سناریوى جدید در بازى استراتژیک روسیه و آمریکا

 ولادیمیر پوتین که اعتراض ها و واکنش هاى تندش تاکنون آمریکا را از اجراى پروژه موسوم به سپر موشکى در شرق اروپا منصرف نکرده است، در حاشیه اجلاس ۸ قدرت صنعتى، واشنگتن را با پیشنهادى غیرمنتظره روبرو کرد.

رئیس جمهورى روسیه این بار به جاى نفى طرح سپر موشکى از حریف آمریکایى خود خواست تا به جاى پراگ، عملیات سپر ضدموشکى خود را در باکو و مرزهاى جمهورى آذربایجان مستقر کند.پیشنهاد رئیس جمهور روسیه با تفسیرها و واکنش هاى زیاد محافل سیاسى و نظامى روبرو شده است.براساس گزارش خبرگزارى هاى روسیه، پوتین ضمن تشکر از بوش به خاطر گفت وگوى سازنده در رابطه با سامانه موشکى گفت وى به رئیس جمهورى آمریکا پیشنهاد مى دهد به جاى استقرار سامانه موشکى در اروپاى شرقى براى حفاظت از امنیت آمریکا، از ایستگاه رادارى قبله در آذربایجان استفاده کند.پوتین در حالى از آمریکا خواسته تا طرح تهاجمى خود را در مرزهاى شمالى ایران مستقر کند که به نظر مى آید مذاکرات جدیدش با بوش در آلمان نیز به نتیجه خاصى نینجامیده است.

پوتین پس از دیدار با بوش در پاسخ به سؤال خبرنگاران در رابطه با این که آیا نگرانى هاى روسیه در رابطه با سیستم دفاع ضدموشکى آمریکا برطرف شد یا خیر، گفت: ما باید در زمینه رفع تهدیدها کار کنیم، که ما این را بررسى کردیم و اگر نگرانى هاى یکدیگر را نیز در نظر داشته باشیم، آن زمان نگرانى ها رفع خواهند شد.»بوش نیز اعلام داشت روسیه و آمریکا تمایل به کار مشترک دارند تا تمامى نگرانى ها را رفع کنند.آمریکا ماه ژانویه سال جارى (۲۰۰۷) در قالب یک طرح تهاجمى به دو کشور لهستان و جمهورى چک که پیشتر از اقمار شوروى بودند و در حال حاضر از اعضاى اتحادیه اروپا و ناتو هستند، پیشنهاد داد تا یک سامانه دفاع ضدموشکى شامل ۱۰ موشک رهگیر در لهستان و یک سیستم رادارى را در خاک آنها مستقر کند.

ایالات متحده توجیه خود را از این اقدام مقابله با تهدیدهاى موشکى کشورهایى مانند ایران و کره شمالى اعلام کرده، اما روسیه به عنوان مخالف اصلى استقرار چنین سامانه اى بر این باور است که تهران و پیونگ یانگ فاقد چنان توان موشکى هستند که بتوانند منافع واشنگتن را مورد هدف قرار دهند، لذا به باور کرملین هدف استقرار چنین سامانه اى از سوى آمریکا در اروپاى شرقى، کنترل و تسلط بر سیستم هاى موشکى روسیه است.پوتین در اجلاس گروه ۸ گفت: «ما به دقت پیشنهادهاى آمریکا را بررسى خواهیم کرد. ما نیز ایده هاى خود را داریم که من آنها را به طور مشروح به رئیس جمهور آمریکا گفتم. اول این که به طور مشترک از سیستم ردیابى قبله در آذربایجان استفاده شود.»

* نخستین بازتاب پیشنهاد جنجالى پوتین

محافل سیاسى و خبرى بین المللى، از زوایاى مختلف به بررسى و ارزیابى این پیشنهاد رئیس جمهورى روسیه پرداختند.خبرگزارى آلمانى «د.پ.آ» در گزارش خود آورده است: بدین ترتیب از دیدگاه روسیه مى توان حملات موشکى احتمالى از سوى ایران علیه اروپا را کنترل کرده و از سیستم پدافند موشکى آمریکا براى اروپاى مرکزى منصرف شد.در همین حال، مقام هاى عالى در جمهورى چک، کشورى که نامزد محل استقرار طرح سیستم سپر موشکى آمریکا است، در واکنش به پیشنهاد پوتین، آن را یک «سورپرایز» توصیف کرده و از هر راه حلى که به پایان مشاجرات میان آمریکا و روسیه منجر شود، استقبال کرده اند.

