ابتکار امنیت تکثیر هسته‌ای

ابتکار امنیت تکثیر(هسته ای) یا PSI (Proliferation Security Intiotives) پیشنهادی است از سوی آمریکا برای استقرار یک راهکار جامع اجرایی که هدف آن محدود کردن قاچاق سلاح کشتار جمعی و مواد مرتبط با آن در هوا، زمین و دریاست. این طرح از ماه می 2003 (اردیبهشت 1382) توسط دولت بوش اعلام شد. PSI یک فعالیت است نه یک سازمان و از ائتلافی از کشورها تشکیل شده است. این ابتکار یک ابتکار آمریکا-اروپایی است. از جمله اهداف PSI که کشورهای عضو در نشست 2003 پاریس با آن موافقت کرده اند، توجه به کشورهایی که از نظر تکثیر هسته ای، باعث نگرانی هستند. از نظر کاخ سفید، ایران یکی از مهمترین هدف های اصلی این طرح می باشد. جان بولتون در 27/5/83 طی سخنرانی در موسسه هادسون اعلام کرد: هدف از PSI توقف گسترش سلاح های کشتار جمعی، سیستم های انتقال آنها و مواد مربوط به بازیگران غیردولتی و دولت هایی مانند ایران است. عرصه منطقه ای PSI بسیار گسترده است و مناطق دریایی همچون آب های داخلی، آب های منطقه ای، مناطق ویژه اقتصادی و آب های بین المللی را نیز شامل می شود.
بنابر ادعای مقامات آمریکا این طرح تاکنون از حمایت بیش از هفت کشور برخوردار شده است. کشورهای عضو این ائتلاف عبارتند از : استرالیا، انگلیس، فرانسه، آلمان، ایتالیا، ژاپن، هلند، لهستان، پرتغال، اسپانیا، آمریکا، کانادا، دانمارک، نروژ، سنگاپور، ترکیه و نیوزیلند.
PSI در سال 2003 به یکی از راهبردهای امنیت ملی آمریکا تبدیل شد. کمیته تحقیق حملات 11 سپتامبر آمریکا در گزارش 567 صفحه ای خود 12 توصیه مشخص برای تقویت PSI و توسعه راهکارهای مقابله با انتقال و گسترش سلاح‌های کشتار جمعی مطرح کرد. از جمله انجام تحقیقات برای ارزیابی امکان ایجاد یک نظام بین المللی دریایی با پوشش جهانی برای ردیابی و تعقیب محموله های مشکوک، ایجاد یک کمیته در سازمان ملل برای این منظور و مذاکره برای دستیابی به موضعی مشترک در مقابل کشورهایی که نگرانی هسته ای درباره آنها وجود دارد. در همین راستا رئیس جمهور آمریکا در 11 فوریه 2004 طی سخنرانی در دانشگاه دفاع ملی این کشور خواستار توسعه PSI شد تا علاوه بر توقیف محموله های در حال ترانزیت، تعامل پیگرد قانونی و محاکمه و مجازات کسانی که مرتکب تجارت می شوند همچنین مصادره اموال، حبس و توقیف دارایی ها و حساب های بانکی آنها.
توقیف کشتی بی بی سی جاینا که حامل لوازم و تجهیزات هسته ای برای لیبی بود در چارچوب طرح موصوف صورت گرفت. از نظر مقامات آمریکا این اقدام عامل مهمی در تصمیم لیبی برای دست برداشتن از برنامه های سلاح های کشتار جمعی و برچیدن آن بود. از همین رو کاخ سفید تلاش بسیاری دارد تا PSI را درخصوص ایران و کره شمالی درگیر سازد. در این ارتباط، آمریکا برای PSI در استراتژی امنیت ملی خود که از سال 2006(1385) منتشر شد، جایگاه ممتاز قائل شده است. PSI تاکنون 23 مانور در مناطق مختلف برگزار کرده است. بیست و چهارمین مانور PSIدر آب های خلیج فارس با حضور برخی از کشورهای خاورمیانه در روزهای اخیر صورت گرفت.