حدود و اختیارات نمایندگان در مجلس شورای اسلامی

دکتر حمیدرضا حاجی بابایی ، نماینده مجلس شورای اسلامی با اشاره به اختیارات و حدود وسیع وظایف نمایندگان در مجلس شورای اسلامی گفت: حدود و اختیارات یک نماینده در یک نگاه کلی قانون گذاری و نظارت است که نماینده باید با تمام قوا قوانینی را تصویب کند تا بتواند به مطالبات مردم پاسخ بدهد.
وی افزود: نماینده مجلس در بعد نظارت، ناظر بر رفتار دولت و قوه قضاییه است تا دستگاه های اجرایی اگر در پیگیری مصوبات مجلس کوتاهی کنند بازخواست شوند. عضو هیئت رئیسه مجلس مطالبات مردم از نماینده مجلس در پاره ای از موضوعات را غیرمنطقی دانست و افزود: در کشور ما به دلایل عمده، نمایندگان محل رجوع مردم هستند زیرا نماینده سهل الوصول ترین فرد می باشد و لذا مردم تمام مشکلات موجود در جامعه را با نماینده در جریان می گذارند و از او توقع دارند به تمام مشکلات آنها پاسخ بدهد ولی نماینده در واقع پل ارتباطی است بین مجلس و دولت و فقط می تواند موضوع و مشکلات حوزه انتخابیه خود را پیگیری کند.
نماینده مردم همدان تصریح کرد: نامزد انتخابات اگر قبل از انتخابات وعده هایی را بدهد مبنی بر اینکه امکانات رفاهی و فعالیت عمرانی حوزه انتخابیه خود را گسترش خواهد داد اگر واقعی نباشد و گزافه گویی کند باعث بی رغبتی مردم می شود و در واقع این از وظایف یک نماینده در مجلس نیست بلکه اگر وعده ای نیز به مردم داده می شود باید گفته شود که این پروژه ها را پیگیری می کنم که این کار از وظایف نماینده است که پروژه های حوزه انتخابیه خود را پیگیری و در بودجه سالانه آنها را لحاظ کند.
عضو فراکسیون اصولگرایان بااشاره به اهرم قوی نظارت مجلس بر سایر قوا گفت: متاسفانه در پاره ای اوقات مردم نماینده را با اداره کاریابی اشتباه گرفته و از آنان تقاضایی دارند که از حیطه وظایف نمایندگان خارج است و نماینده نیز برای حفظ موقعیت خود دست به نامه نگاری زده و از مسئولان اجرایی درخواست پیگیری موکلین خود را می کند که این موضوع در کمیسیونهای رده بالای مجلس نمود بیشتری پیدا می کند و این یک فساد پنهانی به وجود خواهد آورد و از نقش نظارتی مجلس خواهد کاست که این کار درواقع کار درستی نیست اما واقعیتی است که در جامعه ما وجود دارد.
حاجی بابایی تاکید کرد: با پیروزی انقلاب اسلامی حق رای به مردم برای انتخاب نماینده داده شد و از این حقوق همه در همه جای کشور به طوری مساوی برخوردارند. این حقی است که قرن ها از مردم ما دریغ شده بود. پس ضروری است که یک کار اطلاع رسانی و فرهنگی گسترده ای نیز انجام گیرد تا مردم با وظایف و اهمیت امر قانوگذاری که نماینده قوه مقننه باید بویژه به قوه مجریه اعمال کنند واقف شوند و در انتخابات خود دقت نمایند و بدانند که همانطور که حضرت امام (ره) فرمودند: مردم در گناه و ثواب نماینده منتخب خود شریکند. حاجی بابایی مردم باید بدانند که نامزدی یا نماینده ای که در آستانه انتخابات وعده شغل و وام به افراد می دهد یا با وظایف نمایندگی آشنا نیست یا فریبکار است و در هر صورت مصالح و وظایفی را که برای انجام درست آن قسم یاد کرده است فدای وعده های غیراصولی خواهد کرد و از آنجائیکه به وعده وعید خود با خداوند متعال عمل نکرده در نهایت به مصالح مردم منطقه نیز وفادار نخواهد بود و در نتیجه صلاحیت نمایندگی مردم را ندارد.
