یک روز در جماران با آرمانهای امام (ره ) /مجیدزندی

ساده زیستی و زندگی زاهدانه در اوج اقتدار سیاسی و اجتماعی یکی از جلوه های بارز امام خمینی (ره ) بوده که سبب شده بود که آن عزیز چه در زمان حیات و چه بعد از وفات برای همیشه در دل بسیاری از فقرا و مستضعفان ماندگار شود.

جلوه ای که در کنار سایر صفات و ویژگی های امام اسلام حقیقی را برای مردم طاغوت زده ایران احیا کرده است .

به همین دلیل بود که اصلی ترین سفارش امام بعد از پیروزی انقلاب اسلامی توجه ویژه دولت به فقرا و نیازمندان بود تا حدی که در بخشی از وصیت نامه خود نیز این توجه را به عنوان اولین وظایف دولت و مجلس برشمردند و آوردند : به مجلس و دولت و دست اندرکاران توصیه می نمایم که قدر این ملت را بدانید خصوصا مستضعفان و محرومان و ستمدیدگان که نور چشمان ما و اولیای نعم همه هستند و جمهوری اسلامی ره آورد آنان و با فداکاریهای آنان تحقق پیدا کرد و بقای آن نیز مرهون خدمات آنان است . فروگذار نکنید و خود را از مردم و آنها را از خود بدانید » .

مفهوم عمیق این وصیت نامه هنوز در تار و پود فرش و گلیم و بندبند ساختمان بیت حضرت امام (ره ) می توان دید.

پیش از اینها فکر می کردم رفتن به جماران برای عموم مردم آزاد نباشد اما هنگامی که پس از حضور در منزل امام حسینیه جماران و نگارستان امام خمینی (ره ) وصیت نامه الهی ـ سیاسی حضرت امام را ورق زدم و جمله فوق را خواندم بیشتر به عمق نگاه امام در باره توجه به محرومان و مستضعفان و ساده زیستی و زهد آن بزرگوار آشنا شدم چرا که یک رنگی جملات فوق با محل زندگی حضرت امام را در لحظه لحظه حضورم در جماران همانند بسیاری دیگر از بازدیدکنندگان درک کردم .

البته در کنار آن از ضعف اطلاع رسانی برای حضور مردم هم تعجب کردم زیرا اگر آزادی حضور عموم مردم آرزومندانه و مشتاقان زیارت بیت امام (ره ) اعلام شود بسیاری از مردم خود را به جماران می رسانند تا با حضور در فضایی که هنوز هم عطر وجود امام به مشام می رسد خاطرات خوش گذشته را مرور نمایند. جایی که قبله دلهای بسیاری از مستضعفان و محرومان شده بود و اکنون 18 سال جای آن عزیز در حسینیه جماران خالی است .

کوچه همان کوچه تنگ و باریک و حسینیه است . اما اولین جایی که می روم نگارستان حضرت امام (ره ) است که به عنوان محل نگهداری یا موزه آثار عکس ها و لوازم شخصی حضرت امام مطرح می باشد.

در بدو ورود اولین عکس عکس حیاط منزل پدری در خمین و اتاقی است که حضرت امام آنجا بدنیا آمدند. عکس دوران نوجوانی و جوانی امام که تاریخ 1290 و 1297 را بر خود دارد و پس از آن ترتیب و توالی سال فعالیت سیاسی و اجتماعی حضرت امام و حضور در حوزه علمیه قم در 1300 هـ ش و آغاز فعالیت های سیاسی ایشان در 1340 و نطق تاریخی حضرت امام در فیضیه ازدیگر عکس های موجود در نگارستان محسوب می شود.

وقتی شناسنامه حضرت امام را دیدم به خاطرم آمد که در جایی خواندم امام خود نیز فرزند شهید بودند چرا که خوانین خمین پدر امام (ره ) را به دلیل حمایتش از رعایا و فقرا به شهادت رساندند و امام از 5 ماهگی فرزند شهید بودند و به همین دلیل بود که خانواده و فرزندان شهدا را چشم و چراغ ملت معرفی می کردند.

