مذاکرات آشتی در قاهره و وتوی آمریکایی

حسین امیدی
همزیستی و همکاری با رژیم صهیونیستی در یک پروژه امنیتی از سال 1996 در شرم الشیخ آغاز شد تا تحت عنوان مبارزه با تروریسم، جریان های دست آموز صهیونیست ها قوام یابد و مقاومت فلسطین در مسیر تنگناهای نیابتی از سوی کشورهای عربی قرار گیرد و آسودگی خاطر امنیتی رژیم صهیونیستی برای استحاله آرمان و حقوق فلسطین مهیا گردد و جبهه سازش در فرآیند گام های عملی و مطلوب غرب و صهیونیسم شکل گیرند. جنگ غزه و 22 روز جنایت جنگی بخشی از این سناریو بود تا هدف بزرگتری نیز در نابودی مقاومت حاصل شود ولی نتایج وارونه این جنگ، روند پیش بینی شده را دشوار کرد. جلوگیری از ثبت موفقیت های تکمیلی، تیم شرم الشیخ را واداشت تا در پوشش مذاکرات آشتی و همگرایی گروه های فلسطینی و مشروط کردن رفع محاصره و زمینه سازی بازسازی ویرانه های غزه به نتایج این مذاکرات وارد یک تلاش جدید شود.
این کار از این جهت که ابتکار عمل در دست مقاومت و حامیان آن قرار نگیرد ضروری بود و ابزار و شاخص پیوستگی جغرافیایی غزه و مصر، این امکان را الزامی کرد و مصر نیز بیش از دیگر اعضای تیم شرم الشیخ نیازمند نقش محوری و احیای آن در مسئله فلسطین بود.بازگشایی گذرگاه رفح و پایان محاصره غزه و بازسازی ویرانه ها، شرط آغاز مذاکرات آشتی ملی قرار گرفت و رژیم صهیونیستی نیز بازگشایی رفح و پایان محاصره را به آزادی شالیط منوط کرد. شرایط برتر مقاومت موجب شد تا حماس با امید به کسب نتایج نسبی و مطلوب وارد مذاکرات شود. 6کمیته مذاکراتی برای حکومت، چگونگی اجرای انتخابات پارلمانی و ریاستی، دستگاه های امنیتی، چگونگی ورود حماس و جهاد به ساف و کمیته آشتی ملی و رفع اختلافات 5 دور در قاهره مذاکره کرده و توافقاتی نیز در تمامی کمیته ها به دست آمده که از 18 عنوان بررسی شده، سه عنوان اصلی مربوط به برنامه حکومتی، ماهیت کارکردی دستگاه های امنیتی و مرجعیت موقت و ناظر بر مسائل فلسطینی (تا شکل گیری جدید ساف) در کنار مسئله زندانیان سیاسی حماس در کرانه باختری هنوز در نشست های قاهره به پاسخ نرسیده اند. سفر عمر سلیمان به آمریکا و رایزنی با مقامات حکومت اوباما نشان داد که هر گونه توافق و آشتی ملی فلسطینی در گروی دیدگاه و وتوی آمریکایی است و شرایط انحصاری اعلام شده حاکی است تنها در صورتی که حماس خواسته های کمیته چهارجانبه را بپذیرد و اسرائیل را به رسمیت شناخته و توافقات ساف و رژیم صهیونیستی را تأیید نماید، عضویت قابل قبول در حکومت وحدت ملی را از دیدگاه آمریکا پیدا خواهد کرد.
لذا ملاحظه می شود که مهمترین اختلاف حماس و فتح در دو دور مذاکرات اخیر در قاهره مربوط به رویکرد و برنامه حکومت آشتی ملی است که حماس با صراحت از زبان هنیه و دکتر زهار با آن مخالفت کرده و راه حل را در مضمون توافق مکه می داند.
از آنجا که ترکیب افراطی حکومت ائتلافی نتانیاهو در اسرائیل نیز، اهمیت و اولویتی به مذاکره با فلسطینی ها نداده و نابودی حماس فصل مشترک لیکود و حزب لیبرمن (اسرائیل خانه ما) می باشد و حکومت اوباما امکان فشار موثر به حکومت اسرائیلی ندارد، حاصل تمامی تلاش ها در مذاکرات قاهره منوط به وتوی آمریکایی است که باید نگاه اسرائیلی را مراعات نماید. بن بست فوق به مفهوم تمایل به استمرار محاصره غزه، احتمال جدی جنگ جدید با حماس و موانع جدی در بازسازی ویرانه های غزه و ادامه شکاف در بین گروه های فلسطینی است.
راه حل حداقلی در مذاکرات آشتی فلسطینی، پرهیز از اثرگذاری آمریکا در فرآیند گفت وگوها و پذیرش توافق مکه و جلوگیری از اثرگذاری خارجی در فرآیند و آرمان های فلسطینی و تکیه بر عوامل قدرت و پایداری و حقوق فلسطینی است. نشست بعدی قاهره که چندین هفته دیگر خواهد بود محکی برای ادعای انحصاری حمایت از فلسطین از سوی کشورهای عربی هم پیمان آمریکا و پایه ای برای روندها و تحولات بعدی در فلسطین خواهد بود.