طرح اتحادیه عرب در بوته امتحان

حسین امیدی
رایزنی وزرای خارجه اتحادیه عرب که نهایتا در یک نشست 5 نفره در منزل دکتر عمرو موسی به طرحی سه بندی در مورد لبنان منتهی شد، با ورود عمرو موسی به بیروت در عصر چهارشنبه گذشته وارد مشورتهای همه جانبه با طرفهای لبنانی شده است.
این طرح که سه اولویت متوالی داشته و برعدم ارتباط با هم تاکید دارد، دعوت به انتخاب فوری رئیس جمهوری میشل عون براساس قانون اساسی، دعوت به توافق فوری در تشکیل حکومت وحدت ملی بشکلی که هیچ یک از دو طرف امکان تعطیلی آن را نداشته و ترجیح با موقعیت رئیس جمهور باشد و دعوت به کار برای تدوین قانون جدید انتخابات ( پس از انتخاب رئیس جمهور و تشکیل حکومت جدید) نموده است.
عمرو موسی برای دریافت دیدگاه های دو طرف با کلیه مقامات سیاسی- حزبی و روحانی ملاقات کرده تا چگونگی اجرای طرح اتحادیه عرب را با نزدیک کردن مواضع طرفین روشن نماید.
اگر چه بند دوم این طرح به لحاظ نسبت و ترکیب حکومتی روشن نیست و هر یک از طرفها برداشتهای خود را عنوان می کنند ولی عملا رایزنی ها نشان داده که ملاحظات بازیگران داخلی و خارجی در رسیدن به توافق برطرح اتحادیه عرب سایه انداخته است. 41 مارسی ها از یک سو سخن از حمایت از طرح می زنند ولی مذاکره با نماینده 8 مارس( با حضور موسی و نبیه بری) را نمی پذیرند. با اینکه گفته شده عربستان و فرانسه از طرح اتحادیه عرب حمایت می کنند ولی مقامات آمریکایی نیز چارچوبهای مطلوب خود را مورد تاکید قرارداده اند.
الیوت آبرامبز گفته است « در هر توافقی نباید کوچکترین امتیاز به حزب ا... داده شود» که به معنی ممنوعیت هرگونه توافق بین طرفهای لبنانی است و هر توافقی برای دو طرف امتیازاتی در برخواهد داشت.
ویلتمن، سفیر آمریکا که چندروزی است ماموریت در لبنان را به پایان رسانده ولی همراه هیئت آمریکایی کنگره از لبنان دیدار می کند نیز گفته است« در هر توافق نباید جایگاه رئیس جمهور تضعیف شود» و منظور وی این است که توافق بر روی نخست وزیر و یا ترکیب حکومتی باید پس از انتخاب رئیس جمهور باشد. این نیز بدان معنا است که طرح اتحادیه عرب و تلاشهای عمروموسی با وتوی آمریکایی مواجه است.
اگر برخی گزارشهای منتشره مبنی بر اینکه آمریکا منتظر بهار است تا چارچوب سیاست خارجی اش در قبال سوریه و ایران روشن شود و اوضاع عراق به نقطه مطلوب تری رسیده و معادله منطقه ای برای آمریکا بهبود یابد، درست باشد، نمی توان انتظار داشت که طرح اتحادیه عرب و رایزنی های عمرو موسی نتیجه بهتری از تلاش های قبلی داشته باشد.
با اینکه نشست شنبه برای دوازدهمین بار به تعویق افتاده تا دوشنبه آینده موعد جدید نشست پارلمان باشد ولی تباین و اصرار بر مواضع بازیگران داخلی و خارجی مانع جدی برای عمروموسی خواهد بود که منتظر رسیدن وزیرخارجه قطر به بیروت است و یا امیدوار به نتایج دیدار سارکوزی با مقامات عربستان می باشد.
عنصر اصلی و مهم برای شکل گیری رویکرد توافقی در جبهه 14 مارس به نوع سیاست و رویکرد آمریکا مرتبط است و بوش در سفر 8 روزه به منطقه، علنا به «سیاست شکاف و جبهه سازی» تکیه کرده و مجوز رفتار مسالمت جویانه صادر نخواهد کرد. شاخص مواضع سعدحریری که از پشتوانه مواضع تند جعجع در مذاکره با عون ابراز شده، با رویکردهای بوش کاملا هماهنگ است. برخی منابع مطلع معتقدند سعدحریری در سفر اخیر به فرانسه به نمایندگان آمریکا و اسرائیل تعهد داده است که فضای فعلی را بسوی افزایش تشنج پیش خواهد برد تا زمینه درخواست برای مداخله بین المللی در لبنان را به آمریکا و فرانسه بدهد.
اگر این اخبار و مواضع آمریکایی درست تلقی شوند، طرح اتحادیه عرب، در بوته امتحان بحران لبنان و فشارهای آمریکایی، امیدواری یک توافق ایجاد نخواهد کرد.