ملت فلسطین غایب غالب

«آنا» نام ملکه انگلیسی است که در قرن 18 میلادی می زیسته و «پولیس» هم به معنای شهر آمده است. «شهرآنا» در سال 1649 میلادی در ایالت مریلند و در ساحل رودخانه سورن تاسیس گردید. از آنجا که این شهر بندری مرکز مهمی برای «تجارت برده» در ایالات متحده بود، به زودی ثروت هنگفتی را برای ساکنان و تاجران این شهر فراهم آورد، به گونه ای که در سال 1783 به عنوان پایتخت موقت آمریکا انتخاب شد. نشست یک روزه موسوم به صلح آناپولیس هم در این شهر تاریخی که فلسفه و رونق آن با تجارت برده داری شکل گرفته، برگزار گردید.
پس از جنگ 33 روزه و شکست تحقیرآمیز رژیم صهیونیستی که به تضعیف جایگاه منطقه ای و بین المللی این رژیم انجامید، تل آویو به ناچار برای رهایی از بحران داخلی و تهدیدات منطقه ای، پیشنهاد صلح عربستان را که به «صلح عربی» معروف است، در دستور کار خود قرار داد.
طرح عربستان سعودی اجرای قطعنامه های 242 و 338 شورای امنیت را به عنوان مبنای تلاش های جدید دیپلماتیک قرار داده است. این طرح خواستار عقب نشینی اسرائیل از سرزمین های اشغال شده در سال 1967 شامل بلندی های جولان، بیت المقدس شرقی و پذیرش یک دولت مستقل فلسطینی به مرکزیت بیت المقدس شرقی از سوی اسرائیل شده است. در عوض، تمام کشورهای عضو اتحادیه عرب (17 کشور) موافقت می کنند که به نزاع با اسرائیل خاتمه داده، صلح بین آنها و اسرائیل را برقرار کرده و از همه مهم تر مناسبات عادی با این رژیم را آغاز کنند. بدیهی است که این نکته آخر، برای اسرائیلی ها از اهمیت ویژه ای برخوردار است. صلح پیمانی است که بر روی تکه کاغذ نوشته می شود، اما سایه جنگ و تهدید زمانی واقعا از روی اسرائیلی ها کنار می رود که آنها بتوانند پیمانی را با اعراب در زمینه برقراری روابط عادی منعقد کنند، روابطی که مبادلات اقتصادی، تعاملات آکادمیک و فرهنگی و ارتباط میان ملت ها، از اجزای جدایی ناپذیر آن باشند.
اما در مطلع طرح پیشنهادی عربستان سعودی نکاتی وجود دارد که به عنوان خطوط قرمز اسرائیلی ها شناخته می شود. نکاتی نظیر عقب نشینی به مرزهای 1967 و تقسیم بیت المقدس. البته در این طرح به یکی از موضوعات بحث برانگیز یعنی بازگشت آوارگان فلسطینی اشاره ای نشده است.
از سوی دیگر، در آستانه نشست آناپولیس، نیکلاس برنز معاون وزیر خارجه آمریکا، در نشست کارگروه این کنفرانس که به منظور یافتن دستور کار و سند مشترک تشکیل شده بود، نقشه راه، طرح زمین در برابر صلح، طرح صلح عربی و قطعنامه های 1397، 338 و 242 شورای امنیت را دستور کار نشست صلح آناپولیس دانست.
اسرائیلی ها در حالی در آناپولیس شرکت کردند که هیچ گاه به طرح صلح پیشنهادی از سوی عربستان سعودی که در کنفرانس سران عرب در بیروت در سال 2002 و کنفرانس اخیر سران عرب در ریاض ارائه شده بود، روی خوش نشان نداده و حتی آن را بارها رد کرده بودند. این رژیم با حمایت آمریکا و اتحادیه اروپا، همچنان خواستار استقرار همیشگی فلسطینی های آواره در کشورهایی است که اکنون در آن اقامت دارند تا به شهروندان جدید همان کشور تبدیل شوند. موارد یاد شده حاکی از آن است که اسرائیلی ها با اندیشه ای روشن که عبارت از عقب نشینی نکردن از مواضع استراتژیکشان بود، در این نشست حاضر شدند.
سایه سنگین ایران
در روزهای منتهی به برگزاری نشست آناپولیس، بسیاری از رسانه های غربی با استناد به سخنان کیسینجر که پیش از این گفته بود؛ «هیچ توافقنامه صلحی در خاورمیانه بدون حضور و موافقت تهران، منعقد نخواهد گردید»، این نشست را همچون نشست های پیشین سازش، شکست خورده اعلام کردند. حتی در ساعات آغازین نشست آناپولیس هم، چند شبکه خبری و تلویزیونی، به دفعات از سایه سنگین ایران بر این نشست گفتند و اعلام کردند آیا می توان بدون رضایت تهران، به توافقی درباره خاورمیانه دست یافت.
