جنگ کره شمالی با آمریکا در فضا

مهدی یزدان‌پناه
کره شمالی که با آزمایش هسته ای خود جنجال آفرین شده بود ، با پرتاب ماهواره به فضا باردیگر کانون توجهات جهانی قرار گرفت. این اقدام کره شمالی در حالی صورت گرفت که این کشور در تقابل با آمریکا در سال 1386 نیز اولین آزمایش هسته ای خود را انجام داده بود. همانطور که در آن زمان محافل رسانه ای و سیاسی جهان ، اعمال فشارها و تهدیدات آمریکا بویژه تحرکات نظامی این کشور در شرق آسیا را دلیل آزمایش هسته ای کره شمالی دانسته بود ، اکنون نیز عامل پرتاب ماهواره پیونگ یانگ را استمرار یافتن سیاستهای خصمانه واشنگتن بویژه ناامن سازی شبه جزیره کره دانستند.
پس از پرتاب ماهواره کره شمالی مواضع متعددی در قبال کره شمالی اتخاذ شد. برخی از کشورها از جمله چین و روسیه این اقدام را حق کره شمالی دانستند و خواستار خویشتن داری جهانی در برابر آن شدند. در نقطه مقابل کشورهایی مانند ژاپن ، کره جنوبی ، آمریکا و برخی کشورهای اروپایی تلاش کردند تا با استفاده از ابزارهای جهانی به تنبیه کره شمالی بپردازند. هر چند که آمریکا تلاش داشت تا اجماعی جهانی را علیه پیونگ یانگ ایجاد کند اما واکنش ها به این مسئله به نفع آمریکا نبود .بسیاری از کشورها پرتاب ماهواره را حق کره شمالی دانسته و هرگونه مقابله با آن را امری نادرست دانسته اند. آنها با استناد به این حقیقت که کشورها حق استفاده صلح آمیز از فضا را دارا می باشند ، اقدام کره شمالی را امری قانونی و در چارچوب حقوق این کشور ارزیابی کردند. در همین میان بسیاری از کشورها تاکید کردند که عملکرد های خصمانه آمریکا نظیر ادامه تحریم های کره شمالی ، اقدامات نظامی واشنگتن در سئول ، استمرار تحرکات ژاپن برای به انزوا کشاندن کره شمالی ، عدم تحقق وعده های کاخ سفید برای خارج کردن نام کره شمالی از لیست کشورهای حامی تروریسم ، موجب رویکرد پیونگ یانگ به پرتاب ماهواره به فضا شده است.
بررسی پرونده کره شمالی و آمریکا نشان می دهد که هر چه فشار واشنگتن افزایش می یابد کره شمالی به سمت تقابل بیشتر با آمریکا روی می آورد چنانکه آزمایشهای هسته ای این کشور در سال 1386در این چارچوب بوده است. نگاه دو جانبه سازمان ملل به فعالیت ها در عرصه فضایی از دیگر مسائل مطرح در پرونده کره شمالی است. در حالی که کشورهای اروپایی و آمریکا ، چین ، روسیه به جنگ در فضا روی آورده اند، هیچ گونه حرکتی برای مقابله با آنها صورت نگرفته است در حالی که رویکرد کره شمالی به پرتاب ماهواره با انتقاد و واکنش شورای امنیت مواجه شد چنانکه بان کی مون دبیر کل سازمان ملل آن را اقدامی تحریک آمیز دانسته است . نکته قابل توجه در پرونده کره شمالی تقابل چین و روسیه با آمریکا است. چنانکه تقابل میان طرفین در گذشته نیز وجود داشت اما با روی کارآمدن دولت جدید آمریکا، از برخی تغییرات در روابط طرفین سخن به میان آمده بود. مسئله کنونی کره شمالی و عدم همراهی چین و روسیه با آمریکا برای اعمال تنبیه های گسترده علیه پیونگ یانگ نشان داد که تقابل آنها همچنان ادامه دارد و اصلاح در روابط طرفین در حد شعار باقی مانده است. در جمع بندی کلی از پرتاب ماهواره کره شمالی می توان گفت که این اقدام کره شمالی نشانگر حرکت جهانی در مسیر پاسخ منفی به زیاده طلبی های واشنگتن است چنانکه به رغم تهدیدات آمریکا کره شمالی فعالیت خود در فضا آغاز کند تا به آمریکا بیاموزد که دیگر نمی تواند به یک جانبه گرایی ادامه دهد و باید حضور مستقل سایر کشورها را پذیرفته و از سیاستهای خصمانه خودداری کند. عدم اجماع جهانی در حمایت از خواسته های آمریکا علیه کره شمالی نیز درس دیگری بود که چالش بزرگی برای اوباما تلقی می شود.