پاسخ به یک سوال

دکتر یدالله جوانی
سوال- آیا سهمیه بندی بنزین که از سوی مجلس هفتم و دولت نهم تصمیم گیری و اجرا شد موجب کاهش آرای اصولگرایان در انتخابات مجلس هشتم نمی گردد؟
پاسخ- طبیعی و بدیهی است که با اعمال محدودیت و نوعی سهمیه بندی در دسترسی مردم به کالایی که طی سالیان بسیار زیاد به آن دسترسی آسان و بدون محدودیت داشته اند، در جامعه نوعی احساس نگرانی به وجود می آید و به دنبال آن نارضایتی هایی شکل می گیرد. مردم ایران به دلایل گوناگون، بدون هیچ محدودیتی در جغرافیای ایران و با قیمت بسیار پایین بنزین را خریداری و مصرف می کردند. مصرف بی رویه و افزایش قابل ملاحظه نرخ رشد مصرف، قاچاق بنزین به کشورهای همسایه، افزایش روند واردات بنزین به کشور به دلیل ظرفیت کم پالایش داخلی و روند صعودی یارانه دولت برای سوخت به دلیل افزایش مصرف و افزایش واردات با توجه به افزایش قیمت ها، از پیامدهای حتمی و اجتناب ناپذیر آن وضعیت بود.
ازسوی دیگر پیامدهای قابل ملاحظه وضعیت مذکور، وابستگی کشور به خارج در مورد یک کالای استراتژیک مصرفی بود و این وابستگی روزبه روز افزایش می یافت. با نیم نگاهی به صورت مسئله، این مطلب به خوبی قابل فهم است که در کنار آسایش و راحتی مردم با استفاده از بنزین ارزان و بدون محدودیت، یک روند بسیار خطرناک در حال طی شدن بود و هر لحظه با توجه به وابستگی به خارج و خصوصا در شرایط تهدید و اعمال فشارهای اقتصادی به خاطر موضوع هسته ای، امکان وقوع یک بحران انرژی در کشور وجود داشت. در واقع اقتصاد کشور دچار نوعی بیماری مزمن شده و موضوع انرژی و به ویژه بنزین در پیدایی این بیماری مزمن یک عامل بسیار مهم به شمار می آید. بهبود وضعیت اقتصادی کشور و جهت دهی آن به مسیری سالم و پایدار برای ایجاد بسترهای رشد و توسعه واقعی، به جراحی های مهم، عمیق و زیربنایی نیازمند است. به خوبی قابل درک همگانی است که هر جراحی دو مرحله دارد. مرحله تولید دغدغه، احساس نگرانی از عمل جراحی و سختی ها و دردهای ناشی از آن عمل و مرحله بهبودی وضعیت و آسایش و آرامش ناشی از مرتفع ساختن آن بیماری مزمن.
همانطور که پزشک حاذق و دلسوز آن است که با تشخیص بیماری و فهم ضرورت عمل جراحی، برای نجات جان بیمار، آن را مطرح و سپس به انجام عمل همت می گمارد، هر چند طرح موضوع و عمل جراحی برای بیمار در کوتاه مدت ایجاد ناراحتی و تولید درد نماید، یک دولت و مجلس دلسوز آن است که با تشخیص بیماری در ساختار اقتصادی به دنبال چاره جویی و انجام اصلاحات واقعی باشند.
در مورد سهمیه بندی بنزین در سالجاری که مجلس اصولگرای هفتم قانون آن را وضع کرد و دولت اصولگرای نهم نیز آن را با قوت اجرا نمود، داستان همان داستان بیمار و پزشک است.
در طول سال های بعد از انقلاب و به ویژه بعد از جنگ، همه دولت ها، همه اقتصاددانان و کارشناسان بر این موضوع اتفاق نظر داشتند که ساختار اقتصادی کشور معیوب است. همه اتفاق نظر داشتند که روند مصرف انرژی در کشور و اختصاص مبلغ بسیار کلان در بودجه سالیانه دولت به عنوان یارانه جهت سوخت برای جلوگیری از تورم، در نهایت مشکلات ساختاری را در اقتصاد کشور بیشتر می کند. اما با این تشخیص، طی شانزده سال دولت های پس از جنگ به سمت حل این معضل اقتصادی نرفتند، چرا؟ شاید پاسخ در این یک جمله نهفته باشد که آن دولت ها نگران پیامدهای این اقدام به ویژه نارضایتی های مردمی بودند.
بنابر آنچه گفته شد، اصولگرایان در مجلس و دولت کنونی دو گزینه در پیش روی داشتند. گزینه اول تداوم وضعیت قبلی با نگاه معطوف به حفظ آرای عمومی و گزینه دوم اقدام براساس مصلحت کشور و آینده ملت در راستای اصلاح وضعیت مصرف سوخت. طبیعی است که چنین اقدامی در کوتاه مدت موجبات فراهم شدن نارضایتی هایی را در بخش هایی از جامعه به دنبال دارد. نظر به اینکه اصولگرایی اقتضای توجه به مصالح واقعی کشور و آینده ملت را دارد، از مجلس و دولت مدعی اصولگرایی، توقع همین بود که گزینه دوم، یعنی اقدام در راستای اصلاح وضعیت مصرف سوخت را انتخاب نماید. اکنون این اتفاق افتاده و همانگونه که قابل پیش بینی بود، سهمیه بندی بنزین موجبات نارضایتی عده ای را فراهم ساخت. برخی از جریان های سیاسی نیز بدون توجه به این تصمیم و اقدام ملی و صرفا با اهداف سیاسی به دنبال بزرگنمایی مشکلات ناشی از این اقدام برآمده و از هر سوژه ای برای تخریب اصولگرایان استفاده کردند.
اما بخش عمده مردم با آن روشن بینی و دقت نظر نسبت به دلایل و ضرورت انجام این کار واقف بوده و از پروژه سهمیه بندی بنزین حمایت به عمل آورده اند. در واقع آنچه در سوال مطرح شده، نه تنها نقطه ضعف اصولگرایان به عنوان عامل کاهش آرای مردمی ارزیابی نمی شود، بلکه به عنوان نقطه قوت آنان می تواند به تقویت پشتوانه های مردمی آنان منجر گردد. بنابراین کاهش آرای اصولگرایان و یا افزایش آرای آنان در انتخابات مجلس هشتم به خاطر سهمیه بندی بنزین، بستگی به چگونگی تبیین موضوع دارد. به طور قطع اگر این موضوع خوب تبیین گردد، این اقدام مجلس و دولت، یک اقدام مثبت، ارزشمند و در راستای تامین درازمدت منافع ملی و امنیت ملی ارزیابی شده و در این صورت تقویت پایگاه های اجتماعی اصولگرایان را به دنبال خواهد داشت. با همین نگاه بود که رهبر فرزانه انقلاب از اقدام دولت در راستای اجرای طرح سهمیه بندی بنزین، به عنوان یک اقدام شجاعانه یاد فرمودند.