وی در پایان خواستار آن شد تا رسانه های عمومی و مطبوعات به خصوص رسانه ملی در تحقق این فرهنگ سازی بیش از پیش اقدامات موثری را انجام دهند تا مجلس به آن جایگاه ویژه خود برسد و مردم نیز بیشتر با وظایف نمایندگان در مجلس شورای اسلامی آشنا شوند.
دکتر مهدی مددی،پژوهشگر درمسائل حقوقی نیز در گفت وگو با خبرنگار ما وظیفه اصلی نمایندگان را قانونگذاری و نظارت برحسن اجرای قانون اساسی دانست و گفت: متاسفانه به دلیل مشکلات موجود در سیستم اداری کشور و عدم دسترسی آسان مردم به مسئولان مردم فکر می کنند اگر مشکل وام، بیکاری و اشتغال دارند باید به نمایندگان مراجعه کنند.
وی تصریح کرد: وظایف مجلس تنها به تصویب قوانین محدود نمی شود بلکه کارهای دیگری را نیز از طرف مردم و برای مردم می تواند انجام دهد از جمله آنها:
1- دادن رای اعتماد به وزیران است که رئیس جمهور پس از تایید و انتخاب از طرف مردم، وزیران را به مجلس معرفی می کند و نماینده می تواند با تحقیق بیشتر پیرامون برنامه های وزیر پیشنهادی بادادن رای اعتماد به حل مشکلات مردم کمک کند.
2- سوال کردن از رئیس جمهور و وزیران از دیگر وظایف نماینده است که می توانند مشکلات کشور و حوزه انتخابیه خود را از رئیس جمهور و وزیران مربوطه سوال نماید و آنها را پیگیری کند.
3- یکی از اختیارات مسلم مجلس و نمایندگان استیضاح رئیس جمهور و وزیران است هنگامی که تعدادی از نمایندگان به این نتیجه رسیدند که رئیس جمهور و وزیر در کار خود موفق نیست و منافع کشور در خطر افتاده است می تواند با اهرم استیضاح مسئولان اجرایی کشور را بازخواست کند.
4- نمایندگان مجلس این اختیار را دارد که در مورد مسائل مهم کشور تحقیق و بررسی کنند و برای رسیدگی به مشکلات سازمان ها و شکایت های مردم هیئت هایی را تشکیل دهند. نمایندگان می توانند از این راهکار قانونی استفاده کرده و با نظارت بیشتر برمصوبات مجلس کشور را در راه پیشرفت کمک کنند.
5- رسیدگی به شکایت مردم از دیگر وظایف نمایندگان است. نمایندگان در کمیسیون اصل 90 موظف هستند به شکایات مردم از سازمان های دولتی و قوه قضاییه رسیدگی کنند و نمایندگان نیز براساس وظیفه اصلی خود یعنی همان نظارت از ارگان های مربوطه بازخواست می کنند که یا به طور شخصی و یا در صورت شکایت عمومی جواب را به صورت علنی در رسانه ها مطرح نمایند.
این پژوهشگر مسائل حقوقی وظیفه نمایندگان را وظیفه ای خطیر دانست و افزود: نمایندگان مجلس باید با آگاهی نسبت به وظایف نمایندگی خود در راستای بهبود زندگی مردم تلاش بیشتر نمایند. آنها باید با تصویب قوانین مناسب مشکلات موجود در بروکراسی اداری را حل کنند و وقت خود را به دعواهای سیاسی نگذارند زیرا باید در پیشگاه ملت و خداوند متعال پاسخگو باشند.
مددی مجلس هفتم را مجلسی موفق در حوزه عمل به وظایف نمایندگی دانست و گفت: اکثریت نمایندگان در مجلس هفتم با آگاهی و اشراف به قانون و وظیفه نمایندگی، گام های موثری در بهبود شرایط زندگی برداشتند و این کار برمی گردد به عدم عوام فریبی و عدم دادن وعده های غیرقابل تحقق به مردم که از حیطه وظایف نمایندگان خارج است.
وی تصریح کرد: جهت آشنایی مردم با قوانین و حیطه اختیارات نمایندگان در مجلس باید همه ارگانها بسیج شوند و در یک اطلاع رسانی جامع و صحیح نسبت به وظایف نمایندگان در مجلس شورای اسلامی مردم را آگاه کنند.