بوش که از تکرار این نوع اظهارنظرها سخت سرخورده و عصبانی بود، در حاشیه این نشست به خبرنگاران گفت ما از تهران برای حضور در آناپولیس دعوت نکردیم تا بیش از پیش این کشور را در عرصه بین المللی منزوی نماییم. این اظهارات سخیفانه بوش حتی لبخند تمسخر را بر روی میزبان این نشست یعنی کاندولیزا رایس هم نشاند.
در روز نشست آناپولیس، روزنامه صهیونیستی «یدیعوت آهارنوت» در تحلیلی نوشت: «ایران برنده کنفرانس بی نتیجه آناپولیس است.این کشور در صفحه شطرنج خاورمیانه جلو افتاده است. نزدیک ترین هم پیمان استراتژیک تهران یعنی سوریه، که تا پیش از این از سوی آمریکایی ها متهم به بی ثباتی در لبنان و حمایت از تروریست ها در عراق می شد، بدون هیچ گونه پیش شرط یا تعهدی برای توقف حمایت از تروریسم و یا مداخله در امور لبنان به آناپولیس دعوت شد، بدون آنکه دمشق حتی وعده های فریبکارانه ای برای میانه روی بدهد. از سوی دیگر، گروه های مطرح فلسطینی که در راس آنها حماس قرار دارد، با تکیه بر مواضع و حمایت های تهران، حضور در آناپولیس را تحریم کردند. آنان نشست صلح آناپولیس را به آب نبات های تاریخ مصرف داری تشبیه می کنند که حتی این روزها نمی توان کودکان را هم با آن گول زد. حدود مانور و عمل تهران این روزها روند صلح و امنیت را در خاورمیانه به هم زده است و محمود احمدی نژاد آنچه را که می خواهد به دست آورده است.»
بوش در سخنرانی افتتاحیه آناپولیس اعلام کرد نبردی برای آینده خاورمیانه در جریان است. وی همچنین این نشست را سرآغازی برای طرح گفت وگوهای ادامه دار صلح خواند که قرار است جلسات بعدی آن در فرانسه و روسیه برگزار شود.
به نظر می رسد با گذشت 82 ماه از ریاست جمهوری نافرجام جورج دبلیو بوش که بر پایه تمامی نظرسنجی های معتبر، منفورترین شخصیت سیاسی جهانی و ناکارآمدترین رئیس جمهور تاریخ آمریکاست، وی به دنبال کسب حتی یک عنوان افتخارآمیز ولو به صورت دروغین و مجازی برای خود برآمده است، تا در تاریخ بگویند او هم همچون پدر که در سال 1991 کنفرانس صلح مادرید را برگزار کرد، دستی در برقراری صلح و سازش میان اعراب و اسرائیل داشته است.
مذاکرات مجازی
اما نشست آناپولیس دارای یک خصوصیت ویژه هم بود که آن را از دیگر نشست های موسوم به صلح متمایز می کرد و آن عدم وجود دستور کار و سند مشترک برای مذاکره بود. شاید به تعبیری بتوان دستور کار آن را «مذاکره برای مذاکره» دانست. علیرغم مذاکرات مقدماتی سازش که از تیر ماه سال جاری میان هیات مذاکره کننده فلسطینی به ریاست احمد قریع وزیر خارجه حکومت خودگردان و هیات رژیم صهیونیستی به ریاست زیپی لیونی وزیر خارجه آن برگزار شد، طرفین نتوانستند به هیچ سند مشترکی پیرامون دستور کار این نشست برسند.
به یقین اسرائیلی ها هم به این نتیجه رسیده بودند که یک نشست مجازی که نیازمند دستور کار نیست. نمایندگان واقعی فلسطینی ها کسانی هستند که در بهمن سال 1384 اکثریت پارلمان و سپس شهرداری ها را به دست آوردند و به دلیل پیگیری استراتژی مقاومت و عدم سازش با اشغالگر، با شدیدترین تحریم ها و فشارهای خارجی مواجه گردیدند. دولت مردمی که برخلاف حکومت به اصطلاح خودگردان، حقوق کارمندان، آب، برق، گاز خود را از تل آویو وارد نمی کند.
سران رژیم صهیونیستی به واقع دریافته بودند که اگر قرار است با نمایندگانی سر میز مذاکره و سازش بنشینند- که تجربه 60 سال گذشته نشان داده اهل سازش نیستند- باید با دولت مردمی اسماعیل هنیه ای بر سر میز مذاکره بنشینند که با برگه های آرای مردم انتخاب شده و نه مهره چینی های خارجی. باید با نمایندگان پارلمانی سخن بگوید که 25 نماینده آن از جمله رئیس پارلمان (وابسته به حماس)، ربوده شده و در زندان های آن رژیم به سر می برند. شاید به دلیل درک همین واقعیت ها بود که روزنامه الشرق الاوسط، در تحلیلی پیرامون اظهارات مقامات اسرائیلی و آمریکایی در متن و حاشیه نشست آناپولیس نوشت: «آنها فقط شعرهای بی قافیه می گویند.»
