تعمیق معنویت در گرو حرکت عظیم فرهنگی است

* در طول 30 سال حضور پرثمر سپاه در پاسداری از انقلاب اسلامی، نمایندگی ولی فقیه هم دوشادوش فرماندهی در جهت تحقق اهداف عالیه سپاه تلاش کرده است، ثمره این مجاهدت را پس از سه دهه چگونه ارزیابی می کنید؟
**حضور روحانیت و کسانی که در امر فرهنگ و تبلیغ دین تخصص دارند در کنار پاسداران که در حقیقت متولیان پاسداری از انقلاب اسلامی و ارزش ها در جامعه هستند، می تواند بسیار مهم باشد.
این حضور توانسته در بسیاری از مراحل سپاه را در ابعاد معنوی، اخلاقی و بینش سیاسی رشد دهد. البته با اشکالاتی هم همراه بوده است زیرا روحانیت هم مثل دیگران مصون از خطا نبوده اند. اما روح کلی حاکم بر نمایندگی این است که بتواند آن وظیفه اصلی خود یعنی تقویت بنیه اعتقادی و معنوی، رشد مباحث اخلاقی، ایمانی و بصیرت سیاسی را در بین پاسداران، سربازان و خانواده های آنها انجام دهد.
قطعاً اگر به سه نکته اساسی حسن کارهای انجام شده، خارج کردن عیوب و بر طرف نمودن نواقص و کمبودها توجه کنیم، می توانیم به هدف اصلی حضور روحانیت در سپاه برسیم.
* آیا نمایندگی ولی فقیه که مأموریت آن تعمیق بینش و بصیرت دینی و سیاسی است، در کادرسازی برای یک نیروی جهادی و انقلابی به ویژه پس از دفاع مقدس موفق بوده است؟
**اگر امروز حوزه نمایندگی را با وضعیت سال های اولیه سپاه مقایسه کنیم، از وضعیت قابل قبولی برخوردار است.
در واقع اگر از این دیدگاه نگاه کنیم که چون در جمهوری اسلامی ایران، سپاه از مهم ترین ارکان نظام است و امکانات لازم یعنی سرمایه عظیم نیروی انسانی هم برای رشد و تعالی معنوی پاسداران در اختیار حوزه نمایندگی ولی فقیه قرار دارد، کارنامه فعالیتی آن از نمرات خوبی برخوردار است. اما اگر بخواهیم انتهای هدف را نگاه کنیم و فاصله خود را تا هدف مورد ارزیابی قرار دهیم، باید بگوییم با توجه به توان موجود حوزه نمایندگی و امکاناتی که امروز در اختیار این حوزه قرار دارد، بیش از این می توانیم تلاش کنیم.
* شما در این رابطه چه راهکاری را پیشنهاد می دهید؟
**ابتدا باید باور کنیم که توان فرهنگی و علمی مجموعه حوزه نمایندگی ولی فقیه در سپاه نسبت به سایر رده های تابعه این نهاد انقلابی بیشتر است. سپس باید در نگاه و نگرش مان نسبت به کل مجموعه سپاه تغییری ایجاد کنیم.
علاوه بر این رسیدن به خودباوری و ایجاد یک حرکت عظیم فرهنگی معنوی نیز از دیگر راهکارهایی است که در صورت اجرا می تواند حوزه نمایندگی را به سر حد مطلوب برساند.
بنابراین می توان گفت اگر راهکارهای فوق مورد توجه قرار گیرد، این توانایی در حوزه نمایندگی وجود دارد که ظرفیت کاری خود را به چندین برابر وضع فعلی افزایش دهد.
* برای اینکه معنویت در سپاه بیش از گذشته تقویت شود، چه سازوکاری باید توسط حوزه نمایندگی پیش بینی شود؟
**ابتدا باید ببینیم چه کارهای بر زمین مانده ای داریم سپس باید نوع رفتار، برنامه ریزی و عملکردمان را به شیوه ای اصلاح کنیم تا در دید و نگاه دیگران تغییری را به وجود بیاوریم یعنی نباید منتظر باشیم تا دیگران این تغییر را در خودشان ایجاد کنند. از سوی دیگر باید بررسی کنیم ببینیم چقدر می توانیم با توجه به وضعیت موجود برای پاسداران و خانواده های آنها، سربازان و دانشجویان کلاس هایی برای افزایش معنویت برگزار کنیم یا چه کارهایی را می شود به صورت حضوری و غیرحضوری انجام داد؟ چقدر نوآوری در اجرای برنامه ها، طرح ها و برپایی کلاس ها داریم؟ و...
