آینده فرانسه پس از پیروزی سارکوزی

اشاره: خبرگزاری بی بی سی در تحلیلی درباره انتخابات ریاست جمهوری فرانسه و فرد پیروز این انتخابات، گمانه زنی هایی پیرامون تغییرات احتمالی در سیاست های خارجی این کشور کرده است.

هرچند به نظر می رسد که رئیس جمهور جدید فرانسه، فعالیت های خود را بر اصلاحات اجتماعی و اقتصادی داخلی متمرکز خواهد کرد، اما به عنوان رئیس کشوری که معمولا علاقمند است در نظم جهانی دخالت داشته باشد، ناگزیر به در پیش گرفتن سیاستی فعال در حوزه خارجی نیز خواهد بود.

محدوده قدرت سارکوزی در دو حوزه داخلی و خارجی، قاعدتا به ترکیب پارلمان فرانسه که انتخابات آن قرار است بزودی برگزارشود، بستگی خواهد داشت، اما اگر وی موفق به کسب اکثریت پارلمانی شود، در آن صورت احتمال تغییر در سیاست های سنتی فرانسه در حوزه خارجی دور از انتظار نخواهد بود.

سارکوزی پیش از این، «تونی بلر» نخست وزیر انگلیس را الگوی مناسبی از یک رهبر سیاسی توصیف کرده بود، الگویی که وی درصدد است در فرانسه نیز آن را درپیش بگیرد.

تونی بلر به عنوان سیاستمداری واقعگرا که نظرات خود را با شفافیت اعلام و پیگیری می کند معروف است، حتی اگر این سیاست ها، مورد علاقه روشنفکران نباشد.

در مقابل شفافیت واقعگرایانه رهبر انگلیس که محبوبیت هم ندارد، رهبران فرانسه اغلب به داوری جامعه روشنفکری نسبت به عملکرد خود حساس بوده و از همین رو، گاهی اوقات و بویژه در سیاست خارجی، در انتخاب بین امور واقعی و انتزاعی سردرگم هستند.

سیاست های ناشی از چنین نگرشی، معمولا ابهام آمیز است و در صحنه عمل حاصلی جز عدم قاطعیت ندارد.
به نظر می رسد سارکوزی درصدد آن است تا مناسبات فرانسه با جهان خارج را نه برمبنای ایده های روشنفکری که در فرانسه به صورت سنتی قدرتمند است، بلکه بر مبنای واقعیات ساده، اما شفاف جامعه بین المللی پایه بگذارد.

نخستین کشوری که ظاهرا سارکوزی درنظر دارد روابط کشورش را با آن بهبود بخشد، آمریکاست. کشوری که در اغلب سال های پس از جنگ جهانی دوم، روابط چندان گرمی با فرانسه نداشته است و از همین رو، سارکوزی در نطق پیروزی خود به صراحت تأکید کرد که آمریکا می تواند بر روی دوستی فرانسه حساب کند.

تغییر در مناسبات آمریکا و فرانسه، به طور طبیعی بر نگرش دولت جدید فرانسه نسبت به خاورمیانه نیز تأثیر می گذارد.
هر چند در یکی دوسال اخیر، آمریکا و فرانسه سیاست مشترکی در برابر سوریه و لبنان و همینطور تا اندازه زیادی نسبت به برنامه هسته ای ایران، داشته اند، اما تفاوت دیدگاه های دوکشور درباره بحران عراق و روند صلح میان اسرائیل و فلسطینی ها، در بی اعتمادی نسبی دو کشور به یکدیگر بی تأثیر نبوده است.

هرچند نمی توان نسبت به رفع سریع تمام اختلافات فرانسه و آمریکا در مورد بحران خاورمیانه و عراق مطمئن بود، اما سارکوزی به احتمال زیاد، برخی از اصطکاک های بین دوکشور را در این باره رفع خواهد کرد.
«ایهود اولمرت» نخست وزیر اسرائیل و «شیمون پرز» معاون وی از پیروزی سارکوزی در انتخابات ریاست جمهوری فرانسه به گرمی استقبال کردند و او را «دوست اسرائیل» نامیدند.

«بنیامین نتانیاهو» رهبر اپوزیسیون راستگرای اسرائیل نیز موضعی مشابه کابینه در برابر پیروزی سارکوزی گرفته و رئیس جمهور فرانسه را نه فقط دوست اسرائیل که دوست شخصی خود هم دانسته است.

آنچه به ویژه باعث جلب توجه شیمون پرز به سارکوزی شده، اظهارات رئیس جمهور جدید فرانسه درباره خاورمیانه در نطق پیروزی اوست.سارکوزی در نطق خود، تمام طرف های درگیر در خاورمیانه را به غلبه بر نفرت خود فراخواند و تأکید کرد کشورهای خاورمیانه لازم است از حرکتی که کشورهای اروپایی 50سال پیش برای آفرینش اتحادیه اروپا از خاکستر جنگ دوم جهانی آغاز کردند، الگوبرداری کنند و «اتحادیه مدیترانه ای» را پایه بگذارند.

تشکیل اتحادیه ای از کشورهای خاورمیانه و حوزه جنوبی مدیترانه، همواره مورد علاقه سران چپگرای اسرائیل به ویژه شیمون پرز بوده است، اتحادیه ای که تشکیل آن، هدف اصلی طرح خاورمیانه بزرگ آمریکا نیز هست.

نزدیکی سارکوزی به اسرائیل و حمایت وی از تشکیل اتحادیه کشورهای خاورمیانه، البته به معنای رها کردن فلسطینی ها از طرف فرانسه نیست، زیرا فرانسه در هر حال به ایجاد توازن بین منافع اعراب و اسرائیل نیاز دارد.
با این حال، مواضع سارکوزی نسبت به بحران خاورمیانه به گونه ای نخواهد بود که اسرائیلی ها، آن را به جانبداری کامل از اعراب متهم کنند، اتهامی که بعضاً به «ژاک شیراک» وارد می شد.

علاوه بر این، به نظر نمی رسد سیاست سارکوزی در برابر بحران لبنان و دولت سوریه تغییری نسبت به دوران ریاست جمهوری ژاک شیراک پیدا کند.

هرچند دولت سوریه و حزب الله لبنان امیدوارند ورود سارکوزی به کاخ الیزه باعث تعدیل مواضع فرانسه نسبت به آنها شود، چرا که سارکوزی برخلاف شیراک، دوستی شخصی خاصی با خانواده «رفیق حریری» نخست وزیر فقید لبنان ندارد، اما به نظر می رسد که این امیدواری در عمل حاصلی درپی نداشته باشد.

در مورد بحران عراق هم اگرچه سارکوزی به هم پیمان نزدیک آمریکا تبدیل نخواهد شد، اما به احتمال زیاد، زخم های برجای مانده در روابط دوکشور بر سر این موضوع را التیام خواهد داد.

به هر حال، به قدرت رسیدن سارکوزی در فرانسه برای دولت آمریکا امیدبخش است. آمریکایی ها به چهره ای مانند تونی بلر در فرانسه نیاز داشتند، آن هم زمانی که تونی بلر خود در حال ترک صحنه قدرت در انگلیس است.