اشتیاق آمریکایی

رضا گرمابدری
یکی از پیامدهای جابه جایی قدرت در آمریکا این است که دیدگاه های همسو با سیاست کلان دولت جدید بیشتر امکان ظهور و بروز پیدا کرده است و نقد سیاست های دولت گذشته پر رنگ تر به چشم می آید.
دولت جدید غیبت چند ساله آمریکا در جلسات 1+5 که با حضور ایران برگزار می شد را خسارت بزرگ می داند و در تلاش است برخلاف رویگردانی دولت گذشته از حضور در این جلسات، مشتاقانه به جلسات روی آورد. آنها معتقدند حضور در جلسات 1+5 برای آنها فرصتی است تا رو در رو با ایرانی ها گفت وگو کنند.
لجاجت و کودنی دولتمردان دولت گذشته آمریکا سبب گردید تا آنها اقدام به یک خودتحریمی کنند و این خودتحریمی تا اواخر عمر آن دولت که «برنز» را به نشست 1+5 با حضور ایران اعزام کردند ادامه داشت. به زعم دولتمردان گذشته آنها با عدم حضور در نشست های 1+5 ایران را تحریم می کردند حال آنکه محروم شده واقعی آنها بودند زیرا ایرانی ها در جلسات شرکت می کردند و روشن و صریح دیدگاه هایشان را مطرح می کردند و سخنان طرف مقابل را می شنیدند.
در واقع در این نشست ها جریانی خارج از اراده آمریکا در حال شکل گیری بود و شکل گیری این جریان که برای ایران پیش برنده بود خسارت سنگینی را به آمریکایی های دورمانده از صحنه گفت وگو وارد کرد که دیگر امکان جبران آن وجود ندارد و آمریکایی سعی می کنند در تدوین سیاست های خود آن را جبران کنند. «راجر کوهن» مقاله نویس نیویورک تایمز در این باره می نویسد: «روزولت هم می توانست در سال 1942 مانند بوش امروز تصمیم گیری احمقانه ای انجام دهد و به استالین بگوید که ما ایدئولوژی کمونیستی شما را نمی پسندیم، بنابراین کمک شما را برای شکست دادن نازی ها نمی پذیریم. ما می دانیم شما قدرتمندید، اما با شیطان وارد معامله نمی شویم. این اشتباه احمقانه ای بود که بوش در مورد ایران مرتکب شد.» وی در ادامه می افزاید: «بوش، حکومت روحانی ایران را جزیی از محور شرارت توصیف کرد.
بر مبنای همین تفکر، بوش نتوانست در زمانی که خاتمی سازشکار در ایران بر سر قدرت بود، از کمک این کشور در دو جنگ و در مقیاسی وسیع تر از کمک این کشور در سطح منطقه خاورمیانه به نفع خود بهره ببرد. در دیپلماسی آمریکا واقع بینی مغلوب مفهوم مخرب حکومت مطلقه فردی شد.» کوهن با اشاره به وضع موجود ادامه می دهد: «حال ما مانده ایم و چندین هزار سانتریفیوژ و آنچه که ایران از دیرباز آرزوی داشتن آن را در سر می پروراند. یعنی اینکه اوباما بیاید و این رژیم را به رسمیت بشناسد، تهدیدها را کاهش دهد و از تقاضاها برای تعلیق غنی سازی به عنوان پیش شرط بازگشت آمریکا در کنار سایر قدرت های بزرگ هسته ای در گفت وگوهای هسته ای ایران چشم پوشی کند.» واقعیتی که کوهن نمی تواند از آن صرف نظر کند و اجباراً به آن اعتراف می کند این است: «پیشرفت های ایران در 8 سال گذشته قابل برگشت نیست. آن چیزی که می تواند تغییر شکل پیدا کند نیت حقیقی ایران است و اینکه مشخص شود، این کشور تا چه اندازه ای صادق باقی خواهد ماند.»
با توجه به دیدگاه های «کوهن» آمریکا باید هم مشتاقانه به گفت وگوها باز گردد و به خودتحریمی به گفته «کوهن» احمقانه پایان دهد. این اشتیاق آنگونه که «کوهن» به خوبی متوجه شده برای رفع و رجوع مسائل گذشته نیست زیرا پیشرفت ها قابل بازگشت نیست اما گفت وگوها بی فایده هم نخواهد بود چرا که کار باید در یک بازه زمانی چند مرحله ای ادامه پیدا کند و تعاملات جمعی می تواند خواسته طرفین را منطقی تر کند. به نظر می آید آمریکایی ها برای متوقف کردن حرکت پرشتاب ایران قصد ورود به گفت وگوها را ندارند زیرا آنها به خوبی دریافته اند که این عمل امکان ندارد زیرا ایران پیشتر تکلیفش را با این مسئله روشن کرده اما آمریکایی ها می توانند به منطقی شدن تعاملات امید داشته باشند مشروط بر اینکه چیزی برخلاف حق مسلم هسته ای ایران طلب نکنند. «سونی افرون، مقاله نویس «لس آنجلس تایمز» در این ارتباط می نویسد: «گفته می شود کاخ سفید بر روی جزئیات پیشنهاد کار می کند. ممکن است آنچه ایران می خواهد در آن گنجانده شود: یک برنامه تولید انرژی اتمی پیشرفته که تکنولوژی ایران را جلو می اندازد. ممکن است به ایران اجازه داده شود که همان راکتوری که به امارات اجازه خرید آن داده شده است، بخرد (امارات برای از بین بردن خطر انحراف عملکرد برنامه، تصمیم گرفته است سوخت اتمی را از راکتورهای کشورهای دیگر بخرد و به جای غنی سازی سوخت باقی مانده را باز تولید کند) و در مقابل غنی سازی را متوقف کند و به بازرسان اجازه بازرسی بدهد.»
در حال حاضر آنچه که برای آمریکایی ها اهمیت دارد فرصت داشتن است. آمریکایی ها به خوبی مضرات فرصت سوزی را درک کرده اند و دیگر نمی خواهند در هر صورتی فرصت را از دست بدهند. به اعتقاد آنها فرصت هایی را که آنها از دست دادند توسط ایران بهترین بهره برداری ها شد. به زعم آنها حضور در نشست های 1+5 هم می تواند برای آمریکایی ها فرصت تلقی شود و هم شاید تا حدودی مانع فرصت طلبی ایران شود. در اینجا پاسخ یک سوال باقی می ماند آیا حضور آمریکایی ها در نشست های 1+5 می تواند برای ایران مانع ایجاد کند تا ایران نتواند از فرصت هایش بهره ببرد. احتمالاً آمریکایی ها برای این سوال پاسخ دارند و به اقتضای آن پاسخ در پی حضور در جلسات 1+5 هستند. واکنش ایران به این برنامه سوزاننده فرصت ایران می تواند این باشد که به اقدام هسته ای در حال اجرا شتاب بیشتری بدهد.
ان شاءالله