معامله‌گری اوباما

دکتر یدالله جوانی
انتشار خبر ارسال نامه سری از سوی اوباما ، رئیس جمهور آمریکا به مدودوف همتای روسی خود در هفته گذشته، بازتاب گسترده ای در رسانه های جهان پیدا کرد. روزنامه معروف آمریکایی «نیویورک تایمز» خبر را اینگونه فاش ساخت:« اوباما در نامه ای سری به همتای روس خود خواهان همکاری این کشور در برابر ایران در مقابل تجدید نظر در استقرار سپر موشکی در اروپای شرقی شده بود.»
پیشنهاد اوباما به مدودوف برای معامله بر سر طرح سپر موشکی آمریکا با برنامه هسته ای ایران از جهات مختلف قابل تحلیل و بررسی می باشد. اظهارات مقامات دو کشور پس از فاش شدن این خبر حکایت از ارسال چنین نامه ای دارد. هر چند اوباما طی اظهاراتی گفت: آنچه نیویورک تایمز نوشته دقیق نیست، لکن اصل ارسال نامه به همتای روس خود در مورد مسایل گوناگون و از جمله مسایل امنیتی را تایید کرد. طرح استقرار سپر موشکی در اروپای شرقی یکی از اولویت های دولت بوش بود.
براساس این طرح آمریکا به بهانه تهدیدات موشکی ایران، نصب تأسیسات پیشرفته راداری و موشکی در کشور چک و استقرار ده فروند موشک رهگیر در لهستان را تحت عنوان سپر موشکی مطرح ساخت. روس ها نسبت به اجرای این طرح واکنش های تندی نشان داده و اعلام کردند که در صورت اجرایی شدن آن برای دفاع از امنیت خود، موشک هایی را به سمت اروپا نشانه خواهند رفت. ارسال نامه از سوی اوباما به رئیس جمهور روسیه 2 نکته مهم را برجسته می سازد.
1- آمریکایی ها از زمان طرح سپر موشکی در شرق اروپا، تهدیدات ناشی از فعالیت های هسته ای و موشکی ایران را بهانه این استقرار اعلام کردند. در واقع آنها اینگونه تبلیغ کردند که غرب در معرض تهدیدات موشکی ایران قرار دارد و آمریکا با هدف مقابله با تهدید موشکی ایران، نصب سیستم های راداری و موشکی در کشورهای چک و لهستان را ضروری می داند. از همان ابتدای اعلام طرح سپر موشکی در شرق اروپا، مقامات روس استقرار سیستم های راداری و موشکی در چک و لهستان را با امنیت ملی خود ناسازگار دانسته و اعلام کردند هدف واقعی آمریکا ایران نبوده و روسیه می باشد.
روس ها بر این باور بوده و هستند که برنامه های موشکی ایران در شرایطی نیست که آمریکایی ها با بزرگ نمایی و تهدید نمایی آن بخواهند جهت خنثی سازی این نوع تهدید، از استقرار سپر موشکی استفاده نمایند. واکنش های تند روس ها نسبت به این طرح روابط دو کشور را به گونه ای تحت تأثیر قرار داد که عده ای از صاحب نظران، آغاز دور جدیدی از جنگ سرد میان آمریکا و روسیه را پیش بینی کردند.
پیشنهاد معامله بر سر سپر موشکی در قبال همکاری برای کنترل فعالیت های هسته ای و موشکی ایران، در واقع درستی برداشت روس ها از نیات واقعی آمریکایی ها از اجرای این طرح را تأیید می کند. گر چه هم اکنون آمریکایی ها و از جمله اوباما در این نامه همچنان هدف استقرار سپر موشکی را برنامه های هسته ای و موشکی ایران اعلام می دارند، لکن بسیاری از صاحب نظران معتقدند استقرار این سیستم ها در شرق اروپا در کشورهای چک و لهستان به لحاظ جغرافیایی نمی تواند هدفی غیر از روسیه داشته باشد و این پیشنهاد ماهیت طرح سپر موشکی را بیش از پیش آشکار می سازد. عدم همراهی کامل روس ها با آمریکا برای اجرای طرح های اعمال فشار بیشتر به ایران بر سر مسایل هسته ای کشورمان، موجب گردید که آمریکایی ها برای همراه ساختن روس ها به سمت امتیازدهی به آنها حرکت کنند.
2- پیشنهاد معامله از سوی آمریکا به روس ها، بیانگر اهمیت مسایل ایران در سیاست خارجی آمریکا می باشد. آمریکایی ها در خاورمیانه شکست های پی درپی خورده و جبهه مقاومت اسلامی شکل گرفته در برابر نظام سلطه با محوریت آمریکا، به کابوس وحشتناکی برای آمریکایی ها تبدیل شده است. آمریکایی ها حرکت رو به جلو جمهوری اسلامی و تقویت روزافزون جبهه مقاومت اسلامی را با منافع راهبردی خود سازگار نمی دانند و بر همین اساس حفظ موقعیت خود را در گرو تضعیف جبهه اسلامی و کنترل جمهوری اسلامی می دانند.
بنابراین نامه اوباما به مدودوف مانند ده ها نشانه دیگر، حکایت از آن دارد که رئیس جمهور جدید آمریکا در قبال ایران همان رویکردهای بوش را داشته و شعار تغییر سیاست وی در برابر جمهوری اسلامی صرفا یک شعار بود و حداکثر این تغییر در شیوه ها و روش ها و در سطح تاکتیک می باشد. بنابراین هوشیاری ملت ایران و احزاب سیاسی در کشور در قبال فضاسازی های غربی ها مبنی بر اینکه آمریکا به دنبال مذاکره و حل و فصل مسایل با ایران از طریق دیپلماسی و گفت وگو می باشد یک ضرورت تاریخی است. غربی ها با تکیه بر قدرت رسانه ای خود خواهان القای این مطلب به مردم ایران هستند که اکنون دولتمردان جدید آمریکا می خواهند با گفت وگو و مذاکره به مخاصمات 30 ساله با جمهوری اسلامی پایان دهند و گشایش فصل جدیدی در روابط دو کشور پس از 30 سال، می تواند به بهبود زندگی ایرانیان و حل بسیاری از مشکلات خاورمیانه کمک کند و مقامات ایران نباید این فرصت را از دست بدهند.
این نوع تبلیغات با به قدرت رسیدن اوباما که متأسفانه از سوی برخی از گروه های سیاسی داخلی نیز به آن دامن زده می شود، در حالی انجام می شود که نه تنها هیچ نشانه ای از تغییر در رویکردهای آمریکا در قبال ایران ملاحظه نمی شود، بلکه اوباما حتی با شیوه معامله گری بر سر سپر موشکی با روس ها، به دنبال تقویت جبهه ضد ایرانی می باشد. البته باید به این نکته توجه داشت که ملت ایران و نظام اسلامی در پیشبرد اهداف خود به هیچ قدرت خارجی نگاه استراتژیک نداشته و خداوند متعال را تکیه گاه اصلی خود می داند. بنابراین چگونگی موضع روس ها در قبال چنین پیشنهادهایی نمی تواند کوچکترین خللی در عزم و اراده ایرانیان در پیشبرد مقاصد ملی وارد سازد.