در گذرنامه امام که مربوط به سال 1343 است . قد امام میانه مو سفید و چشم سیاه ثبت شده است گذرنامه و قباله ازدواج که در کنار عینک تسبیح عصا نعلین عبا و ردا و دفتر دیوان شعر به خط خوش امام نگهداری می شود و نکته جالب اینکه امام بسیاری از شعرهای معروف خود را در تقویم کوچک جیبی نوشته بودند.

قرآن قدیمی که همیشه با امام بوده و امام بارها آن را قرائت کرده بودند اسناد مخصوص امام در اداره ساواک و نامه هایی که مردم رزمندگان اسرا و حتی شیفتگان آن عزیز از سراسر عالم می نوشتند غرفه ای دیگر را به خود اختصاص داده است . اینجا هر برگی از اسناد انبوهی از خاطرات وحوادث را در خود جای داده است از جمله معروفترین این اسناد اسناد پزشکی و نوارقلب حضرت امام در آخرین لحظات حیات مبارک می باشد.

بسیاری از دست نوشته های حضرت امام خصوصا دست نوشته هایی که به عنوان کتاب حاشیه بر عروه الوثقی حاشیه بر مباحث عقیله و اجتهادو.... مطرح بوده نیز از نمونه آثار موجود در نگارستان حضرت امام است .

علاوه بر آن و در صحنه های مختلف امام و مردم در کنار هم از زمان پیروزی انقلاب و حضور در بهشت زهرا تا روز وداع مردم با امام خود در 14 خرداد 68 از جمله تصاویری است که درمعرض دید بازدیدکنندگان از نگارستان قرار داده شده است .

در بخش دیگری از نگارستان غرفه مخصوص موسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام مجموعه کتاب هایی که منتنشر کرده را به نماش گذاشته است .

از نگارستان که خارج می شوم سری به بیت حضرت امام می زنم اتاق مخصوص که امام (ره ) ملاقات های خصوصی و سیاسی را در آن اتاق انجام می دادند. مبل قدیمی با پارچه ای سفید و دو ـ سه چارپایه ای که در گوشه و کنار اتاق قرار داد آئینه گرد مخصوص که در برخی از عکس ها خصوصا دیدار اعضا هیات دولت شهید رجایی و ملاقات جمعی از خلبانان نیروی هوایی ارتش ثبت شده که می تواند تداعی کننده روزگار حضور امام در آن اتاق باشد.

بیت حضرت امام در عین سادگی بسیار کوچک و محقر هم هست همان بیتی که در عین کوچکی دل سلطه گران و کاخ نشینان را بواسطه حضور امام (ره ) به لرزه انداخته بود.

این اتاق همان اتاقی است که وزیرخارجه وقت ابرقدرت شرق آن روز ـ شوارد نادزه وزیر خارجه اتحادجماهیر شوروی ـ هنگام سخن گفتن با امام خمینی (ره ) دست هایش می لرزید! این همان اتاقی است که امام اعلامیه های مشهور خود را در آن می نوشتند و وصیت نامه سیاسی الهی اش را که تدوین کرده بودند که در مقدمه گزارش به بخشی از آن که مربوط به ضرورت توجه دولت و مجلس به فقرا و مستضعفان بود آوردم .

اینجا حس غریبی حاکم است . پشت پنجره ای که انگار با دنیای ماورای بقیه آدمهای خاکی در ارتباط است . همان فضای معطری که امام (ره ) لحظه ای از یاد شهدا و خانواده شهدا جانبازان آزادگان و همه ملت ایران و مستضعفان جهان غافل نبوده اند.

اتاقی که علاوه بر عطر وجود حضرت امام (ره ) حضور بسیاری از شهدای عالیقدر را هم در خود دیده است . شهدایی همچون رجایی باهنر چمران آیت اله مدنی خلبان شیرودی شهیدبابایی و بسیاری دیگر از شهدا که عکس آنها همراه امام در خاطر مردم باقی مانده است . آری این اتاق کوچک علاوه بر عطر دل انگیز وجود حضرت امام عطر شهدا و عطر بهشت را هم با خود دارد فضایی که برای هر بازدیدکننده ای خاطره انگیز خواهد بود.

