شعار سال در آینه مطبوعات

حسین عبداللهى‌فر
شعار «اتحاد ملی، انسجام اسلامی» که از سوی مقام معظم رهبری به عنوان راهبرد عملی امت اسلامی در سال 86 برگزیده شد درنخستین روز کاری مطبوعات در سال جاری انعکاس وسیعی یافت.
برخی در تیتر اول و دوم، عده ای در قالب موضوع مصاحبه با صاحبنظران، و تعداد زیادی نیز در سرمقاله ها و یادداشت های خود به آن پرداختند. در میان مواضع اتخاذ شده اکثریت اصحاب قلم به استقبال این شعار مذهبی و ملی رفته و پیرامون تحقق آن اقدام به ارائه راهکار نمودند. اما برخی دیگر از هم اکنون با طرح اما و اگر های مختلف همراهی خود را مشروط کردند.
رسالت با اشاره به فراز های مهمی از پیام نوروزی رهبر معظم انقلاب راهبرد اتحاد ملی و انسجام اسلامی را واکنش مناسب به استعمار فرا نو ارزیابی نموده و آورده است: «البته بخش معتنابهی از گفتمان در حال نضج اتحاد ملی و انسجام اسلامی میان ملت های مسلمان متأثر از حضور نظامی مستقیم و تهدیدات آمریکا و متحدانش در ممالک مسلمین است.»
این روزنامه که تیتر اول خود را نیز به فرمایشات مقام معظم رهبری در مشهد مقدس اختصاص داده درسرمقاله فوق تأمل به تفکیک اتحاد ملی از انسجام اسلامی گردیده و می نویسد: «اما نباید فراموش کرد که مقام معظم رهبری با تفکیک دو پدیده و حدت ملی و انسجام اسلامی سعی دارند براین موضوع تأکید مجدد کنند که الگو شدن جامعه ایران در جهان اسلام به هیچ وجه با منافع سایر کشورهای مسلمان در تضاد نیست.»
جام جم هم در تیتر اول و هم در سرمقاله خود به شعار سال پرداخته و پس از مقدمه ای در خصوص فلسفه نامگذاری سال ها یکی از علل طرح شعار اتحاد ملی برای سال 86 را انتخابات مجلس هشتم دانسته و یاد آور شده است: «رقابت های انتخاباتی ممکن است موجب نادیده گرفتن منافع ملی و در نتیجه آسیب وارد شدن به اتحاد ملی شود، از اهمیت مضاعفی برخوردار است.»
این روزنامه نیز تفکیک میان اتحاد ملی با انسجام اسلامی را مورد تأیید قرار داده با این تفاوت که کاربرد اولی را در سطح ملی و لزوم دومی را در سطح فراملی توصیف کرده و می نویسد: «در خصوص انسجام اسلامی نیز باید گفت اتحاد و همگرایی مسلمانان ضرورت غیرقابل انکاری است که از دیر باز از سوی شخصیت های بزرگی چون ... دنبال می شده»
همشهری همین دیدگاه را مورد تأکید قرار داده و سرمقاله خود را بر همین اساس آغاز می کند: «آنچه که رهبر معظم انقلاب در پیام نوروزی خود به عنوان محورهای اساسی سال جاری مشخص کرده اند شامل دو راهبرد مکمل برای ایفای نقش در دو محیط داخلی و بین المللی است. اتحاد ملی نیاز و راهبرد در عرصه داخلی است و انسجام اسلامی اولاً نقش آفرینی ایران در حوزه بیرونی و ثانیاً ضرورتی برای امت واحده اسلامی دانسته می شود.»
حزب الله اما شعار «اتحاد ملی و انسجام اسلامی» را راهبردی داخلی دانسته و می نویسد: «عنوان سال جدید که از سوی مقام معظم رهبری اتحاد ملی و انسجام اسلامی نام گرفته، ترجمان همین امر در سطح ملی است یعنی هم صدا شدن و مسئولان در راه تحقق موفقیت و سربلندی برای میهن اسلامی عزیزمان که این موفقیت در عرصه های گوناگون جز با وحدت و اتحاد ملی به وقوع نمی پیوندد.»