در واقع توجه و عمل کردن به چنین مواردی است که می تواند معنویت را در سپاه تعمیق و گسترش دهد زیرا جامعه ما جامعه انسانی است که همواره به دنبال نوگرایی و تغییر و تحول است. از این رو اگر در برنامه ریزی درسی، کلاسی و کتب آموزشی تحولی نو ایجاد کنیم شاهد اثرات مثبت آن در مجموعه سپاه خواهیم بود. به عنوان مثال در نیروی دریایی توانسته ایم با برنامه ریزی، وضعیت موجود را نسبت به گذشته مطلوب تر کنیم یعنی با تغییر در شیوه برگزاری دوره های بصیرت پاسداران، خانواده های آنها و سربازان، توانسته ایم شور و اشتیاق خوبی برای فراگیری این دوره ها در میان آنها ایجاد کنیم.
* در واقع شما می فرمایید برای دگرگونی و ایجاد تحول در برنامه ها نباید تنها به برنامه های یکنواخت (روتین) ابلاغی از سوی نمایندگی ولی فقیه در سپاه اکتفا کرد و برنامه ها را با شیوه های جدید اجرا نمود. آیا منظور شما همین نکته است؟
**بله. زیرا همه ما عادت کرده ایم تا فقط روش های جاری را انجام دهیم و از انجام برنامه های جدید یا اجرای برنامه به شیوه ای متفاوت نسبت به گذشته غفلت کنیم.
اگر خواهان اثرگذاری بیشتر در برنامه ها هستیم باید بعد از مدت زمان مشخصی مثلاً پنج سال یک تجدیدنظر در شیوه های اجرا و متون آموزشی داشته باشیم تا بتوانیم با وضعیت و شرایط هر دوره که دایم در حال تغییر است، تطبیق دهیم.
به عنوان مثال اگر آموزش نظامی که دوران هشت سال دفاع مقدس داشتیم، امروز هم همان آموزش ها را ارائه دهیم، برای تهدیدات امروز بی تأثیر است. بنابراین در بحث عقیدتی هم این موضوع صادق است. یعنی شبهات امروز با شبهات دیروز فرق می کند. از این رو باید همواره نوآوری، تحول و تغییر را در مباحث عقیدتی نیز لحاظ کنیم.
البته در کنار این موضوع باید به نکته مهم دیگری هم دقت کنیم که آن مجهز بودن روحانیون، مربیان و مسئولان حوزه نمایندگی به دانش روز علمی، دینی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی است. چرا که اگر مجموعه پاسداران، خانواده ها و سربازان بدانند جواب سوالات و شبهات امروزی خود را می توانند از این افراد دریافت کنند، به طور یقین استقبال خیلی خوبی از دانش آنها می کنند و این باعث می شود تا وضعیت موجود همواره نسبت به گذشته از برتری بالایی برخوردار باشد.
* آیا طرح تعالی معنوی در همین راستا است یا چون نتوانسته ایم در گذشته معنویت را در میان پاسداران افزایش دهیم، مطرح می شود؟
**امروز مقدس ترین نیروها در سپاه هستند و به واسطه این نیروها و شهدا و ایثارگران و الامقام، سپاه مقدس ترین نهاد نظام جمهوری اسلامی ایران شده است. باید الگو و راه حلی مدنظر قرار گیرد تا همه پاسداران همانند شهیدان همت، زین الدین، باکری و... باشند. حال اگر با این دید به موضوع نگاه کنیم چون نمی توانیم ادعا کنیم همه باکری، همت، زین الدین و... هستند، باید تلاش مان را مضاعف کنیم تا همه پاسداران همانند این شهیدان شوند. یعنی پاسدارانی می خواهیم که وابسته به دنیا نباشند، به سمت تجملات دنیوی نروند، برای بقای دین شهادت طلب باشند، پاسدار ارزش ها باشندو به دنبال جلب رضایت محبوب باشند. بنابراین در یک جمله می توان گفت: طرح تعالی اقدامی برای رسیدن به نقطه مطلوب است.
