آرایش جنگى در پاسیفیک/ندا بهارى

بصیرت: ابرهاى تیره بحران بار دیگر بر فضاى شرق آسیا حاکم شده است. همه بازیگرانى که تا چند هفته پیش دور میز مذاکره، نقشه سازش با پیونگ یانگ را دنبال مى کردند اکنون به سمت یک رویارویى نظامى علیه این کشور رفته اند.
کشمکش بر سر پروژه هاى موشکى پیونگ یانگ اتفاق تازه اى نیست. اولین بار در سال ۱۹۹۳ بود که کشورهاى غربى علیه پروژه موشکى پیونگ یانگ بسیج شدند. در تمام این سال ها پاى ثابت دعواها مقابل کره شمالى، امریکا بوده اما این بار در کانون بحران پیونگ یانگ - توکیو ایستاده است. ژاپن که بیش از این بر سر پرونده ربوده شدن تبعه هاى خود، درگیر کشمکش با کره شمالى بود، اکنون پروژه موشکى کره شمالى را تهدیدى علیه خود قلمداد کرده است. چنان که انتظار مى رفت امریکا و کره جنوبى نیز به حمایت از توکیو پرداخته و حتى براى جلوگیرى از پروژه پرتاب ماهواره کره به شوراى امنیت توسل جسته اند. آنها مدعى هستند، موشک کره شمالى حتى اگر واقعاً به قصد پرتاب ماهواره مخابراتى طراحى شده باشد، مى تواند به عنوان آزمایشى براى پرتاب یک موشک نظامى نیز به کار رود.
امریکایى ها به گزارشى استناد مى کنند که حکایت از آن دارد که پروژه موشک دوربرد در برنامه هاى کره شمالى گنجانده شده که قادر است نقاطى را در هاوایى و کانادا هدف گیرى کند. اما در فراسوى این جنجال سیاسى پرسش هاى مهمى درباره بحران جدید گروه غرب با کره شمالى مطرح است. کره شمالى پس از آن، استارت برنامه موشکى خود را زد که امریکا و گروه موسوم به اجلاس شش جانبه از انجام تعهدات خویش سرباز زدند.
بازگشت به نقطه صفر
امریکایى ها امیدوار بودند که پس از توافق هسته اى سال ۲۰۰۷ با کره شمالى، بحران در شرق آسیا فروکش خواهد کرد. این توافق پس از آن حاصل شد که پیونگ یانگ در اکتبر ۲۰۰۶ اقدام به آزمایش هسته اى کرد. در آن زمان کاخ سفید براى ممانعت از به راه افتادن جنگ تسلیحاتى در آسیا، وعده هایى رنگارنگ از کمک هاى مالى گرفته تا رفع تحریم پیونگ یانگ داد.
کره شمالى نیز به عنوان اولین گام حسن نیت، اقدام به تخریب برج خنک کننده نیروگاه هسته اى یونگ بیون کرد اما در قبال این اقدام هیچ یک از انتظاراتى که کر ه اى ها از امریکا داشتند برآورده نشد. اولین بار در تابستان سال گذشته بود که کره شمالى نارضایتى خود را از عملى نشدن وعده ها و حذف نشدن نام این کشور از فهرست تروریسم اعلام کرد. نابود کردن برج خنک کننده یونگ بیون به خودى خود ارزش فنى چندانى نداشت.
اما این اتفاق کره شمالى را به این باور رساند که وعده هاى سیاسى امریکا بى پشتوانه است و درست از همین جا بود که علایم شکست در مذاکرات طولانى ۶ جانبه نمایان شد و پیونگ یانگ دیگر اجازه ورود به ناظران را نداد. اکنون بسیارى از ناظران معتقدند که شروع پروژه موشکى کره شمالى واکنش به بدقولى ها و بازى هاى امریکا در میدان مذاکره است. از این نظر بحران کره شمالى را مى توان اولین میراث بوش براى دولت جدید امریکا محسوب کرد.
