شراکت برای تهدید

بصیرت: اگرچه ناتو رزمایش خود در گرجستان را «شراکت برای صلح» نامیده است، اما سرسخت ترین مخالف گسترش ناتو یعنی روسیه انجام این رزمایش را موجب وخیم تر شدن اوضاع در منطقه قفقاز می داند.«سرگئی لاوروف» وزیر خارجه روسیه این رزمایش را کوته بینانه خوانده و تصریح کرده است: این تصمیم به از سرگیری روابط کامل میان روسیه و ناتو کمک نمی کند.
لاوروف همچنین به صورت تلویحی از تهدید گرجستان نیز پرهیز نکرده و گفته است: به همه شریکان خود اعلام می کنیم چشم پوشی از اقدامهای گرجستان که برای حل مسایل خود تلاشهای نظامی و زور را به کار گرفته، خطرناک است.سفیر روسیه در آمریکا نیز با ابراز تأسف از انجام این رزمایش در گرجستان تصریح کرده است: چنین تصمیمی نشان می دهد ناتو از رویدادهای قفقاز در ماه اوت 2008 نتیجه گیری درستی نداشته است.
این اظهارنظرها و تأکید آمریکایی ها بر لغو نکردن این رزمایش در گرجستان نشان می دهد با وجود تأکید اوباما بر ایجاد تغییرات، قفقاز نباید منتظر رخدادهای جدیدی در روابط روسیه و آمریکا و حل تنش ها باشد. در این خصوص گفتگوی کوتاهی را با مهدی سنایی، تحلیلگر مسایل قفقاز و عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس انجام داده ایم که در پی می خوانید.
***
* آقای سنایی! روسیه دو خط قرمز برای روابط با آمریکا مشخص کرده بود، یکی گسترش ناتو به گرجستان و اوکراین و دیگری ایجاد سپر موشکی. اما هر چند انجام این دو مورد با کندی رو به رو شده است، اما رزمایش گرجستان گویا در بردارنده پیام جدیدی برای روسیه از سوی آمریکاست.
** در صحنه روابط بین الملل تغییرها و گردش روند به سختی رخ می دهد، بنابراین نباید منتظر تغییرات یکباره باشیم.
* به چه دلیل؟ آیا نباید پس از فشردن دکمه ای ( Reset ) که به صورت نمادین هیلاری کلینتون برای لاوروف آورد، تغییری در روابط مشاهده می شد؟
** به دو دلیل نباید انتظار تغییر جدی داشت اول آنکه همان گونه که بیان شد در صحنه بین الملل، تغییرات به سرعت رخ نمی دهند. حقیقت این است که گسترش ناتو و مقابله با نفوذ سنتی روسیه در حوزه پیرامونی این کشور تنها با اعلام اوباما متوقف نمی شود.دومین نکته نیز این است که تغییرات اعلام شده از سوی اوباما هنوز در سطح موضع گیری باقی مانده است.
* در چه سطوحی باید این تغییرات رخ می داد؟
** تغییرات باید در نهایت در رفتارها مشاهده شود. اکنون تغییرات در برابر روسیه تنها تغییر اعلامی است و در نوع نگاه و رفتار دو کشور نسبت به هم یا تغییری رخ نداده، یا اینکه بسیار اندک بوده است. برای نمونه، از گسترش ناتو به اوکراین و گرجستان استقبال نمی شود، اما رزمایش ناتو در گرجستان برگزار می شود.
* به چه دلیل این تغییرات اعمال نمی شود و تنها در سطح اعلان باقی مانده است؟
** شاید آمریکا تلاش می کند، همزمان از گفتگو و اهرمهای فشار استفاده کند یا اینکه آمریکایی ها قایل به تغییرات نیستند و تنها از شعار آن برای پیشبرد اهداف خود استفاده می کنند.شاید هم تناقضهایی که در رفتار آمریکایی ها دیده می شود برخاسته از ناهماهنگی در نزد شخص رئیس جمهور، ساختار حزبی و ساختار سیاسی در آمریکا باشد.