جوان هم به نوعی همین نظر را مورد تأیید قرار داده و در سرمقاله خود تحت عنوان «استراتژی اتحاد ملی» آورده است: «وقتی در یک چارچوب عقلانی بپذیریم که همه اقوام ایرانی گرد اسلام و ایران باید برای اعتلای انسان مسلمان و ایران آباد بکوشند و اختلاف سلایق در برابر مشترکات که همانا مسلمان و ایران بودن می باشد کم رنگ و ناچیز است وحدت خود به خود پا می گیرد.»
جوان با پنج دلیل متقن اهمیت و ضرورت این رهیافت را برای سال جاری برشمرده و وحدت را بن مایه یک اندیشه جمعی پویا برای رسیدن به مرزهای ترقی و تعالی معرفی می نماید. این در حالیست که برخی از روزنامه های جناحی به این راهبرد نیز از زاویه منافع خود نگریسته و از هم اکنون به طرح شروط خود برای تحقق این شعار پرداخته اند بی آنکه به این اصل لازم توجه داشته باشند که نخستین قدم در این راه عبور از منافع حزبی جهت دستیابی به منافع ملی است.
مردم سالاری با همین نگاه در تیتر اول خود آورده است: «اهتمام به رأی مردم راه دستیابی به اتحاد ملی»
این روزنامه همچنین در سرمقاله خود به طرح اما و اگرهایی پرداخته و تحت عنوان «اتحاد ملی و انسجام اسلامی امکان پذیر است اگر...» می نویسد: «شکی نیست که وحدت و اتحاد آن هم در قالب ملی به صورت کلیشه ای ، ساختگی و به اصطلاح وحدت مکانیکی و اتحاد از بالا به پایین نه در مرحله ثبوت امکان پذیر است و نه در مرحله اثبات قابل تحقق، میسور، ثمربخش، پایدار و عملی خواهد بود.»
آفتاب یزد ارگان نیمه رسمی مجمع روحانیون مبارز نیز انتقاد پذیری را شرط اتحاد ملی دانسته و در سر مقاله ای تحت همین عنوان تحقق اتحاد را به وظیفه مسئولان بر می شمارد: «اگر برای رسیدن به انسجام و اتحاد تلاشی لازم باشد، این تلاش نه به عهده مردم بلکه وظیفه مسئولان است.»
کارگزاران ارگان حزب کارگزاران سازندگی نیز شروط تحقق اتحاد و انسجام را در سرمقاله اش با عنوان الزام های اتحاد و انسجام آورده است. این روزنامه تحقق وحدت ملی را منوط به تأمین حقوق اقوام مختلف و در خصوص شروط محقق دشمن انسجام اسلامی آورده است: «سیاست خارجی پویا توسط ایران و پاسخ مساعد دیگر کشورهای اسلامی به آن، پرهیز طرفین از غالب کردن انگاره های خود از طریق تضعیف و تخفیف دیگران، حتماً به انسجام اسلامی بین کشورهای منطقه و جهان کمک خواهد کرد.
اعتماد بدون اختصاص سرمقاله و تیتر تنها شرط اتحاد را دمکراسی و حقوق بشر اعلام داشته و از قول یکی از نمایندگان مجلس ششم آورده است: «واقعیت اجتماعی ضرورتاً جز این نمی تواند باشد که هیچ راهی برای وحدت ملی جز دمکراسی و حقوق بشر وجود ندارد.»
اعتماد ملی هم در یادداشتی با همین عنوان « پیش نیاز اتحاد ملی و انسجام اسلامی» اعتماد ملی را پیش نیاز اتحاد ملی دانست و نوشت: «اتحاد ملی پیش نیازهایی را می طلبد که از جمله آنها اعتماد ملی است.»