حق‌محوری و انصاف در انتخابات

دکتر یدالله جوانی
انقلاب اسلامی منادی این پیام بود که باید اخلاق را به عرصه سیاست بازگرداند و براساس نظریه پیوند دین و سیاست، در همه امور سیاسی موازین دینی و شرعی را رعایت کرد. در سیاست ماکیاولی اخلاق جایی نداشته و براساس نظریه هدف وسیله را توجیه می کند، حتی می توان برای حفظ یا رسیدن به قدرت سیاسی به امور غیراخلاقی نیز روی آورد. در جمهوری اسلامی براساس اصل ششم قانون اساسی امور کشور در تمامی زمینه ها باید با اتکا به آرای عمومی اداره گردد. با انتخاباتی چون انتخابات ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و شوراها، مردم از میان واجدین شرایط که خود را داوطلب پذیرش مسئولیت کرده اند، کسانی را برای خدمت گزاری برمی گزیند تا طی یک دوره مشخص امانت دار مردم بوده و به کشور و ملت خدمت کنند.
یکی از مسایل بسیار مهم در انتخابات، صحیح برگزار شدن آن انتخابات است. انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری را در پیش رو داریم. هر کسی نسبت به نظام جمهوری اسلامی و ارزش های حاکم بر آن احساس تعلق دارد، باید بسترهای برگزاری یک انتخابات سالم را فراهم سازد. رعایت اخلاق انتخاباتی، رقابتی بودن و آزاد بودن از نشانه های برگزاری یک انتخابات صحیح و سالم می باشد. متأسفانه تحلیل برخی از انتخابات گذشته، نشان می دهد در فرآیند برخی از انتخابات، اخلاق انتخاباتی، آنگونه که شایسته ملت مسلمان و انقلابی ایران باشد رعایت نگردیده است.
یکی از مولفه های اخلاق انتخاباتی، حق محوری و رعایت انصاف می باشد. حق محوری و رعایت انصاف در انتخابات باید از سوی مسئولان و برگزارکنندگان انتخابات، کاندیداها و طرفداران آنان رعایت گردد تا بتوان گفت، یک انتخابات سالم در کشور انجام شده است. انصاف یک قاعده عام اخلاقی مورد توافق همه مکاتب اخلاقی می باشد. مردم به خوبی مفهوم انصاف را درک می کنند. این قاعده عام اخلاقی را می توان اینگونه تفسیر کرد که: « هر چه را برای خود می پسندی برای دیگران بپسند و هر چه را برای خود نمی پسندی برای دیگران مپسند.»
انتخابات عرصه رقابت میان کاندیداها و هواداران آنان با یکدیگر است. در این عرصه، هر جریان سیاسی می خواهد از طریق معرفی خود و برنامه هایش، نامزد موردنظر خود را از طریق جلب آرای مردم، پیروز صحنه انتخابات نماید. یکی از مهمترین مسایلی که در تبلیغات سیاسی انتخاباتی باید مورد توجه باشد، اخلاق انتخاباتی است و از محورهای این اخلاق انتخاباتی رعایت انصاف و حق محوری می باشد. متأسفانه رفتار برخی از کاندیداها و هواداران آنها در انتخابات دهم ریاست جمهوری، بیانگر این واقعیت تلخ است که این مهم آنگونه که باید مورد توجه قرار نمی گیرد.
سیاه نمایی ها و از کاه کوه ساختن نسبت به برخی از مشکلات جاری از سوی برخی از کاندیداها و هواداران آنها که عمدتاً صاحب رسانه هستند، نشان می دهد آنان برای نیل به قدرت و به زیر کشیدن رقیب تا چه اندازه پایبند اصل حق محوری و انصاف می باشند. کسانیکه در تبلیغات انتخاباتی اصول اخلاقی را رعایت نمی کنند و برای تخریب رقیب خود از هر ابزار و شیوه غیراخلاقی استفاده می کنند، چگونه می توانند پس از تصدی مسئولیت با تمام توان به تمام شعارهای انتخاباتی خود عمل کرده و وفادار به قانون و حقوق ملت باشند. صداقت، اولین شرط امانتداری به حساب می آید. رفتار انتخاباتی هر یک از افرادی که خود را کاندیدای ریاست جمهوری می داند و همچنین حامیان اصلی آن در قالب احزاب، گروه ها و تشکل های سیاسی، می تواند بیانگر سطح رعایت و پایبندی یا عدم پایبندی آنان نسبت به این مهم به شمار آید.
طی یکسال گذشته همواره رهبر معظم انقلاب اسلامی نسبت به برخی از تخریب ها و سیاه نمایی ها هشدار داده و در یکی از خطبه های نماز جمعه سال گذشته با صراحت فرمودند، البته این نوع تخریب ها، بی ارتباط با انتخابات ریاست جمهوری نمی باشد. در همین سخنرانی رهبر فرزانه انقلاب فرمودند: من با این نوع رفتارها، نگران ترویج اخلاق بی انصافی در کشور هستم. این دغدغه مقام معظم رهبری را همگان باید جدی بگیرند. جامعه ایرانی باید برمدار فضیلت ها حرکت کند و در این مسیر رعایت انصاف و حقوق دیگران یک اصل است. انتخابات صحنه محک خوردن میزان پایبندی اشخاص و جریان ها نسبت به این اصل اساسی دینی و انسانی است.