فاصله بیت حضرت امام تا حسینیه جماران به 5 تا 6 مترهم نمی رسد مساحتی که با پله ای فلزی به هم وصل شده بود تا امام (ره ) هنگام حضور در حسینیه و ملاقات با مردم مسیر بیت تا حسینه را طی کنند و پس از ملاقات چشم بازدیدکنندگان را با خود به درب فلزی کوچکی پیوند بزنند که حد فاصل حسینیه و بیت شده بود.

به حسینیه که می رسم لحظه ای از خود بی خود می شوم . گویی امام هنوز از جایگاه مخصوص برای شیفتگان خود دست تکان می دهد و قرار است لحظاتی بعد سخنرانی کنند سخنانی که واژه واژه آن مایه روشنی چشم و دل دوستان اسلام و انقلاب و امام خمینی (ره ) و مایه ترس و وحشت و نگرانی مستکبران عالم می شده است .

این حسینیه اگر چه قبل از حضور حضرت امام در سال 1332 هجری شمسی ساخته و توسط سیدابراهیم جمارانی وقف روستای جماران شده بود اما در سال 1355 توسط اهالی ده جماران بازسازی و در نهایت در سال 1358 پس از اینکه بنا به دستور پزشکان امام از قم به تهران آمدند و در تهران مستقر شدند از طرف تولیت حسینیه و مردم جماران در اختیار امام خمینی (ره ) قرار گرفت .

تا قبل از آن روزی که امام به جماران بروند جماران دهکده ای گمنام بود اما حضور امام باعث شد که جماران و حسینیه اش شهره آفاق شوند و چشم میلیونها عاشق و دلداده امام (ره ) به جماران دوخته شود.

همان حسینیه ای که علاوه بر اینکه مرکز کنترل قلوب ملت ایران بود مرکز فرماندهی دفاع مقدس مرکز فرماندهی کل قوا شده بود که نبض ایران هم به یاد و نام امام خمینی (ره ) در همان حسینیه به ظاهر محقر می تپید.

جماران اما همان حسینیه ای است که روز چهارده خرداد 68 وقتی ساعت 6 صبح تلخ ترین خبر عمر ملت ایران از طریق رادیو به اطلاع مردم رسید یکبار دیگر صحنه دلدادگی عاشقان امام شده بود. دلدادگانی که پای پیاده و بر سر و سینه زنان به حسینیه رفتند تا غم فراق یار را برای همیشه از همان محل در دل خود محفوظ بدارند و رهسپار بهشت زهرا شوند.

حسینیه جماران اکنون 18 سال پس از رحلت جانگداز امام (ره ) هنوز مکانی برای تجدید بیعت با آرمانهای آن رهبر و مقتدای ملت ایران است واین روزها اقشار مختلف ملت ایران از مسلمان گرفته تا اقلیت های مذهبی را می توان در حسینیه جماران دید که درغم فراق رهبر خود عزادار هستند.

تاکنون ویژگیهای امام راحل در نگاه مردم مسلمان ایران را بارها نگاشته ایم اینبار قصد داریم به سراغ اقلیت های دینی مسیحی زرتشتی آشوری و کلیمی برویم . ایرانیانی که در کنار برادران و خواهران مسلمان خود قرن ها در غم و شادی هم شریک هستند و امام را نه فقط رهبر مسلمانان و شیعیان که رهبر و مقتدای خود هم می دانستند.

در این باره کشیش وازگین شماوانیان از خلیفه گری ارامنه در گفت وگو با گزارشگر ما می گوید : اگر بخواهم امام خمینی (ره ) را از دیدگاه یک ایرانی مسیحی معرفی کنم امام را آن شخصیتی می شناسم که برای ملت ایران سمبل تمام خوبی هاست . شخصیتی که ابرقدرت ها هم از آن می ترسیدند که چگونه یک ملت 40 ـ 50 میلیونی گوش به فرمان یک نفر هستند و جان خود را در راه اهدافش فدا می کنند و با هر حرکت و گفتاری تمام ملت ایران پشت سرش بودند و از آن حمایت می کردند.

وی می افزاید : ما مسیحیان ایران هم چه در هنگام پیروزی انقلاب و چه هنگام جنگ تحمیلی همه مان با جان و دل در خدمت امام و کشور بودیم و یک دل و یک هدف داشتیم .

وی ادامه می دهد : آن ایمانی که در دل امام نسبت به خدا وجود داشت مورد قبول همه پیروان ادیان بوده است زیرا او ایمان واقعی را به همه مردم ایران و آزادگان جهان معرفی کرد و شناساند.

