پایان ماموریت خلیل‌زاد در عراق

برگردان: فرزان شهیدی
زلمای خلیل زاد دومین سفیر امریکا در عراق پس از جان نگروپونته بود. وی حدود دو سال در عراق حضورداشت، اما فعالیت های او فراتر از چهارچوب های مرسوم دیپلماسی وسیاسی بود. شاید بتوان گفت خلیل زاد تفاوت زیادی با پل بریمر حاکم آمریکایی در عراق نداشت، چرا که اختیارات او در اعمال سیاست های واشنگتن در عراق، بسیار گسترده بود.
آخرین سخنان خلیل زاد پیش از ترک بغداد حاکی از آن بود که آمریکا با گروه های مختلف گفت وگوهای فراوانی داشته است. در عراق نیز عموم مردم بر این عقیده اند که اشغالگران آمریکایی با گروه های مسلح ارتباط نزدیک ومستقیم دارند واین در حالی است که سایه شوم تروریسم همچنان بر سر مردم عراق سایه افکنده است.
خلیل زاد یک افغانی الاصل از طائفه پشتون است. وی پیش از عراق در افغانستان حضور داشته وبا اوضاع منطقه وعراق آشنایی کامل دارد. او در کنفرانس معارضان عراقی در اواخر سال 2002 حضور فعال داشته وبه تعبیری نماینده تام الاختیار رییس جمهور آمریکا در پرونده عراق بوده است. در حال حاضر نیز می رود تا منصب نمایندگی آمریکا در سازمان ملل را احراز کند.
عموم ناظران سیاسی معتقدند عملکرد خلیل زاد در عراق نه تنها به حل مشکلات کمکی نکرده بلکه به تشدید بحران در این کشور منجر شده وبیش از هر چیز اختلافات داخلی در عراق را افزوده است.
عملکرد خلیل زاد دقیقا در راستای عملکرد نظامی آمریکا در عراق بوده است که بر اساس «عدم تسریع در حل بحران» بنا شده است. این سیاستی است که آمریکا در کل منطقه دنبال می کند ومی توان از آن به سیاست بحران زایی در مقابل بحران زدایی تعبیر کرد. پرونده عراق نیز از جمله پرونده هایی است که اشغالگران امریکایی تلاش زیادی دارند با پیچیده نگه داشتن آن، اهداف منطقه ای خود را تحقق بخشند.
اکثر مسئولان عراقی که به نحوی با خلیل زاد در تعامل بوده اند، عملکرد او را در عراق منفی ارزیابی نموده ومعتقدند سفیر آمریکا رویکرد طائفه ای داشته است. خلیل زاد در تابستان گذشته در مصاحبه ای با روزنامه نیویورک تایمز ایران را متهم به حمایت مالی وتسلیحاتی از گروههای مسلح شیعی از سازمان بدر وجیش المهدی کرد. وی انگیزه ایران را انتقام از حمله اسرائیل به لبنان عنوان کرد وبار دیگر از مقولاتی چون هلال شیعی سخن گفت. روشن است که سخنان تحریک آمیز خلیل زاد به ویژه بر روی اهل سنت عراق ومنطقه تاثیر زیادی دارد واین یک روند حساب شده وتوطئه آمیز است که حاکی از ایجاد اختلافات طائفه ای ومذهبی در عراق ومنطقه می باشد.
تحلیلگران سیاسی بر این باورند که انتصاب رایان کروکر به عنوان سفیر جدید واشنگتن در بغداد تغییری در سیاست های آمریکا در عراق ومنطقه ایجاد نخواهد کرد. البته کراکر تلاش خواهد کرد از طریق جلب اعتماد گروه های عراقی به جبران اشتباهات سفیر قبلی بپردازد، اما مهم آن است که وی نیز همانند خلیل زاد، اهداف ومنافع آمریکا را در عراق بحران زده حفظ کند وتلاش کند دستاورد جدیدی برای جمهوری خواهان رقم زند.