هشدارهای فقدان مدیریت بحران در عراق

ماه ها قبل رامسفلد گفته بود که یک دولت مذهبی در عراق را تحمل نمی کند و در سیر عملی نیز با وجود مشکلات عدیده ای که آمریکایی ها در عراق دارند، آنچنان صحنه شطرنج سیاسی را هدایت کردند که امروز کاندیدای معرفی شده ائتلاف شیعه برای تصدی نخست وزیری با مشکل جدی روبروست و همه رایزنی ها و نشست ها و دیدارها نیز به یک نتیجه تفاهمی نرسیده است. البته نوع رویکرد و مواضع و رفتار گروه های موجود در ائتلاف شیعه و بی توجهی به منافع عالیه شیعه در عراق و در نتیجه نشان دادن و بارز کردن زمینه های اختلاف، عرصه مانور و صف بندی مقابل از سوی کردها، سنی ها و نهایتا آمریکایی ها را فراهم کرده است. پس از سه ماه از اجرای انتخابات بعلت فقدان یک مدیریت پذیرفتنی از سوی شیعه، هم اکنون قرار است مسئله نخست وزیری در پارلمان عراق روشن شود. این بدان معناست که آقای طالبانی با کسب دوسوم آرا رئیس جمهور خواهد شد ولی آقای دکتر جعفری بعلت اختلاف درونی در ائتلاف نصف آرای مجلس را به دست نمی آورد و عملا به واسطه مسکوت بودن این مسئله در قانون، رئیس جمهور باید فرد دیگری را برای نخست وزیری به مجلس معرفی کند.
در چنین حالتی حتی اگر از افراد ائتلاف شیعه مانند عادل عبدالمهدی و یا قاسم داود برای تصدی نخست وزیری معرفی شوند، هزینه های آن برای شیعه دوچندان خواهد بود. از یک سو اختلافات درونی ائتلاف شیعه قطعی و علنی خواهد شد و از سوی دیگر افراد جدید باید اعطا امتیازات پیشاپیشی به کردها و آمریکایی ها و سنی ها تضمین کنند. در گزینه بعدی آقای طالبانی احتمالا آقای علاوی را برای نخست وزیری معرفی می کند که به راحتی می تواند در کنار کردها و سنی ها نصف آرای مجلس را به دست آورد و با این دو جریان حکومت هم بکند که مطلوب آمریکایی ها خواهد بود. بدیهی است در چنین حالتی شیعیان حتی اگر متحد هم باشند، یک اپوزیسیون قدرتمند در مجلس خواهند شد و نقش حکومتی بسیار ضعیفی خواهند داشت که در بخش های امنیتی، نظامی، سیاسی و اقتصادی باید منتظر پیامدهای آنها باشند. در این گزینه آمریکا به هدف اعلام شده خود خواهد رسید.
شیعه عراق در این دوره که پایه های قانونی و حکومتی جدید در این کشور تاسیس می شود، فاقد اثرگذاری متناسب با قابلیت های خود خواهد شد و نهایتا اینکه باید منتظر پیامدهای امنیتی و سیاسی ترکیب جدید حکومت عراق نسبت به ایران نیز باشیم. با این حال وضعیت موجود تنها حاصل فقدان یک مدیریت بحران در عراق است که حتی انسجام شیعیان در فرآیندهای حساس سیاسی، امنیتی را تامین نکرده است و ریسک های جدیدی در حوزه امنیت ملی ایران بوجود آورده و فرصت های بزرگ را به تهدید تبدیل کرده است.