موبد رشید خورشیدیان نایب رئیس انجمن زرتشتیان تهران هم در گفت وگو با گزارشگر ما درباره شناخت خود از امام خمینی (ره ) و ویژگی های آن رهبر فقید می گوید : امام (ره ) از نظر من شخصیتی بودند آزاده که از قید دنیا و نفسانیات رها بودند شخصیتی مردم دوست و وطن دوست که در واقع دوست داشتند مملکت ایران از هر لحاظ سرآمد ایمانی فرهنگی سیاسی و اقتصادی باشد.

موبد خورشیدیان ادامه می دهد : آنچه برای حضرت امام بسیار با اهمیت بود اینکه همه ملت ایران از هر قوم و طایفه و دین و مسلکی زیر لوای ایرانی باید متحد باشند و از تفرقه بپرهیزند در نگاه او تفاوتی بین اقلیت و اکثریت نبود و دوست داشتند و خدمت ملت هرچه بیشتر باشد تا همه با هم ایران را به سمت تعالی توسعه و پیشرفت برسانیم .

موبدیار اردشیر مونکچیان هم در گفت وگو با گزارشگر ما درباره ویژگی های حضرت امام (ره ) می گوید : امام خمینی (ره ) شخصیتی بودند تاریخساز که با زندگی ساده ای که داشتند مردمداری و میهن سازی رکن اصلی هدفش بود که مردم را به نیروی درونی خودشان آگاه ساخت و مردم هم با شناخت این نیروی ذاتی خود توانستند به بسیاری از خواسته های خود برسند و اکنون نیز همین ملت ثابت کرده اند که اگر به توصیه های امام (ره ) عمل کنند می توانند به هر خواسته ای که دارند برسند.

وی ادامه می دهد : خود امام خمینی (ره ) هم با همان نیرو و اعتقاد درونی که داشتند به آن چیزی که دلشان می خواست رسیدند.

خانم مهربان از کلیمیان تهران که همراه کودک خردسال خویش به حسینیه جماران آمده بود نیز درباره ویژگی حضرت امام می گوید : امام دارای آنچنان روح بزرگی بودند که همه مردم چه مسلمان چه کلیمی و مسیحی را مجذوب خود کرده بودند که حتی مردم سایر کشورها هم به آن علاقمند بودند.

وی ادامه می دهد : با اعتقاد می توانم بگویم از اینکه در ایران هستیم افتخار می کنیم ایران وطن ما هم هست و می توانم اقرار کنم بسیاری از کلیمیانی که ایران را ترک کرده اند اکنون دلشان می خواهد برگردند و این مساله را در صحبت هایی که تلفنی انجام می دهیم مطرح می کنند.

کشیش مسرور راطوسی هم در این باره می گوید : یکی از نکات برجسته شخصیت امام خمینی (ره ) تاکید ایشان به رعایت حقوق آحاد ملت و به خصوص اقلیت های دینی بوده است و علیرغم وجود تردیدیهایی که در آغازین روزهای پیروزی انقلاب اسلامی درخصوص وضعیت اقلیت های دینی ساکن در ایران مطرح شده بود امام (ره ) در اولین مصاحبه ها و سخنرانی های خود بر احترام و رعایت کلیه حقوق اقلیت های رسمی کشور تاکید کردند و تا پایان عمر گرانقدر خویش نیز پاسدار این حقوق بودند.

وی احاطه امام خمینی (ره ) بر مسایل ملی و منطقه ای و بین المللی را از جمله ویژگی های بارز آن رهبر می داند و می افزاید : تبحر در علوم اسلامی فلسفه و شعر آن رهبر را نمونه ساخته بود.

دوست داشتم نگاه نسل جوان اقلیت ها را هم درباره امام بدانم . این علاقه مرا به سمت دو نوجوان کلمیی سوق داد که همراه بقیه به بیت حضرت امام آمده بودند. آقای فرید خاکشور در کلاس اول دبیرستان درس می خواند او می گوید : من زمان امام هنوز متولد نشده بودم اما با صحبت های خانواده و فامیل و آشنایان و رسانه ها امام را اینگونه شناختم که مرد خدا بود و همه ملت ایران را چه مسیحی چه مسلمان و یهودی به یک نگاه می نگریست .

