اوباما؛ ناکامی در اولین سفر دوره‌ای

قاسم غفوری
باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا اولین سفر دوره ای خود را با سفر به اروپا ، ترکیه و عراق آغاز کرد. محور سفرهای وی را حضور در نشست گروه 20 ،نشست سران اروپا با میزبانی مشترک آلمان و فرانسه ، نشست سران اتحادیه اروپا و آمریکا در جمهوری چک ، سفر به ترکیه برای حضور در نشست گفت وگوی تمدنها و در نهایت عراق تشکیل می داد. باراک اوباما در حالی این سفرها را به پایان رساند که تلاش داشت تا اهدافی خاص را در طول این سفرها اجرای کند.
الف ) رسیدن به اجماع جهانی برای جنگ افغانستان و کمک به حل بحران اقتصادی آمریکا از اولویت های کاری اوباما بود چنانکه وی همواره تلاش داشت تا این دو اصل را همسو با بهبود اقتصاد و امنیت جهانی عنوان کند.
ب)تحریک کشورها علیه ایران از دیگر اقدامات اوباما بود .هرچند که وی در اظهاراتی از حق ایران برای غنی سازی اورانیوم سخن گفت اما در نهایت چهره واقعی خود را در نشست سران اتحادیه اروپا و آمریکا در جمهوری چک و سپس در ترکیه با تهدید دانستن فعالیت های هسته ای و موشکی ایران آشکار ساخت.
ج ) حمایت از رژیم صهیونیستی از دیگر اهداف اوباما بود . وی در ترکیه در جمع دانشجویان اعلام کرد که تل آویو تهدیدی برای امنیت منطقه نیست و آمریکا بر تامین امنیت آن تاکید دارد. جالب توجه آنکه همزمان با مواضع اوباما در حمایت از رژیم صهیونیستی دیوید پترائوس فرمانده نیروهای آمریکایی در خاورمیانه ایران را تهدید امنیت منطقه نامیده و فروش سلاح به کشورهای عربی را با این عنوان توجیه کرده بود.
د) بیان سیاست تغییر از اهداف اصلی اوباما در این سفر دوره ای بود. در این چارچوب وی محور اصلی مواضع خود را به جهان اسلام اختصاص داده بود. اوباما در پارلمان ترکیه و سپس در جمع دانشجویان ترکیه ای و در نهایت در عراق از تغییر در سیاستهای آمریکا در قبال جهان اسلام سخن گفت. وی ادعا کرد که آمریکا پل ارتباطی میان جهان اسلام و غرب است .
دستاوردهای اوباما:
باراک اوباما هرچند که تلاش داشت تا در سفر دوره ای خود اهداف مذکور را اجرایی کند اما روند تحولات مغایر با سیاست های وی پیش رفت بگونه ای که بسیاری حتی مقامات و کارشناسان آمریکایی این سفر را شکستی برای اوباما و سیاست خارجی آمریکا برشمردند.
1)هرچند که اوباما با شعارهای تبلیغاتی سعی داشت تا افکار عمومی جهان را با خود همراه سازد اما ورود وی به هر کشوری با تظاهرات گسترده ضد آمریکایی همراه بود. افکار عمومی جهان نشان داد که اعتمادی به اوباما ندارد و وی را مانند بوش می داند که صرفا لفظ آن تغییر کرده و در عمل تغییری در سیاست های آن مشاهده نمی شود.
2) به رغم تحرکات اوباما برای جلب رضایت کشورها ، نشست سران گروه 20 ، سران ناتو و سپس سران اتحادیه اروپا و آمریکا نشان داد که حتی متحدان سنتی آمریکا نیز با آن مخالف هستند. عدم تصویب طرح اوباما در نشست گروه 20 ، مخالف ناتو و اروپا با اعزام نیروی بیشتر از 5 هزار نفر به افغانستان ، انتقاد آشکار کشورها از یک جانبه گرایی آمریکا حکایت از این واقعیت داشت که اوباما صرفا با شعار تغییر نمی تواند اجماعی جهانی برای رسیدن به اهداف خود ایجاد کند.
3)عدم همراهی کشورها با مواضع اوباما در قابل ایران از دیگر چالش های سفر دوره ای اوباما بود . در حالی که وی با جنجال آفرینی سعی داشت تا ایران را تهدید امنیت جهان نشان دهد اما سایر کشورها حتی در اروپا با آمریکا همراهی نکردند چنانکه بسیاری از کشورها تهدید خواندن ایران را توهمی از جانب آمریکا عنوان کردند.
4)ناکامی اوباما در جلب نظر جهان اسلام از دیگر چالش های اوباما در سفر دوره ای بود. اوباما در حالی از تغییر سیاست آمریکا در قابل جهان اسلام سخن می گفت که که تاکید وی بر مقابله با ایران ، ادامه حمایت همه جانبه از رژیم صهیونیستی ، تاکید بر سرکوب مقاومت فلسطین ، اصرار بر ادامه اشغال عراق و جنگ افغانستان و ... آشکار کرد که رویکرد اوباما به جهان اسلام در حد شعار است و تغییر عملی در این زمینه صورت نگرفته است. تظاهرات مردم ترکیه علیه سفر اوباما و نیز انتقاد عراقی ها از مواضع وی برگرفته از عدم اعتماد مسلمانان به شعارهای تبلیغاتی اوباما در مقابل جهان اسلام دارد.
در مجموع می توان گفت که سفر دوره ای اوباما نشان داد که وی در تحقق اهدافش ناکام بوده و شعار تغییر آن نتوانسته است دگرگونی در نگرش جهانی در قبال آمریکا را به همراه داشته باشد . به هر تقدیر ناکامی اوباما آشکار کرد که جهان دیگر فریب شعارهای وی را نمی خورد و وی باید سیاست تغییر که همانا پایان دادن به جنگ طلبی و یک جانبه گرایی در جهان است را در پیش گیرد در غیر این صورت سرنوشتی بهتر از بوش نخواهد داشت.