* همان طور که اشاره کردید، سپاه یک نیروی مقدس و مکتبی نیازمند پاسداران متعهد است، برای حفظ این ویژگی در سپاه آینده چه تدابیری باید اندیشیده شود؟
**برای حفظ این ویژگی ها همان طور که مقام معظم رهبری فرموده اند پاسدار باید نماز شب خوان، اهل نافله، قاری قرآن، مأنوس با صحیفه سجادیه و اهل توسل باشد.
ما هم باید در حوزه نمایندگی با یک برنامه ریزی مدون و دقیق این اوصاف را در پاسداران تقویت کنیم. علاوه بر این باید روحیه ایثار و شهادت رزمندگان دفاع مقدس را نیز به هر نحوی به نسل جدید منتقل کنیم. برای تحقق این موضوع راه های مختلفی مانند ترویج کتاب خوانی دفاع مقدس و توجه دادن به وصایا و شیوه زندگانی شهدا را می توان اجرا کرد.
بنابراین اگر شاخصه های مورد اشاره را در کنار مباحث و بیانات مقام معظم رهبری قرار دهیم، نیاز به طرح اجرایی نخواهیم داشت و فقط باید با یک برنامه ریزی و اجرای صحیح آنها را عملیاتی کنیم.
* در حال حاضر نیروی دریایی به نوعی در خط مقدم پاسداری از مرزهای آبی کشور تلاش می کند که در اجرای این مأموریت توانسته با حفظ روحیه جهادی و آمادگی دفاعی در چندین مورد با متجاوزین، به حریم آبی و هوایی کشورمان به طور قاطع برخورد کند که نشان از روحیه بالای معنوی و اعتقادی آنها دارد. حال این سوال مطرح است که برای حفظ این روحیات چه تدابیری اندیشیده اید؟
**سال گذشته در نیروی دریایی برای فرماندهان یک بصیرت سه مرحله ای اجرا کردیم که امسال برای آنها سه بصیرت که هر کدام چهار مرحله دارند، اجرا می کنیم حتی اعلام کردیم این توانایی را داریم برای تمام فرماندهان نیروی هوایی نیز چنین دوره هایی را برگزار کنیم.
از نظر سیاسی نگاه فرماندهی را به مباحث سیاسی تغییر دادیم به نحوی که امروز فرمانده نیروی دریایی به عنوان سخنران سیاسی در همایش های سیاسی رده های تابعه این نیرو در استان ها شرکت می کند حتی فرماندهان این نیرو نیز به عنوان هادیان سیاسی در کلاس های سیاسی شرکت می کنند و هر سال هم سعی کرده ایم برنامه جدیدی را اجرا کنیم به عنوان مثال برای اولین بار امسال تمام هادیان سیاسی، فرماندهان و مسئولان حوزه نمایندگی ولی فقیه در نیروی دریایی را در یک دوره آموزشی سه روزه جمع می کنیم تا دانش سیاسی آنها را افزایش دهیم. معاونت های دیگر هم به همین صورت چنین فعالیتی دارند.یکی دیگر از برنامه های حوزه نمایندگی این است که هر سال یا دو سال یک بار با استفاده از نظرات صاحبان اندیشه داخل و خارج سپاه برنامه های خودمان را نقد می کنیم.
سال گذشته در رده های تابعه نیروی دریایی 400 کتابخانه دفاع مقدس راه اندازی کردیم. در این رابطه خیلی هم دنبال ساختمان یا قفسه های متعدد برای کتابخانه ها نبودیم بلکه در هر سنگر یک قفسه با گنجایش 100 الی 150 جلد کتاب پیش بینی کرده ایم و این روندی است که ادامه دارد.
