اوباما باید گوش کند نه نطق!/جاناتان استیل

بصیرت: وقوع توفان شن غیر قابل پیش بینی است اما در مورد توفان شنی که به هنگام سفر اخیر باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا عراق رخ داد باید گفت که وقوعش بدبختی بسیار بزرگی بود. توفان شن مقامات آمریکایی را مجبور به لغو عزیمت اوباما با هلیکوپتر به منطقه الخضراء برای دیدار با رهبران عراقی کرد.
آنها تصمیم گرفتند نگذارند اوباما مسیر حدودا هشت مایلی فرودگاه تا منطقه الخضراء را با اتومبیل طی کند. این تصمیم آنان نشان می دهد که به رغم بهبود اوضاع امنیتی عراق طی دو سال گذشته، پایتخت عراق هنوز تا چه حد (برای اشغالگران) نا امن است. این کار همچنین بدان معنا بود که نخست وزیر و رئیس جمهور عراق می بایست خطر رفتن به دیدار این میهمان خارجی را به تن بخرند.
هدف از سفر اوباما به عراق ترسیم تفاوتی میان این سفر و سفرهای سرزده جرج دبلیو بوش از آن کشور بود که عمدتا به گفتگو با نیروهای آمریکایی محدود می شد. هدف دیگر این سفر همچنین آن بود که نشان داده شود که عراق اکنون یک کشور مستقل است و دیگر کشوری اشغال شده و یا اقماری نیست. اما به جای آن، روشن شد که پیام این سفر کوتاه چهار ساعته این بوده که روابط ایالات متحده با عراق تغییر چندانی با زمان بوش نکرده است.
البته نظر اولیه اوباما در باره لزوم تعرض به عراق با نظر بوش تفاوت داشت. اوباما طی مبارزات انتخابات ریاست جمهوری خود این شعار بوش/ بلر (نخست وزیر پیشین انگلستان) را به دور افکند که: برای خروج نیروهای خارجی از عراق نباید “هیچ جدول زمانی مصنوعی ای” تعیین شود.
او به وضوح قول داد که (در صورت انتخاب وی به ریاست جمهور ایالا‌ت متحده) نیروهای رزمی آمریکا ظرف 16 ماه از عراق خارج خواهند شد. اما (قبل از انتخاب اوباما) بوش به یمن افزایش اعتماد به نفس نوری المالکی نخست وزیر عراق و فشارهای فزاینده پارلمان عراق مجبور به تغییر سیاست خود شد. بوش پذیرفت که توافقی را امضاء کند که به‌موجب آن نیروهای آمریکایی در ژوئیه امسال از شهرهای عراق و تا آخر سال 2011 کلا از خاک عراق خارج شوند.
بنا بر این وقتی اوباما به ریاست جمهوری آمریکا رسید، سیاست خارجی ای را به ارث برد که تفاوت چندانی با چیزهایی که قبلا می گفت نداشت. معمولا هرجا که تغییری صورت گیرد، اوضاع رو به بهبودی می گذارد. با اینکه اوباما همچنان پای حرف خود در مورد خارج ساختن نیروهای آمریکایی از عراق ایستاده (هرچند که 16 ماه را به 18 ما افزایش داده) اما در مورد اینکه به مهلت مقرر سال 2011 پایبند باشد، تردیدهای جدی ای به بار آورده است. او اکنون می گوید بهتر است تعدادی از نیروهای آمریکایی بعد از آن تاریخ برای آموزش دادن نیروهای عراقی و یا مقاصد ضدتروریستی همچنان در عراق بمانند.