موسی ماخانی یکی دیگر از نوجوانان کلیمی ایرانی است که با شور و حال خاصی از ویژگی های امام خمینی می گوید و می افزاید : اگر قرار باشد من امام خمینی را به دیگر دوستان کلمیی (یهودی ) خود معرفی کنم می گویم که امام خمینی رهبری بود که در کل جهان نمونه نداشت یعنی کسی بود که در سطح دنیا همانندی نداشته است زیرا یک تنه در مقابل ابرقدرتها می ایستادند و باشجاعت بر ضد آنها حرکت می کردند.

به هر حال حضور در جماران حال و هوای معنوی خاصی دارد و امروز اگرچه جماران از حضور حضرت امام (ره ) و دو فرزندش شهید آقا مصطفی و حاج سید احمد خمینی خالی است اما نوه برومند آن امام اکنون سکاندار یاد و خاطره امام خمینی (ره ) است . حاج سید حسن خمینی این روزها هر گروه و جمعیتی را که به جماران می روند در جمعشان حاضر می شود و از اندیشه های والای حضرت امام (ره ) سخن می گوید. او روزی که اقلیت های مذهبی به جماران رفته بودند در جمع آنها می گفت : در تمامی ادیان الهی یک نکته مشترک وجود دارد که همه آنها تلاش کردند هویت انسانی را یک گام به پیش ببرند. همه انبیا بزرگان و مروجان دین آمده اند تا آدمیان را دعوت کنند که یک قدم برای تقویت خداپرستی به جلو بروند.

وی ادامه می دهد : من به جرات می توانم بگویم همه هدف امام و انقلاب اسلامی مردم ایران برای این بود که جامعه ما هم یک گام به جلو بردارد.

وقتی از جماران خارج می شوم و از خیابان شهید حسنی کیا به سمت خیابان یاسر حرکت می کنم در مسیر راه شاهد برخی تفاوت ها در رفتارو کردار صاحبان خودروهای گرانقیمت با اهداف و آرمانهای حضرت امام (ره ) می شوم افرادی که با سرعت به سمت شمالی ترین نقطه تهران در حرکت هستند. آدمهایی که خود را از جنس بقیه مردم ایران نمی دانند و با خودروهای 200 میلیون تومانی و سرمایه های 100 میلیارد تومانی در قصرهای دهها میلیارد تومانی زندگی می کنند . اینکه این آدمها سرمایه های خود را از چه طریقی کسب کرده اند آیا همه راههایی که این آدمها برای کسب سرمایه های چند ده میلیارد تومانی خود رفته اند حلال بود آیا سرمایه ای از آدمهای فقیر این مملکت وارد ثروت انبوه آنها نشده است امام چه میراثی برای ملت ایران باقی گذاشتند و چگونه زندگی داشتند و این افراد چه میراثی برای کشور باقی می گذارند و چگونه زندگی می کنند آیا آنها هم قدمی برای رضای خدا در راستای تعالی ملت و کشور بر می دارند این تفاوت ها تا چه زمانی ادامه خواهد داشت !

علاقمندان می توانند برای بازدید از بیت حسینیه و موزه حضرت امام (ره ) همه روزه از ساعت 7 5 صبح تا اذان مغرب به جماران مراجعه کنند

به حسینیه جماران که می رسم لحظه ای به گذشته باز می گردم گویی امام (ره ) هنوز از جایگاه مخصوص برای ملت ایران و شیفتگان خود دست تکان می دهند و قرار است لحظه ای بعد آن وجود نورانی برای دلباختگان خود سخن بگویند

نسخه قرآن قدیمی که همیشه با امام بوده وامام بارها آن را قرائت کرده بودند اسناد مخصوص امام (ره ) در اداره ساواک و نامه هایی که مردم رزمندگان اسرا و حتی شیفتگان آن عزیز از سراسر عالم می نوشتند غرفه ای را به خود اختصاص می دهند اینجا هر برگی از اسناد انبوهی از خاطرات و حوادث را در خود جای داده است از جمله معروفترین آنها اسناد پزشکی و نوار قلب حضرت امام در آخرین لحظات حیات مبارک می باشد