بوش عکس یادگاری می خواست
شاید واقعی ترین تحلیل درباره اهداف نشست آناپولیس آن باشد که بگوییم شرکت کنندگان در این نشست، هر کدام به دنبال رفع نیازهای خود بودند. بوش و نومحافظه کاران کاخ سفید، هدف اول از این کنفرانس را تقویت جایگاه حزب جمهوریخواه در انتخابات ریاست جمهوری 2008 که بخشی از آن با اغوای افکار عمومی درباره تلاش های آنان برای برقراری صلح و دمکراسی حاصل می شود و بخش دیگر آن با بهره وری از حمایت های لابی قدرتمند و تاثیرگذار یهودیان در داخل آمریکا به دست می آید، تعریف کرده بودند.
هدف دوم بوش تضعیف روحیه شهادت طلبی و به چالش کشیدن مبارزات مشروع حزب ا...، حماس و منزوی کردن دولت منتخب فلسطین به رهبری اسماعیل هنیه بود. مهار قدرت نرم و راهبردی جمهوری اسلامی ایران در منطقه خاورمیانه و جهان اسلام از دیگر اهداف این کنفرانس بود. مقامات آمریکا در سال های اخیر تلاش گسترده ای را برای عربی معرفی کردن سرنوشت فلسطین و عدم ارتباط آن با جمهوری اسلامی ایران آغاز کرده و سعی دارند با بهره گیری از دیپلماسی گام به گام، یک جبهه عربی را در مقابل جمهوری اسلامی ایران ایجاد نمایند.
بسترسازی برای شناسایی رژیم نامشروع اشغالگر قدس به صورت دوفاکتور (امر واقع) نیز هدف دیگر نشست آناپولیس بود. در حقوق بین الملل یکی از مصادیق شناسایی تلویحی یک کشور، شرکت در کنفرانسی است که آن بازیگر نیز در آن حضور دارد. به همین دلیل مقامات آمریکایی تلاش بسیاری به خرج دادند تا با در نظرگرفتن مشوق های لازم، زمینه های حضور حداکثری کشورهای عربی را در کنفرانس پاییزی فراهم نمایند تا حداقل از لحاظ روانی نشان داده شود که میان اعراب و اسرائیل چالش بنیادین وجود ندارد و حتی سوریه نیز در صورت برطرف شدن موضوع بلندی های جولان، این کشور مشکلی در زمینه مذاکره مستقیم با اسرائیل و شناسایی این رژیم نخواهد داشت.
به حاشیه کشاندن ناکارآمدی نومحافظه کاران در عراق و افغانستان، هدف دیگر این نشست بود. ناکامی های نومحافظه کاران کاخ سفید در ایجاد ثبات سیاسی- امنیتی، افزایش تلفات نیروهای آمریکایی و نیز عدم موفقیت این کشور در دستگیری سران القاعده باعث شده است، حاکمان آمریکا با برگزاری کنفرانس به اصطلاح صلح خاورمیانه و معرفی آن به عنوان گام بزرگی برای شناسایی رژیم صهیونیستی در میان مدت، زمینه های بازسازی وجهه خود در افکار عمومی داخلی آمریکا را فراهم نمایند و در عین حال با معرفی خود به عنوان یک کشور صلح طلب، تا حدودی چهره جنگ طلب این کشور و نومحافظه کاران حاکم بر کاخ سفید را در پس مفاهیم اغواکننده پنهان سازند.
ایجاد تفرقه در میان امت اسلامی و مرزبندی و تقسیم بندی کشورهای عربی و اسلامی به دو جبهه موافق صلح و سازش با رژیم صهیونیستی و مخالف آن، از دیگر اهداف آمریکا و رژیم صهیونیستی از برگزاری کنفرانس آناپولیس بود تا شاید بتوانند از جذر و مدهای اسلامی مستقل از سیاست های آمریکا در منطقه جلوگیری نمایند.
رژیم صهیونیستی نیز که در اینگونه نشست ها هنر خوبی در به رخ کشیدن شکست و تحقیر دولت های عربی در جنگ های پیشین دارد، در آناپولیس ضمن ارائه چهره ای صلح طلب از خود در افکار عمومی، سعی داشت از زیر بار تحقیر و ذلت جنگ های 33 روزه رهایی یابد.
آناپولیس با همه فراز و فرودهایش در حالی به پایان رسید که شاید بتوان واقعی ترین تحلیل را از آن تحلیلگر شبکه تلویزیونی NBC درباره این نشست یک روزه دانست که در گزارش مستقیم از مراسم پایانی آناپولیس به بینندگان آمریکایی گفت: «بوش از آناپولیس عکس یادگاری خود را گرفت.»