عوامل بازگشت خشونت به بغداد/جیران عزیزى

بصیرت: تا چند هفته قبل عراقى ها امیدوار بودند همراه با ششمین سالگرد سقوط رژیم صدام، خبرهاى خوشى درباره وفاق ملى، صلح و امنیت بشنوند، اما وقایع روزهاى اخیر حاکى از بازگشت ناامنى و خشونت است.
بمب گذارى ها، در کمین نشستن ها و آدم ربایى ها که در ماه هاى اخیر کاهش یافته بودند، به طور محسوسى به بغداد و دیگر شهرهاى عراقى بازگشته اند و ادعاى امریکا را در مورد عادى شدن وضعیت عراق، زیر سؤال مى برند. ضمن این که تلفات امریکایى ها نیز در این کشمکش افزایش یافته است.
تنها در هفته اى که گذشت، صدها نفر در رشته بمب گذارى هایى که سوپرمارکت ها و دیگر مراکز شلوغ و پررفت و آمد را هدف مى گرفت، کشته و مجروح شدند. همه این وقایع با تصاویرى که بغداد و واشنگتن تلاش مى کردند از عراق جدید ترسیم کنند، در تضاد است. حوادث چند روز اخیر عراق، کشورى نشان مى دهد که هنوز شبح خشونت هاى قومى در آسمان آن در گردش است.
نخستین جرقه بحران اخیر در استان ها و مناطقى شعله ور شد که دولت عراق به سختى آنها را آرام کرده بود. در موصل و الانبار شوراهاى بیدارى ـ گروهى عشایرى ـ که توسط امریکایى ها براى مبارزه خودجوش با القاعده ایجاد شد، دچار تنش ها و درگیرى هایى شدند.
اعضاى شوراهاى بیدارى نارضایتى خود را از دولت اعلام کرده و روند پیوستن به نیروهاى امنیتى و ارتش عراق را به تعلیق درآوردند. دولت مالکى نیز در پاسخ گفت: تنها چیزى که باعث سخت گیرى در مواجهه با شوراهاى بیدارى شده، نفوذ القاعده و حزب بعث در این گروه بوده است.
در بیانیه رسمى مالکى، عامل خشونت هاى اخیر طایفه اى از القاعده و حزب بعث معرفى شد. على رغم عواملى که از دید دولت پشت این روند افزایش خشونت ها قرار دارند.
این حقیقت غیر قابل کتمان به نظر مى رسد که رقبایى که در عراق رویاروى هم قرار گرفته اند، هنوز نتوانسته اند مناقشات خود را بر سر تقسیم ثروت و قدرت حل کنند. این مسئله یعنى تقسیم قدرت در بحث وفاق ملى بسیار تأثیر دارد.
مشکلات بنیادین این است که با مشکلات قومى و بومى موجود و دغدغه هاى داخلى و منطقه اى پروژه وفاق ملى بر زمین مانده است.
بى شک یکى از کلیدهاى مناقشه، انتخابات پارلمانى است که براى اواخر امسال پیش بینى شده است. در مسیر این انتخابات نه فقط گروه هاى رقیب با هم درگیر هستند که حتى برخى از آنان به تنش هاى داخلى در گروه خویش گرفتارند. این شرایط یعنى جاه طلبى قومى و حزبى با دخالت برخى کشورهاى خارجى که هنوز خواهان نفوذ در عراق هستند، حادتر مى شود. چنان که مالکى اخیراً از کشف محموله هاى بزرگ سلاح و طلا و دلار برخى کشورهاى عربى به شورشیان پرده برداشت.
در حالى که بن بست سیاسى بر عراق بیشتر از پیش حکمفرما است، دولت اوباما به عنوان مسئول امنیت عراق، سعى دارد در قبال این گونه مسائل خاموش بماند. دولت اوباما که همه نگاه خود را به افغانستان و پاکستان معطوف کرده، سعى دارد موقعیت کنونى عراق را که بر اثر انفجارهاى اخیر آن رو به دشوارى نهاده، نادیده بگیرد.
لذا منطق حکم مى کند عراقى ها در قبال خشونت هاى جدید نباید چشم انتظار اوباما بمانند. همان طور که در نماز جمعه دیروز نیز نماینده آیت الله سیستانى تأکید کرد این خشونت ها فقط به ضرر خود عراقى ها تمام خواهد شد و رفع این بحران نیز جز با اراده خود عراقى ها ممکن نخواهد شد.