چالش‌های فرهنگی سند چشم‌انداز

علی امینی
این سند، چشم اندازی روشن از افق جمهوری اسلامی ایران در سال 1404 ارائه می دهد، در این چشم انداز هر گونه توسعه اقتصادی و اجتماعی بایستی مبتنی بر آموزه های اسلامی و ارزش های حیات بخش آن و نیز بر پایه مولفه های پویای فرهنگی مکتب شیعه باشد. بنابراین در صورتی که کشور در عرصه های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی پیشرفت بنماید، اما این پیشرفت و ترقی در پرتو مکتب اسلام نباشد کشور در افق 1404 به کشوری نسبتاً توسعه یافته و اما دست چندم همچون سنگاپور و کره جنوبی تبدیل خواهد شد و در نظام جهانی سرمایه داری ادغام خواهد شد.
به قول صاحب نظران در این صورت جمهوری اسلامی ایران که مدعی ارائه مدل اسلامی الهام بخش در جهان مستضعفان بود خود به حلقه ای از زنجیره های امپریالیسم جهانی مبدل خواهد شد. بنابراین آنچه مهم است و در سند چشم انداز در مسیر توسعه اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بر آن تأکید شده، این است که هر گونه پیشرفت بایستی مبتنی بر آموزه های اسلامی و مکتب رهایی بخش اسلام باشد و این مهم بایستی در برنامه های پنج ساله کشور به طور بنیادین مورد توجه قرار گیرد و به عنوان یک منشور و راهبردی فرهنگی مدنظر همه مسئولین، کارگزاران، سیاستگذاران و مجریان کشوری قرار گیرد.
بدون تردید در پرتو آیین حیات بخش اسلام است که جمهوری اسلامی می تواند به رشد و اعتلای همه جانبه و واقعی نایل آید و عمق استراتژیک فرهنگی خود را در محیط بین المللی و عرصه جهانی بسط و گسترش دهد و در این صورت است که می تواند به عنوان «الگوی الهام بخش» کشورهای مسلمان و دیگر کشورهای مستضعف جهان در روابط و تعاملات جهانی تبدیل شود.
برای نیل به این مقصود بایستی چالش های فرهنگی فرا روی اهداف سند چشم انداز را شناسایی کرد تا با طراحی و تدوین استراتژی های ویژه بر آنها فائق آمد و بتوان آنها را به فرصت تبدیل کرد. بدیهی است که عدم توجه به چالش های مذکور می تواند در فرایند تحقق اهداف سند چشم انداز بحران آفرینی کند.
برخی از چالش های فرهنگی فراروی سند چشم انداز عبارتند از:
الف) غفلت سیاستگذاران، کارگزاران و برنامه ریزان نظام از نقش بی بدیل فرهنگ ناب اسلامی در تحقق سند چشم انداز؛
ب) فقدان درک نفوذ و تأثیر آموزه های غیر الهی و غیر اسلامی در تار و پود جامعه و عدم اهتمام در به کارگیری راهبردهای موثر برای مقابله با آنها؛
ج) فقدان درک «جنگ فرهنگی» استکبار جهانی علیه انقلاب اسلامی و دستاوردها و نفوذ منطقه ای کشورمان که بدون تردید این جنگ فرهنگی که امروزه «جنگ نرم» نام گرفته است با هدف عدم تحقق سند چشم انداز انجام می شود. چرا که دشمن از اینکه جمهوری اسلامی ایران با ویژگی های انقلابی و الگوی الهام بخش اسلامی ابرقدرت منطقه ای شود به شدت نگران است. پس مسلم آن است که ما در این فرایند به یک «جهاد فرهنگی» نیازمندیم.
د) بهره گیری از الگوها و استراتژی های ترجمه شده کشورهای غربی و یا حلقه های فرهنگ غربی در جغرافیای آسیایی که گاه و بی گاه در بدنه کارشناسی، فعالانه مورد توجه قرار می گیرد، یکی دیگر از چالش های فرهنگی فرا روی سند چشم انداز بیست ساله است. تحقق رسالت های اسلامی در سند چشم انداز بیست ساله نیازمند به کارگیری یک مدل اسلامی با ویژگی های خاص خودش است. دست اندرکاران اجرای سند چشم انداز کشورمان که مجموعه سیاست گذاران و مجریان نظام می باشند بایستی به منظور دفع تهدیدات ناشی از التقاط و انحراف های ناشی از ترجمان فرهنگ غربی، ضمن تأکید بر بومی سازی متناسب با رسالت های اسلامی سند چشم انداز، اقدام به شاخص سازی، مفهوم پردازی و وفاق میان ذهنی نمایند.