نگرانی بیشتر اینجا است که اوباما در مورد حضور آمریکا در عراق به‌طور فزاینده لحنی به خود می گیرد که شبیه لحن بوش است. بوش همیشه می گفت، نیروهای آمریکایی برای دفاع از دموکراسی و تامین امنیت به عراق رفته اند و تا زمانی که خود عراقی ها بتوانند خود را آماده این کارها بکنند در آن کشور خواهند ماند. اکنون اوباما هم همان حرفها را می زند و از این ابراز نگرانی می کند که همزمان با آغاز خروج نیروهای آمریکایی از عراق، ممکن است خشونتها در آن کشور از سر گرفته شود. این حرفها نوعی بهانه آوری پدرانه است و با این هدف گفته می شود که از آمریکایی ها تصویر صلح بانان بی طرفی ترسیم شود که با زمان رشد عراقی ها یا سر عقل آمدنشان، مراقب اوضاع هستند.
بی شک، ایفای نقش فرمانده کل قوا برای اوباما دشوار است. اصلا نمی شد انتظار داشت که اوباما در مقر فرودگاهی بغداد که به‌طور خوشبینانه اردوگاه پیروزی نامگذاری شده، در چشمان نیروهای آمریکائی نگاه کند و رک به آنها بگوید که جانشان را به خاطر هیچ به خطر انداخته اند. اما لااقل می توانست به آنها بگوید، با اینکه برخی از نظامیان آمریکایی با نظم و حرفه ای گری وظایف خود را انجام در عراق دادند، اما رهبران سیاسی ای که آنها را به آن کشور اعزام داشتند، اشتباه کردند و غلط به عرضشان رسیده بود.
به همین ترتیب به لحاظ داخلی جا دارد که اوباما بگوید می خواهد کار خروج نیروهای آمریکایی از عراق را به نحوی مسئولانه انجام بدهد. اما این حرف نباید به سبک اظهارات بوش باشد ؛ “من مسئولیت دارم کاری کنم، که خارج ساختن نیروها را با دقت صورت بدهیم تا مبادا شاهد سقوط عراق به دامان خشونت باشیم.” این حرف را اوباما اندکی قبل از پرواز به سوی بغداد در جمع دانشجویان در استانبول زد.
چرا اوباما به نظر عراقی ها رجوع نمی کند؟ نظر سنجی ای که در ماه فوریه گذشته توسط شبکه های تلویزیونی بی بی سی و ای بی سی صورت گرفته نشان می دهد که در این نظر اکثریت مردم عراق که نیروهای اشغالگر (انگلیس ها هم به اندازه آمریکایی ها) باعث تامین امنیت در آن کشور نبوده اند.
بر اساس این نظرسنجی، 69 درصد از عراقی هایی که مورد پرسش قرار گرفتند گفته اند که اشغالگران به لحاظ امنیتی کار را در عراق خراب کرده اند. 46 درصد از عراقی ها گفته اند که به نظرشان نیروهای اشغالگر باید قبل از پایان سال 2011 عراق را ترک کنند، 35 درصد از آنها گفته اند که جدول زمانی ای که برای خروج نیروهای اشغالگر از عراق تعیین شده، درست است. کمتر از 20 درصد از پرسش شوندگان می خواهند که نیروهای نظامی خارجی مدت بیشتری در عراق بمانند. یکی از دلایل این امر آن است که اکثریتی 53 درصدی از پرسش شوندگان هنوز باور دارند که آمریکا کشورشان را اداره می کند. دلیل دیگر هم این است که به نظر 59 درصد دیگر از سوال شوندگان نیروهای عراقی توانایی تامین امنیت کافی در عراق را دارند.
این درست که هنوز در عراق میان سنی ها و شیعیان تنش های قومی و خشونت وجود دارد (این تنش در زمان صدام و دو سه دهه قبل از آن هم وجود داشته اما چشمگیر نبوده است.)
اما عامه عراقی ها و احزاب عمده در پارلمان عراق، ابراز اطمینان می کنند که می توان این خشونتها را مهار کرد. اوباما با خنده خطاب به نیروهای آمریکایی در عراق گفت که دیگر وقت آن رسیده که عراقی ها مسئولیت اداره کشورشان را بر عهده بگیرند. او باید به جای نطق کردن، گوش فرا دهد. مدتها است که عراقی ها در تلاش اند دقیقا همین پیام را به گوش آمریکایی ها برسانند.