بازى جدید در اروپا /حنیف غفارى

کاندولیزا رایس در حاشیه گردهمایى سازمان دول آمریکایى تاکید کرده است که آمریکا و اروپا نمى‌توانند از یکدیگر جدا شوند. همچنین وزیر امور خارجه دولت بوش با لحنى جدى از ولادیمیر پوتین رئیس‌جمهور روسیه خواسته است تا در مقابل طرح استقرار دفاع ضد موشکى آمریکا در چک و لهستان ایستادگى نکند.

در طول سال‌هاى اخیر نگاه ابزارى آمریکا به اروپا به شدت افزایش یافته است. این مسئله معلول رفتار غیرعاقلانه‌ مقامات اتحادیه اروپا پس از حادثه 11 سپتامبر است. هر چند که کاخ سفید سعى مى‌کند صراحتا از این استفاده ابزارى سخنى به میان نیاورد ولى این نوع نگاه را به راحتى مى‌توان از نحوه سخن گفتن بوش ، رایس و چنى استنباط نمود.

در جریان افشاى زندان مخفى سیا در خاک اروپا شاهد بودیم که رایس با لحنى تند و شدید از سران اتحادیه اروپا خواست تا بحث در این مورد را متوقف کنند. نکته جالب توجه اینکه افرادخود فروخته‌اى مانند بلر ، برلوسکونى و آنگلا مرکل نیز در آن زمان با خواسته رایس موافقت کردند و حاضر شدند مسائل امنیتى موجود در اروپا را فداى تامین نیازها و خواسته‌هاى نومحافظه‌کاران آمریکا کنند.در بحث استقرار سیستم دفاع ضد موشکى آمریکا در چک و لهستان نیز این نگاه ابزارى به مراتب تشدید شده است.

کاخ سفید که از پیدایش مجدد رگه‌هاى ناسیونالیسم اروپایى به شدت نگران است سعى دارد به هر نحو ممکن مانع از اتحاد کاخ کرملین و کشورهاى اروپایى شود. این در حالى‌ست که نوعى تمایل به “گذار از آمریکا” در بین ملت‌هاى اروپایى شکل گرفته است که مطابق آن سیاستمدارانى مانند بلر و آنگلا مرکل که پیرو مطلق سیاست‌هاى آمریکا هستند جایى در آینده اروپا ندارند.

روس‌ها نیز توقع نداشتند که پس از تواضع بى‌جا و غیرعاقلانه خود در مقابل آمریکا در مسائلى مانند بررسى پرونده هسته‌اى ایران با موشک‌هاى آمریکا در همسایگى خود روبرو شوند هم اکنون در وضع سردرگمى قرار گرفته‌اند. آنها در حال حاضر تنها راه چاره را فاصله گرفتن از سیاست‌هاى آمریکا و ایجاد پیوندى مستحکم‌تر با اروپا مى‌دانند. به نظر مى‌رسد که دور جدید بازى سه گانه آمریکا - اروپا - روسیه با محوریت جلب‌نظر مساعد اتحادیه اروپا در حال آغاز شدن است.

مسلم اینکه برنده نهایى این بازى هیچ یک از سه طرف ذکر شده نبوده و “اتلاف انرژى سیاسی” تنها دستاورد طرف‌هاى این بازى خسته کننده خواهد بود.