از تورگوت اوزال تا عبدا... گل /حسین رزمنده

سرانجام با فشار ارتش و لائیکها، دادگاه قانون اساسی ترکیه انتخابات ریاست جمهوری را باطل اعلام کرد. البته دولت رجب طیب اردوغان نخست وزیر این کشور سرگرم بررسی و اعلام انتخابات زود هنگام است. این درحالی است که درپی رأی گیری پارلمان ترکیه در خصوص ریاست جمهوری عبدا... گل، وزیر خارجه که با نرسیدن به حد نصاب با 10 رأی کمتر، پایه های حکومت لائیک ترکیه را به لرزه درآورده، به طوری که ستاد ارتش ترکیه با انتشار اعلامیه ای درباره خطر تضعیف نظام لائیک این کشور به طور علنی به مقابله با اسلام گرایان پرداخت.

درست 5 ساعت پس از برگزاری دور اول انتخابات ریاست جمهوری، ارتش ترکیه با انتشار بیانیه ای اعلام کرد که مدافع قطعی و مسلم اصول و آرمانهای نظام لائیک است و در صورتی که در این انتخابات اسلام گرایان به پیروزی برسند، به طور آشکار و صریح به مقابله با این وضعیت خواهند پرداخت. در همین ارتباط احزاب مخالف ترکیه پس از انتشار بیانیه ستاد ارتش اعلام کردند که خواهان برگزاری انتخابات فوری پارلمانی در ترکیه هستند. تصمیم مشترک رهبران احزاب جمهوریخواه خلق، مام میهن و راه راست برای برگزاری انتخابات زودهنگام پس از گفت و گوی تلفنی سه جانبه اعلام شد.

همزمان طرفداران نظام لائیک در ترکیه در اعتراض به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و حمایت از لائیسم، تظاهرات بزرگی را در استانبول برگزار کردند. از یک سو، حزب جمهوریخواه خلق که مخالف اصلی حزب حاکم به شمار می رود، در اعتراض به حد نصاب نرسیدن شمار نمایندگان در رأی گیری چند روز گذشته با مراجعه به دادگاه قانون اساسی خواهان ابطال انتخابات، انحلال مجلس و برگزاری انتخابات زودهنگام پارلمانی شد. از سوی دیگر دو نماینده عضو فراکسیون حزب حاکم عدالت و توسعه در پارلمان ترکیه، نتیجه دور اول انتخابات ریاست جمهوری این کشور را نویدبخش پیروزی عبدا... گل در این انتخابات دانستند.

محمد کامیچ، نماینده پارلمان ترکیه تأکید کرد که حضور 368 نماینده در جلسه پارلمان برای رأی گیری انتخابات ریاست جمهوری به ادعاهای حزب جمهوریخواه خلق که مایل به پیروزی عبدا... گل در این انتخابات نیست پایان داد.

وی گفت: نتایج دور اول انتخابات نویدبخش بوده و نتیجه کلی در جلسات دوم یا سوم پارلمان مشخص خواهد شد. عبدا... گل در مرحله اول رأی گیری 357 رأی مثبت به دست آورد که «احمد نجدت سزر» رئیس جمهور کنونی و نیز دو رئیس جمهور قبلی، تورگوت اوزال و سلیمان دمیرل در زمان خود به آن دست نیافته بودند.

در این حال اتحادیه اروپا به ارتش ترکیه هشدار داد که در امور سیاسی این کشور دخالت نکند. اتحادیه اروپا در این باره تأکید کرد که احترام به دموکراسی یکی از شرایط اصلی برای عضویت در اتحادیه اروپاست. اما تمام مسأله و کانون تحولات ترکیه به اینجا ختم نمی شود.

امروز ترکیه از یک سو با بحران عراق و کردهای ترکیه و پارتیزانهای پ.ک.ک مواجه است که خواهان خودمختاری از ترکیه و جدایی و استقلال هستند که پس از دستگیری عبدا... اوجلان، رهبر پ.ک.ک، این سازمان چریکی کردهای ترکیه وارد مرحله نظامی شدیدتری شد؛ به طوری که آنکارا مدارکی را به دست آورده که سازمان موساد و سیا در حمایت و هدایتهای این سازمان نقش مؤثری داشته اند.

