرکتها و سازمان های بین المللی و نمایندگان کشورهای رو به توسعه و توسعه نیافته بود.

در این نشست مباحث مختلفی از جمله نظم نوین جهانی و پدیده جهانی شدن، اقتصاد و بازار آزاد، لیبرالیسم و حتی دموکراسی و حقوق بشر مطرح و مورد گفت وگو واقع شد. آندره اشنایدر، رئیس عملیات و پروژه های مجمع اقتصاد جهانی دلیل انتخاب مصر و شرم الشیخ برای میزبانی این نشست را در ابتدا، انتخاب و پیشنهاد خود مصری ها و پس از آن نقش این کشور دربرپایی مذاکرات صلح خاورمیانه و بالاخره عزم راسخ مصر برای ایجاد اصلاحات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی عنوان کرد.