هیئت هایی را هم مشخص کردیم تا افراد را برای مطالعه و کتابخوانی ترغیب و تشویق کنند.
برای پیشبرد برنامه ها نیز هر سال شعاری را براساس تدابیر رهبر معظم انقلاب انتخاب می کنیم که سال گذشته تقویت فرهنگ دفاع مقدس، تقویت و راه اندازی کتابخانه های دفاع مقدس و کتابخوانی دفاع مقدس بود اما امسال سه شعار گسترش فرهنگ قرآن، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه، تعمیق معنویت و تقویت باورها و ارزش ها و مبارزه فراگیر با تهاجم فرهنگی را انتخاب کردیم.
بدین ترتیب اگر بخواهیم به نتیجه تشویق و حمایت هایی که در ارتباط با کتاب خوانی در خانواده نیروی دریایی سپاه اشاره کنیم، باید گفت: اکنون اشتیاق برای مطالعه و شرکت در مسابقات کتابخوانی به نحوی است که توزیع 10 هزار جلد کتاب «وصیت نامه سیاسی الهی حضرت امام خمینی (ره)»، هفت هزار جلد کتاب جلد اول «تفسیر نمونه» یا توزیع 10هزار جلد کتاب «دا» کفایت نمی کند و دایم درخواست افزایش میزان توزیع کتاب ها را داریم. از سوی دیگر کتاب تفسیر قرآن را تا جزء ششم امتحان گرفتیم که جزء هفتم را هم به زودی امتحان خواهیم گرفت و 14 کتاب از کتاب های شهید مطهری را نیز تاکنون به مسابقه گذاشته ایم. اما طرح دیگری که باید در اینجا به آن اشاره کرد، طرح «سرباز معلم» است. در این طرح، سربازان بعد از اتمام دوره آموزش نظامی یک ماه برای گذراندن مربیگری قرآن به قم اعزام می شوند تا پس از موفقیت، از طریق سازمان تبلیغات اسلامی برای آنها کارت مربیگری صادر شود. اجرای این طرح باعث شد آنهایی که این یک ماه را با موفقیت سپری می کنند، داوطلب ورود به حوزه علمیه شوند و حتی از نظر اخلاقی نیز تفاوت بسیاری را در آنها می توان دید. علاوه بر این نیروی دریایی تنها نیرویی است که دوره های مستقل بصیرت سربازی را برگزار می کند و مسئولیت برپایی و اجرای همایش هایی مانند همایش «نماز و نیایش» را برعهده سربازان می گذارد، زیرا این گونه برنامه ها تأثیر بسیار عمیقی در باورها و اعتقادات معنوی شرکت کنندگان دارد.
* سال «نوآوری و شکوفایی» به پایان رسید ولی به فرموده مقام معظم رهبری «این شعار یک سال نیست بلکه باید همیشه در مسیر نوآوری تلاش کرد.» حال با لحاظ کردن این موضوع حوزه نمایندگی در سالی که گذشت چه اقداماتی در راستای تحقق شعار یاد شده، انجام داد؟
**سال گذشته از کارهای جدیدی که شروع کردیم و به نتیجه مطلوبی هم رسیدیم می توان به راه اندازی کتابخانه های دفاع مقدس، کتابخوانی دفاع مقدس و به مسابقه گذاشتن کتاب «هم پای صاعقه» اشاره کرد اما برای تداوم این شعار امسال در کنار طرح «سرباز معلم»، طرح «پاسدار معلم» را تعریف کرده ایم تا از جمع پاسداران علاقه مند مربی قرآن تربیت کنیم.
طرح های دیگری نیز مانند: «تربیت نخبگان» با هدف تربیت نیروهای نخبه پاسدار برای بخش های مورد نیاز نیرو و تربیت نیروهای نخبه سرباز برای مسئولیت گردان ها و گروهان های سربازی، فراگیر کردن کتابخوانی برای تمامی پاسداران، همسران و فرزندان پاسداران و سربازان و برگزاری دوره های آموزشی به منظور انتقال تجارب طرح های عملیاتی دفاع مقدس به افسران این نیرو، پیش بینی شده است که به زودی اجرای آنها را آغاز می کنیم.