خبرگزارى فرانسه در نخستین واکنش به پیشنهاد پوتین، به اظهارات سال ۲۰۰۶ ایگور ایوانف، وزیر دفاع وقت روسیه استناد کرد و گفت: پیشنهاد پوتین موضوعى کهنه در اجلاس است.این در حالى است که برخلاف نگاه این رسانه، نیکلا سارکوزى، رئیس جمهورى فرانسه سامانه سپر موشکى آمریکا در اروپاى شرقى را هجومى سیاسى علیه روسیه خواند.روزنامه «فیگارو» چاپ پاریس به نقل از سارکوزى نوشت: رئیس جمهورى فرانسه بر این اعتقاد است که سامانه موشکى آمریکا در اروپاى شرقى مى تواند در قبال روسیه اقدامى تهاجمى از نوع سیاسى به حساب آید، اما چنین مفهوم نظامى از آن برداشت نمى شود.سارکوزى با انتقاد ضمنى از دو کشور لهستان و چک نسبت به صدور اجازه براى ایجاد این سامانه دفاعى در خاک آنان گفت: بهتر بود هماهنگى اروپایى در این باره به عمل مى آمد.

* پایگاهى وسوسه انگیز در ارتفاعات آذربایجان

ایستگاه رادارى که پوتین پیشنهاد استقرار سپر موشکى در آن را داده است، از جمله پایگاه هاى نظامى آمریکا در امتداد مرزهاى ایران است و جمهورى اسلامى بارها نسبت به گسترش این مرکز هشدار داده است. این ایستگاه عظیم رادار قبله نام دارد و در کوه هاى شمال جمهورى آذربایجان، که از جمهورى هاى شوروى سابق، بین ایران و روسیه است، قرار دارد.ساختمان ۱۶ طبقه این تأسیسات با محدوده برد ۶ هزار کیلومتر، قادر است منطقه خاورمیانه، شرق دور و بخشى از آفریقا را پوشش دهد.روسیه با انعقاد قراردادى ۱۰ ساله در سال ۲۰۰۲ میلادى و پرداخت ۷ میلیون دلار از این سیستم رادارى استفاده مى کند.

براساس قرارداد مذکور، روسیه بعضى از اطلاعات به دست آمده از این مرکز را در اختیار آذربایجان قرار مى دهد.

در ماه فوریه، جمهورى آذربایجان در پى بحث پیش آمده بر سر موضوع صادرات گاز طبیعى، روسیه را به لغو اجاره و توافق مذکور درباره پایگاه رادارى، تهدید کرد.

در همین رابطه مقام هاى باکو درباره پیشنهاد ولادیمیر پوتین مبنى بر استفاده مشترک روسیه و آمریکا از ایستگاه رادار گابالسکى (قبله) در خاک آذربایجان، اعلام کرده اند حاضرند مذاکراتى را با مسکو و واشنگتن در این خصوص انجام دهند.

به گزاش سایت خبرى «راس بالت»، آراز عظیموف، معاون وزیر امور خارجه آذربایجان روز گذشته در گفت وگو با خبرنگاران اعلام داشت آذربایجان به منظور تبادل اطلاعات در این زمینه به انجام مذاکراتى با روسیه و آمریکا خواهد پرداخت.پوتین نیز در آلمان یادآور شده که وى با الهام على اف، رئیس جمهور آذربایجان در این خصوص گفت وگوى تلفنى داشته و توافقنامه میان روسیه و آذربایجان، اجازه انجام چنین کارى را مى دهد. یک منبع امنیتى هم گفته : مرکز گابالسکى (قبله) متعلق به جمهورى آذربایجان است که در اجاره فدراسیون روسیه قرار دارد. این ایستگاه رادار، یکى از ایستگاه هاى هشداردهنده مؤثر درباره حملات موشکى است که در زمان اتحاد جماهیر شوروى و به منظور کشف پرتاب موشک هاى زمینى و موشک هاى بالستیک دریایى که قابلیت انتقال سلاح هاى هسته اى را دارند، ساخته شده است. رادارهاى قدرتمند این ایستگاه قادرند مسافتى معادل ۶ هزار کیلومتر را تحت کنترل داشته باشند.