فضای گفت وگوی سفرای ایران و آمریکا در بغداد

شاید برای اولین بار در تاریخ است که یک ابر قدرت در حالیکه درصدد برخورد با یک کشور بوده برای رفع مشکل خود در یک کشور دیگر با آن کشور وارد گفت وگو می شود. آمریکایی ها پس از اشغال عراق بارها اعلام کردند مقصد بعدی ایران است و رئیس جمهور آن برای مقدمه چینی این مقصد، ایران را -به همراه عراق و کره- یکی از سه محور شرارت نامید ولی اینک 4 سال پس از آنکه پایتخت عراق را به تصرف خود درآورد با سفیر ایران در کشور اشغال شده به پای میز مذاکره می نشیند!
آمریکایی ها البته برای اینکه قافیه را نبازند و از عنوان ابرقدرتی خود -که اینک از آن پشم و پیله ای باقی نمانده است- مراقبت کرده باشند فهرست اتهاماتی را در آستانه دیدار قمی و کروکر متوجه ایران کرده اند که در رهس آن دخالت ایران در عراق و ارسال سلاح برای گروههایی است که با اشغالگران در حال نبرد می باشند در حالیکه همه می دانند این ادعا برای کشوری که 140هزار نظامی آمریکایی را وارد عراق کرده است و در همان حال از ارائه یک سند برای دخالت ایران در عراق عاجز مانده قابل قبول نمی باشد. ارسال سلاح ایرانی به عراق نیز معنا و مفهومی ندارد چرا که تهیه اسلحه توسط گروههای عراقی در کشوری که به دلیل اشغال فاقد نهادهای مردمی امنیتی است کار دشواری نیست و از این رو انواعی از سلاح های مختلف که متعلق به قدرت های میلیتاریستی- از جمله آمریکا، چین، روسیه، فرانسه و انگلیس پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل- است در دست تروریست ها می باشد.

امروز دیدار حسن کاظمی قمی با رایان کروکر در فضایی انجام می شود که به تعبیر واشنگتن پست روزنامه نزدیک به محافل کاخ سفید، دست برتر با ایران است و آمریکایی ها علیرغم فهرست ادعایی خویش ناچارند به یک چارچوب قابل قبول برای ایران تن بدهند وگرنه خود می دانند گفت وگو پیش از آنکه آغاز شود به پایان می رسد.

حسن کاظمی قمی در دوران سه ساله مسئولیت خود در عراق سه سفیر آمریکایی را تجربه کرده است، زلمای خلیل زاد و رایان کروکر و بطور طبیعی به نسبت همتای آمریکایی اش از تجربه و پختگی بیشتری برخوردار می باشد این در حالی است که رایان کروکر در حین مذاکره خود را در موضع کشوری می بیند که طی یکی- دو سال آینده ناچار است عراق را ترک کند در حالیکه قمی کشورش را همسایه دائمی عراق می داند و به قول وزیر خارجه عراق همسایگی ایران و عراق واقعیتی غیرقابل تغییر است.

گفت وگوی امروز ایران و آمریکا در بغداد در صدر خبر رسانه های آمریکا قرار دارد و این البته به خاطر مفاد گفت وگوها نیست بلکه از این روست که ایران در طول 28 سال گذشته- و هنوز نیز- مذاکره با آمریکایی ها را نفی کرده است و اینک نیز در قالب عراق به گفت وگو برای تفهیم مواضع خود به طرف آمریکایی و یادآوری مسئولیت های حقوقی اشغالگران رضایت داده است. با این وصف پر واضح است که سایه ای از تردید متن و حاشیه این گفت وگوها را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
مدت زمانی طول خواهد کشید تا چارچوب گفت وگوی ایران و آمریکا در بغداد مشخص شود و به نظر نمی آید دو طرف در دیدار مقدماتی به توافق درباره موضوعات مورد بحث در گفت وگو دست یابند. طبیعت مناسبات سرد و خصومت آمیز دو کشور حکایت گر تطویل گفت وگو برای حتی توافق پیرامون موضوعاتی که در دستور کار قرار می گیرند خواهد بود.
در همان حال رایان کروکر در یک تنگنای زمانی قرار دارد و به لحاظ روانی سفیر دولتی است که از سوی ملت خود و کنگره و حتی فرماندهان ارشد ارتش برای پایان دادن به اشغال عراق تحت فشار است. سفیر آمریکا می داند که میزبانان! او هم در مجلس خود خواستار ارائه جدول زمانی خروج نظامیان از سوی مقامات آمریکا شده اند؛ مضمون بیانیه پایانی اجلاس اخیر همسایگان عراق و بخصوص تأکید عربستان و مصر بر لزوم ارائه جدول زمانی خروج نظامیان آمریکایی از عراق بر این نکته تأکید می کند که هیچکس موافق حضور نظامیان آمریکا در عراق نیست. او امروز موضع ضعیفی دارد و حسن کاظمی قمی می تواند با اقتدار به تفهیم موارد مشترک ایرانی ها و عراقی ها به طرف مقابل خود بپردازد.