از سوی دیگر، سران حزب حاکم ترکیه در تلاشند تا هر چه زودتر و سریعتر خود را برای پذیرش در اتحادیه اروپا آماده کنند؛ به طوری که ترتیبات اجلاس سولانا و لاریجانی، و کرزای و مشرف را طی چند روز گذشته می توان از این منظر مورد ارزیابی قرار داد، لذا ترکیه امروز حتی با ترکیه دوران اوزال، ژنرال کنعان اورن، سلیمان دمیرل، بولینت اجویت، نخست وزیری مسعود یلماز و خانم تانسو چیللر تفاوت فاحشی پیدا کرده است.

بویژه که با فشارهای لائیکها برای کشف حجاب و ماجرای خانم مروه کاواکچی نماینده زن ترک محجبه که مدتها به بحران سیاسی برای حاکمیت لائیکها تبدیل شد. اوج این حوادث را باید در جایی دید که مردم «اسیوط» شهری در ترکیه وقتی که متوجه شدند که عزیز نسین نویسنده معروف ترک و مترجم کتاب آیه های شیطانی سلمان رشدی در هتلی در شهر آنان زندگی می کند، با یورش به هتل، آنجا را آتش زدند.

ترکیه امروز، آتشی زیر خاکستر دارد که مسلمانان اسلامگرا به رغم حکومت 70 ساله لائیکها پس از فروپاشی امپراتوری عثمانی و به قدرت رسیدن کمال آتاتورک همچنان منتظر فرصت برای ابراز وجود هستند، به طوری که حمایت میلیونی آنان از نخست وزیری نجم الدین اربکان و جانشین وی نمونه ای از این ابراز وجود اسلامگرایان ترکیه می باشد.

به هر حال ترس و هراس ژنرالهای لائیک در خصوص ریاست جمهوری «عبدا... گل» و پیروزی وی در آینده بی دلیل نیست.

اگر چه عبدا... گل هم مورد توجه اروپا و آمریکاست و هم مورد توجه کشورهای اسلامی و منطقه خاورمیانه، اما یک دهه قبل آمریکاییها به دنبال آن بودند تا از ترکیه به عنوان نمونه و الگوی اسلامی برای مردم خاورمیانه استفاده کنند که این طرح آنها با شکست مواجه شد.

آمریکا و اروپا به دنبال استفاده از ترکیه، و نظریات و تئوریهای لائیک آتاتورک برای نفوذ در آسیای میانه و کشورهایی چون آذربایجان بودند که این روش نیز نتوانست ره به جایی ببرد.

پیمان نظامی مشترک اردن، آمریکا، اسراییل و ترکیه و واگذاری پایگاه اینجرلیک ترکیه که از جنگ دوم خلیج فارس 1991 توسط ژنرالهای ترکیه در اختیار آمریکا گذاشته شده است، در واقع از دلایل خشم مسلمانان ترکیه نسبت به اشغال نظامی کشورشان توسط آمریکا می باشد. هر چند که ترکها مدعی اند که این پیمان هیچ گونه محدودیتی برای آنکارا در برندارد، اما این پیمان نظامی و چهار جانبه می تواند در تحریک احساسات ضد آمریکایی اسلامگرایان ترکیه نقش بسزایی داشته باشد. اعتماد نداشتن ژنرالها به «عبدا... گل» به دلیل عدم پایبندی وی به مبانی لائیک است؛ بویژه که همسر عبدا... گل، با پوشش و حجاب اسلامی کامل به مقابله با ارزشهای حکومت ژنرالهای لائیک رفته است تا آنجا که با وجود محدودیتها و فشارهای بسیار، سرانجام به دادگاه حقوق بشر اروپا شکایت کرد که به دلیل تقارن آن با انتخابات ریاست جمهوری شوهرش، شکایت خود را پس گرفت، اما همچنان با حجابی کامل در محافل و انظار عمومی و بر روی صفحه تلویزیون و مراسم و ضیافتها ظاهر می شود و نیز بر پایبندی خود به حجاب اسلامی که آن را کاملترین پوشش اسلامی برای زن مسلمان می داند، اصرار دارد. او بارها در تمامی محافل، از حجاب خود به عنوان نمادی از مسلمان بودن و نشانه ای از پایبندی به اعتقادات اسلامی یاد کرده است. به طوری که زنان مسلمان ترک در اروپا، به ویژه آلمان، فرانسه و انگلستان، با پیروی از حجاب اسلامی بر تمامی زنان مسلمان حتی اروپایی های غیر مسلمان تأثیر گذاشته اند.

اکنون ترکیه چشم انتظار انتخابات مجدد پارلمان و رأی نهایی نمایندگان به عبدا... گل می باشد که او نیز گفته است هرگز حاضر به عقب نشینی و استعفا نیست.