مذاکره با ایران با چاشنی نیاز/سیامک باقری

بصیرت:جمهوری اسلامی ایران به درخواست رسمی آمریکا مبنی بر مذاکره با ایران در خصوص اوضاع عراق که از طریق سفارت سوئیس در تهران به مقامات کشورمان تسلیم شد، پاسخ مثبت داد.

این رویداد پس از چند ماه تقاضاهای مکرر آمریکا و دادن یک‌سری علائم و پالس‌های مسالمت‌آمیز و فراهم کردن زمینه‌های تحقق شروط ایران صورت گرفته است. اما در خصوص پاسخ مثبت به درخواست‌های آمریکا برای گفت‌وگو سه دیدگاه مطرح بود:

براساس دیدگاه اول، کاخ سفید و تیم نومحافظه‌کار بوش در موقعیت بسیار بغرنجی بسر می‌برند و حیات و ممات آنها در حال حاضر در گرو موفقیت یا عدم موفقیت در عراق و سایر تحولات خاورمیانه است. این وضعیت برای جمهوری اسلامی ایران فرصتی بسیار طلایی را ایجاد کرده است. به‌ویژه این‌که به تناسب ضعف و فروپاشی راهبرد‌های بوش در منطقه، مولفه‌های قدرت جمهوری اسلامی ایران روبه افزایش نهاده و اکنون ایران از دید همه بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای یک قدرت بلامنازع در منطقه است. از این رو، با توجه به دگرگونی شرایط ایران و آمریکا، ورود به این مذاکره با چارچوب مشخص و حساب شده منافع زیادی را نصیب ایران خواهد نمود. خصوصاً این‌که موقعیت آمریکا به گونه‌ای است که حاضر به دادن هر نوع امتیاز به ایران می‌باشد.

دیدگاه دوم براین باور است که اوضاع و شرایط آمریکا در عراق بسیار وخیم است و این منطقه به باتلاقی برای این کشور تبدیل شده است. آمریکا برای خروج از این وضعیت هیچ گزینه‌ای جز توسل به جمهوری اسلامی ایران ندارد و در صورتی که "برگه ایران" به کمک نومحافظه‌کاران کاخ سفید نباید، این نحله فکری سیاسی نه تنها باید با قدرت در کاخ سفید خداحافظی کند، بلکه روند وضعیت موجود ممکن است به فروپاشی هژمون مطلق آمریکا نیز کمک نماید.

دیدگاه سوم بر این اعتقاد است که موقعیت آمریکا درعراق و درخواست مکرر آنها برای مذاکره در زمینه عراق می‌تواند به عنوان گام اول محسوب شود که به تبع آن سایر موضوعات مورد نزاع نیز مورد گفت‌و‌گو قرار گیرد.

به رغم دیدگاه‌های فوق چند نکته در این موضوع قابل توجه است:

موقعیت آمریکا در عراق و منطقه و جایگاه برتر ایران در تحولات خاورمیانه یک فرصت برای جمهوری اسلامی ایران برای افزایش حداکثر منافع و امنیت ملی‌اش است.

با وجود وضعیت فرصت گونه در منطقه از این نکته نباید غافل شد که آمریکا دارای سیاست راهبردهای بسیار پیچیده‌ای است. تجربه گذشته خصوصاً افغانستان نشان داد که وقتی این کشور از چالش‌های پیش روی خود عبور کند، دوباره به سیاست‌های اصلی خود بازخواهد گشت. این نکته زمانی قابل توجه است که هنوز بخشی از حاکمیت آمریکا مواضع خصمانه خود علیه جمهوری اسلامی ایران را ابراز می‌دارند.

جمهوری اسلامی باید فرایند موضوع مذاکره را به این سمت متمایل سازد که تحولات منطقه یک معادله تک مجهولی نیست و حل مسائل منطقه بدون توجه به ابعاد مختلف، هیچ کمکی به منافع و امنیت ایران و منطقه نخواهد کرد.