موضعى که اوباما در قبال پرتاب این موشک اتخاذ خواهد کرد، بیانگر سیاست خارجى جدید امریکا در شرق آسیا در طول ۴ سال آینده خواهد بود. اوباما تا این مرحله تنها از پیونگ یانگ درخواست کرده از پرتاب موشک صرفنظر کند. اما یقیناً کره شمالى در انتظار سیاست هاى عملى اوباما خواهد ماند.
هنوز روشن نیست که تیم دیپلماسى اوباما چه راهى را براى مواجهه با این حریف سرسخت شان طى خواهند کرد. تازه ترین توصیه در این باره را جان بولتون کرده و گفته: اوباما نیز همانند بیل کلینتون و جورج بوش مى داند که راه پیونگ یانگ از پکن مى گذرد. بنابراین اوباما سعى خواهد کرد با فشار آوردن بر چین و البته روسیه براى کنترل بحران هاى موجود وارد مذاکره با کره شمالى شود.
آنچه مسلم است هر قدر اختلاف کره شمالى و امریکا به طول انجامد، احتمال بروز حوادث پیش بینى نشده افزونتر خواهد شد. آب هاى ژاپن و کره شمالى داغ تر از گذشته شده اند. دیروز استقرار ناوهاى کره شمالى در آب هاى ژاپن و تهدیدات توکیو علیه پیونگ یانگ حاکى از روشن شدن جرقه یک بحران جدى بود. ژاپن خبر داده است که نیروهاى ویژه دفاعى این کشور در حالت آماده باش قرار گرفته اند تا پرتاب هر شیئى از کره شمالى را رصد کرده و بلافاصله آن را نابود کنند.
ژاپنى ها قدرت فضایى خویش را به رخ کشیده و گفته اند سیستم دفاعى ژاپن قادر است در ۲ مرحله موشک پرتاب شده از سوى نیروى متخاصم را نابود کند.
اما به گفته ناظران این سیستم نمى تواند کاملاً نگرانى هاى توکیو را برطرف کند. زیرا برد موشک هاى این سیستم ۱۰۰ کیلومتر بالاتر از سطح زمین است اما برد موشک کره شمالى حداقل ۴ هزار کیلومتر برآورد شده است. سیستم دفاعى یادشده براى ژاپن ۶‎/۷ میلیارد دلار هزینه در برداشته است و بنابراین اگر آن گونه که دولت ژاپن مدعى شده توان مقابله با موشک هاى احتمالى را نداشته باشد، دولت نامحبوب آسو، منفورتر خواهد شد. اما در مقابل اگر کره شمالى در پرتاب موشک ماهواره اى خود شکست بخورد، از نظر مردمش این تنها یک شکست علمى تلقى مى شود و نه نظامى.
تائه پودونگ ۲ چیست
درباره موشک تائه پودونگ ۲ که کره شمالى مى گوید قرار است طرح ماهواره مخابراتى کوانگ میونگ سونگ ۲ را اجرا کند، هنوز اطلاعات زیادى منتشر نشده است. اما اطلاعات فاش شده حاکى است این موشک در ۳ مرحله عمل مى کند که طى این مراحل حداقل تا ۴ هزار و حداکثر تا ده هزار کیلومتر برد دارد. زمان احتراق در هر مرحله حدود صد ثانیه خواهد بود. در بالاترین حد برد تائه پودونگ ۲ قادر به حمل تجهیزاتى کمتر از ۵۰۰ کیلوگرم است. این موشک که تحقیقات براى ساخت آن از سال ۱۹۸۷ آغاز شد، اولین بار در جولاى ۲۰۰۶ مورد آزمایش قرار گرفت. وزن این موشک ۷۹‎/۱۸۹ کیلوگرم و طول آن ۳۵‎/۸ متر است. غربى ها معتقدند این موشک توانایى مجهز شدن به کلاهک هاى اتمى را دارد.